൪. അഡ്ഢകാസിഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

യാവ കാസിജനപദോതിആദികാ അഡ്ഢകാസിയാ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയം കിര കസ്സപസ്സ ദസബലസ്സ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്വാ ഭിക്ഖുനീനം സന്തികം ഗന്ത്വാ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധാ പബ്ബജിത്വാ ഭിക്ഖുനിസീലേ ഠിതം അഞ്ഞതരം പടിസമ്ഭിദാപ്പത്തം ഖീണാസവത്ഥേരിം ഗണികാവാദേന അക്കോസിത്വാ, തതോ ചുതാ നിരയേ പച്ചിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കാസികരട്ഠേ ഉളാരവിഭവേ സേട്ഠികുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വുദ്ധിപ്പത്താ പുബ്ബേ കതസ്സ വചീദുച്ചരിതസ്സ നിസ്സന്ദേന ഠാനതോ പരിഭട്ഠാ ഗണികാ അഹോസി. നാമേന അഡ്ഢകാസീ നാമ. തസ്സാ പബ്ബജ്ജാ ച ദൂതേന ഉപസമ്പദാ ച ഖന്ധകേ ആഗതായേവ. വുത്തഞ്ഹേതം –

തേന ഖോ പന സമയേന അഡ്ഢകാസീ ഗണികാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിതാ ഹോതി. സാ ച സാവത്ഥിം ഗന്തുകാമാ ഹോതി ‘‘ഭഗവതോ സന്തികേ ഉപസമ്പജ്ജിസ്സാമീ’’തി. അസ്സോസും ഖോ ധുത്താ – ‘‘അഡ്ഢകാസീ കിര ഗണികാ സാവത്ഥിം ഗന്തുകാമാ’’തി. തേ മഗ്ഗേ പരിയുട്ഠിംസു. അസ്സോസി ഖോ അഡ്ഢകാസീ ഗണികാ ‘‘ധുത്താ കിര മഗ്ഗേ പരിയുട്ഠിതാ’’തി. ഭഗവതോ സന്തികേ ദൂതം പാഹേസി – ‘‘അഹഞ്ഹി ഉപസമ്പജ്ജിതുകാമാ, കഥം നു ഖോ മയാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി? അഥ ഖോ ഭഗവാ ഏതസ്മിം നിദാനേ ഏതസ്മിം പകരണേ ധമ്മിം കഥം കത്വാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, ദൂതേനപി ഉപസമ്പാദേതു’’ന്തി (ചൂളവ. ൪൩൦).

ഏവം ലദ്ധൂപസമ്പദാ പന വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തീ ന ചിരസ്സേവ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേരീ ൨.൪.൧൬൮-൧൮൩) –

‘‘ഇമമ്ഹി ഭദ്ദകേ കപ്പേ, ബ്രഹ്മബന്ധു മഹായസോ;

കസ്സപോ നാമ ഗോത്തേന, ഉപ്പജ്ജി വദതം വരോ.

‘‘തദാഹം പബ്ബജിത്വാന, തസ്സ ബുദ്ധസ്സ സാസനേ;

സംവുതാ പാതിമോക്ഖമ്ഹി, ഇന്ദ്രിയേസു ച പഞ്ചസു.

‘‘മത്തഞ്ഞുനീ ച അസനേ, യുത്താ ജാഗരിയേപി ച;

വസന്തീ യുത്തയോഗാഹം, ഭിക്ഖുനിം വിഗതാസവം.

‘‘അക്കോസിം ദുട്ഠചിത്താഹം, ഗണികേതി ഭണിം തദാ;

തേന പാപേന കമ്മേന, നിരയമ്ഹി അപച്ചിസം.

‘‘തേന കമ്മാവസേസേന, അജായിം ഗണികാകുലേ;

ബഹുസോവ പരാധീനാ, പച്ഛിമായ ച ജാതിയം.

‘‘കാസീസു സേട്ഠികുലജാ, ബ്രഹ്മചാരീബലേനഹം;

അച്ഛരാ വിയ ദേവേസു, അഹോസിം രൂപസമ്പദാ.

‘‘ദിസ്വാന ദസ്സനീയം മം, ഗിരിബ്ബജപുരുത്തമേ;

ഗണികത്തേ നിവേസേസും, അക്കോസനബലേന മേ.

‘‘സാഹം സുത്വാന സദ്ധമ്മം, ബുദ്ധസേട്ഠേന ദേസിതം;

പുബ്ബവാസനസമ്പന്നാ, പബ്ബജിം അനഗാരിയം.

‘‘തദൂപസമ്പദത്ഥായ, ഗച്ഛന്തീ ജിനസന്തികം;

മഗ്ഗേ ധുത്തേ ഠിതേ സുത്വാ, ലഭിം ദൂതോപസമ്പദം.

‘‘സബ്ബകമ്മം പരിക്ഖീണം, പുഞ്ഞം പാപം തഥേവ ച;

സബ്ബസംസാരമുത്തിണ്ണാ, ഗണികത്തഞ്ച ഖേപിതം.

‘‘ഇദ്ധീസു ച വസീ ഹോമി, ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ;

ചേതോപരിയഞാണസ്സ, വസീ ഹോമി മഹാമുനേ.

‘‘പുബ്ബേനിവാസം ജാനാമി, ദിബ്ബചക്ഖു വിസോധിതം;

സബ്ബാസവപരിക്ഖീണാ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ.

‘‘അത്ഥധമ്മനിരുത്തീസു, പടിഭാനേ തഥേവ ച;

ഞാണം മമ മഹാവീര, ഉപ്പന്നം തവ സന്തികേ.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി. (അപ. ഥേരീ ൨.൪.൧൬൮-൧൮൩);

അരഹത്തം പന പത്വാ ഉദാനവസേന –

൨൫. ‘‘യാവ കാസിജനപദോ, സുങ്കോ മേ തത്തകോ അഹു;

തം കത്വാ നേഗമോ അഗ്ഘം, അഡ്ഢേനഗ്ഘം ഠപേസി മം.

൨൬. ‘‘അഥ നിബ്ബിന്ദഹം രൂപേ, നിബ്ബിന്ദഞ്ച വിരജ്ജഹം;

മാ പുന ജാതിസംസാരം, സന്ധാവേയ്യം പുനപ്പുനം;

തിസ്സോ വിജ്ജാ സച്ഛികതാ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ യാവ കാസിജനപദോ, സുങ്കോ മേ തത്തകോ അഹൂതി കാസീസു ജനപദേസു ഭവോ സുങ്കോ കാസിജനപദോ, സോ യാവ യത്തകോ, തത്തകോ മയ്ഹം സുങ്കോ അഹു അഹോസി. കിത്തകോ പന സോതി? സഹസ്സമത്തോ. കാസിരട്ഠേ കിര തദാ സുങ്കവസേന ഏകദിവസം രഞ്ഞോ ഉപ്പജ്ജനകആയോ അഹോസി സഹസ്സമത്തോ, ഇമായപി പുരിസാനം ഹത്ഥതോ ഏകദിവസം ലദ്ധധനം തത്തകം. തേന വുത്തം – ‘‘യാവ കാസിജനപദോ, സുങ്കോ മേ തത്തകോ അഹൂ’’തി. സാ പന കാസിസുങ്കപരിമാണതായ കാസീതി സമഞ്ഞം ലഭി. തത്ഥ യേഭുയ്യേന മനുസ്സാ സഹസ്സം ദാതും അസക്കോന്താ തതോ ഉപഡ്ഢം ദത്വാ ദിവസഭാഗമേവ രമിത്വാ ഗച്ഛന്തി, തേസം വസേനായം അഡ്ഢകാസീതി പഞ്ഞായിത്ഥ. തേന വുത്തം – ‘‘തം കത്വാ നേഗമോ അഗ്ഘം, അഡ്ഢേനഗ്ഘം ഠപേസി മ’’ന്തി. തം പഞ്ചസതമത്തം ധനം അഗ്ഘം കത്വാ നേഗമോ നിഗമവാസിജനോ ഇത്ഥിരതനഭാവേന അനഗ്ഘമ്പി സമാനം അഡ്ഢേന അഗ്ഘം നിമിത്തം അഡ്ഢകാസീതി സമഞ്ഞാവസേന മം ഠപേസി, തഥാ മം വോഹരീതി അത്ഥോ.

അഥ നിബ്ബിന്ദഹം രൂപേതി ഏവം രൂപൂപജീവിനീ ഹുത്വാ ഠിതാ. അഥ പച്ഛാ സാസനം നിസ്സായ രൂപേ അഹം നിബ്ബിന്ദിം ‘‘ഇതിപി രൂപം അനിച്ചം, ഇതിപിദം രൂപം ദുക്ഖം, അസുഭ’’ന്തി പസ്സന്തീ തത്ഥ ഉക്കണ്ഠിം. നിബ്ബിന്ദഞ്ച വിരജ്ജഹന്തി നിബ്ബിന്ദന്തീ ചാഹം തതോ പരം വിരാഗം ആപജ്ജിം. നിബ്ബിന്ദഗ്ഗഹണേന ചേത്ഥ തരുണവിപസ്സനം ദസ്സേതി, വിരാഗഗ്ഗഹണേന ബലവവിപസ്സനം. ‘‘നിബ്ബിന്ദന്തോ വിരജ്ജതി വിരാഗാ വിമുച്ചതീ’’തി ഹി വുത്തം. മാ പുന ജാതിസംസാരം, സന്ധാവേയ്യം പുനപ്പുനന്തി ഇമിനാ നിബ്ബിന്ദനവിരജ്ജനാകാരേ നിദസ്സേതി. തിസ്സോ വിജ്ജാതിആദിനാ തേസം മത്ഥകപ്പത്തിം, തം വുത്തനയമേവ.

അഡ്ഢകാസിഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.