൮. അഭയമാതുഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

ഉദ്ധം പാദതലാതിആദികാ അഭയമാതായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തീ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്വാ ഏകദിവസം സത്ഥാരം പിണ്ഡായ ചരന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസാ പത്തം ഗഹേത്വാ കടച്ഛുമത്തം ഭിക്ഖം അദാസി. സാ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തീ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ താദിസേന കമ്മനിസ്സന്ദേന ഉജ്ജേനിയം പദുമവതീ നാമ നഗരസോഭിണീ അഹോസി. രാജാ ബിമ്ബിസാരോ തസ്സാ രൂപസമ്പത്തിആദികേ ഗുണേ സുത്വാ പുരോഹിതസ്സ ആചിക്ഖി – ‘‘ഉജ്ജേനിയം കിര പദുമവതീ നാമ ഗണികാ അഹോസി, തമഹം ദട്ഠുകാമോമ്ഹീ’’തി. പുരോഹിതോ ‘‘സാധു, ദേവാ’’തി മന്തബലേന കുമ്ഭീരം നാമ യക്ഖം ആവഹേത്വാ യക്ഖാനുഭാവേന രാജാനം താവദേവ ഉജ്ജേനീനഗരം നേസി. രാജാ തായ സദ്ധിം ഏകരത്തിം സംവാസം കപ്പേസി. സാ തേന ഗബ്ഭം ഗണ്ഹി. രഞ്ഞോ ച ആരോചേസി – ‘‘മമ കുച്ഛിയം ഗബ്ഭോ പതിട്ഠഹീ’’തി. തം സുത്വാ രാജാ നം ‘‘സചേ പുത്തോ ഭവേയ്യ, വഡ്ഢേത്വാ മമം ദസ്സേഹീ’’തി വത്വാ നാമമുദ്ദികം ദത്വാ അഗമാസി. സാ ദസമാസച്ചയേന പുത്തം വിജായിത്വാ നാമഗ്ഗഹണദിവസേ അഭയോതി നാമം അകാസി. പുത്തഞ്ച സത്തവസ്സികകാലേ ‘‘തവ പിതാ ബിമ്ബിസാരമഹാരാജാ’’തി രഞ്ഞോ സന്തികം പഹിണി. രാജാ തം പുത്തം പസ്സിത്വാ പുത്തസിനേഹം പടിലഭിത്വാ കുമാരകപരിഹാരേന വഡ്ഢേസി. തസ്സ സദ്ധാപടിലാഭോ പബ്ബജ്ജാ വിസേസാധിഗമോ ച ഹേട്ഠാ ആഗതോയേവ. തസ്സ മാതാ അപരഭാഗേ പുത്തസ്സ അഭയത്ഥേരസ്സ സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തീ നചിരസ്സേവ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേരീ ൨.൧.൬൦-൭൦) –

‘‘പിണ്ഡചാരം ചരന്തസ്സ, തിസ്സനാമസ്സ സത്ഥുനോ;

കടച്ഛുഭിക്ഖം പഗ്ഗയ്ഹ, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സദാസഹം.

‘‘പടിഗ്ഗഹേത്വാ സമ്ബുദ്ധോ, തിസ്സോ ലോകഗ്ഗനായകോ;

വീഥിയാ സണ്ഠിതോ സത്ഥാ, അകാ മേ അനുമോദനം.

‘‘കടച്ഛുഭിക്ഖം ദത്വാന, താവതിംസം ഗമിസ്സസി;

ഛത്തിംസദേവരാജൂനം, മഹേസിത്തം കരിസ്സസി.

‘‘പഞ്ഞാസം ചക്കവത്തീനം, മഹേസിത്തം കരിസ്സസി;

മനസാ പത്ഥിതം സബ്ബം, പടിലച്ഛസി സബ്ബദാ.

‘‘സമ്പത്തിം അനുഭോത്വാന, പബ്ബജിസ്സസി കിഞ്ചനാ;

സബ്ബാസവേ പരിഞ്ഞായ, നിബ്ബായിസ്സസിനാസവാ.

‘‘ഇദം വത്വാന സമ്ബുദ്ധോ, തിസ്സോ ലോകഗ്ഗനായകോ;

നഭം അബ്ഭുഗ്ഗമീ വീരോ, ഹംസരാജാവ അമ്ബരേ.

‘‘സുദിന്നം മേ ദാനവരം, സുയിട്ഠാ യാഗസമ്പദാ;

കടച്ഛുഭിക്ഖം ദത്വാന, പത്താഹം അചലം പദം.

‘‘ദ്വേനവുതേ ഇതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഭിക്ഖാദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ അത്തനോ പുത്തേന അഭയത്ഥേരേന ധമ്മം കഥേന്തേന ഓവാദവസേന യാ ഗാഥാ ഭാസിതാ, ഉദാനവസേന സയമ്പി താ ഏവ പച്ചുദാഹരന്തീ –

൩൩. ‘‘ഉദ്ധം പാദതലാ അമ്മ, അധോ വേ കേസമത്ഥകാ;

പച്ചവേക്ഖസ്സുമം കായം, അസുചിം പൂതിഗന്ധികം.

൩൪. ‘‘ഏവം വിഹരമാനായ, സബ്ബോ രാഗോ സമൂഹതോ;

പരിളാഹോ സമുച്ഛിന്നോ, സീതിഭൂതാമ്ഹി നിബ്ബുതാ’’തി. – ആഹ;

തത്ഥ പഠമഗാഥായ താവ അയം സങ്ഖേപത്ഥോ – അമ്മ പദുമവതി, പാദതലതോ ഉദ്ധം കേസമത്ഥകതോ അധോ നാനപ്പകാരഅസുചിപൂരിതായ അസുചിം സബ്ബകാലം പൂതിഗന്ധവായനതോ പൂതിഗന്ധികം, ഇമം കുച്ഛിതാനം ആയതനതായ കായം സരീരം ഞാണചക്ഖുനാ പച്ചവേക്ഖസ്സൂതി. അയഞ്ഹി തസ്സാ പുത്തേന ഓവാദദാനവസേന ഭാസിതാ ഗാഥാ.

സാ തം സുത്വാ അരഹത്തം പത്വാ ഉദാനേന്തീ ആചരിയപൂജാവസേന തമേവ ഗാഥം പഠമം വത്വാ അത്തനോ പടിപത്തിം കഥേന്തീ ‘‘ഏവം വിഹരമാനായാ’’തി ദുതിയം ഗാഥമാഹ.

തത്ഥ ഏവം വിഹരമാനായാതി ഏവം മമ പുത്തേന അഭയത്ഥേരേന ‘‘ഉദ്ധം പാദതലാ’’തിആദിനാ ദിന്നേ ഓവാദേ ഠത്വാ സബ്ബകായം അസുഭതോ ദിസ്വാ ഏകഗ്ഗചിത്താ തത്ഥ ഭൂതുപാദായഭേദേ രൂപധമ്മേ തപ്പടിബദ്ധേ വേദനാദികേ അരൂപധമ്മേ പരിഗ്ഗഹേത്വാ തത്ഥ തിലക്ഖണം ആരോപേത്വാ അനിച്ചാനുപസ്സനാദിവസേന വിഹരമാനായ. സബ്ബോ രാഗോ സമൂഹതോതി വുട്ഠാനഗാമിനിവിപസ്സനായ മഗ്ഗേന ഘടിതായ മഗ്ഗപടിപാടിയാ അഗ്ഗമഗ്ഗേന സബ്ബോ രാഗോ മയാ സമൂഹതോ സമുഗ്ഘാടിതോ. പരിളാഹോ സമുച്ഛിന്നോതി തതോ ഏവ സബ്ബോ കിലേസപരിളാഹോ സമ്മദേവ ഉച്ഛിന്നോ, തസ്സ ച സമുച്ഛിന്നത്താ ഏവ സീതിഭൂതാ സഉപാദിസേസായ നിബ്ബാനധാതുയാ നിബ്ബുതാ അമ്ഹീതി.

അഭയമാതുഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.