൩. സുമങ്ഗലമാതുഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

സുമുത്തികാതിആദികാ സുമങ്ഗലമാതായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ കുസലം ഉപചിനിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം ദലിദ്ദകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്താ അഞ്ഞതരസ്സ നളകാരസ്സ ദിന്നാ പഠമഗബ്ഭേയേവ പച്ഛിമഭവികം പുത്തം ലഭി. തസ്സ സുമങ്ഗലോതി നാമം അഹോസി. തതോ പട്ഠായ സാ സുമങ്ഗലമാതാതി പഞ്ഞായിത്ഥ. യസ്മാ പനസ്സാ നാമഗോത്തം ന പാകടം, തസ്മാ ‘‘അഞ്ഞതരാ ഥേരീ ഭിക്ഖുനീ അപഞ്ഞാതാ’’തി പാളിയം വുത്തം. സോപിസ്സാ പുത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ പബ്ബജിത്വാ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പത്വാ സുമങ്ഗലത്ഥേരോതി പാകടോ അഹോസി. തസ്സ മാതാ ഭിക്ഖുനീസു പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തീ ഏകദിവസം ഗിഹികാലേ അത്തനാ ലദ്ധദുക്ഖം പച്ചവേക്ഖിത്വാ സംവേഗജാതാ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പത്വാ ഉദാനേന്തീ –

൨൩. ‘‘സുമുത്തികാ സുമുത്തികാ, സാധുമുത്തികാമ്ഹി മുസലസ്സ;

അഹിരികോ മേ ഛത്തകം വാപി, ഉക്ഖലികാ മേ ദേഡ്ഡുഭം വാതി.

൨൪. ‘‘രാഗഞ്ച അഹം ദോസഞ്ച, ചിച്ചിടി ചിച്ചിടീതി വിഹനാമി;

സാ രുക്ഖമൂലമുപഗമ്മ, ‘അഹോ സുഖ’ന്തി സുഖതോ ഝായാമീ’’തി. –

ഇമാ ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ സുമുത്തികാതി സുമുത്താ. ക-കാരോ പദപൂരണമത്തം, സുട്ഠു മുത്താ വതാതി അത്ഥോ. സാ സാസനേ അത്തനാ പടിലദ്ധസമ്പത്തിം ദിസ്വാ പസാദവസേന, തസ്സാ വാ പസംസാവസേന ആമന്തേത്വാ വുത്തം ‘‘സുമുത്തികാ സുമുത്തികാ’’തി. യം പന ഗിഹികാലേ വിസേസതോ ജിഗുച്ഛതി, തതോ വിമുത്തിം ദസ്സേന്തീ ‘‘സാധുമുത്തികാമ്ഹീ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ സാധുമുത്തികാമ്ഹീതി സമ്മദേവ മുത്താ വത അമ്ഹി. മുസലസ്സാതി മുസലതോ. അയം കിര ദലിദ്ദഭാവേന ഗിഹികാലേ സയമേവ മുസലകമ്മം കരോതി, തസ്മാ ഏവമാഹ. അഹിരികോ മേതി മമ സാമികോ അഹിരികോ നില്ലജ്ജോ, സോ മമ ന രുച്ചതീതി വചനസേസോ. പകതിയാവ കാമേസു വിരത്തചിത്തതായ കാമാധിമുത്താനം പവത്തിം ജിഗുച്ഛന്തീ വദതി. ഛത്തകം വാപീതി ജീവിതഹേതുകേന കരീയമാനം ഛത്തകമ്പി മേ ന രുച്ചതീതി അത്ഥോ. വാ-സദ്ദോ അവുത്തസമുച്ചയത്ഥോ, തേന പേളാചങ്കോടകാദിം സങ്ഗണ്ഹാതി. വേളുദണ്ഡാദീനി ഗഹേത്വാ ദിവസേ ദിവസേ ഛത്താദീനം കരണവസേന ദുക്ഖജീവിതം ജിഗുച്ഛന്തീ വദതി. ‘‘അഹിതകോ മേ വാതോ വാതീ’’തി കേചി വത്വാ അഹിതകോ ജരാവഹോ ഗിഹികാലേ മമ സരീരേ വാതോ വായതീതി അത്ഥം വദന്തി. അപരേ പന ‘‘അഹിതകോ പരേസം ദുഗ്ഗന്ധതരോ ച മമ സരീരതോ വാതോ വായതീ’’തി അത്ഥം വദന്തി. ഉക്ഖലികാ മേ ദേഡ്ഡുഭം വാതീതി മേ മമ ഭത്തപചനഭാജനം ചിരപാരിവാസികഭാവേന അപരിസുദ്ധതായ ഉദകസപ്പഗന്ധം വായതി, തതോ അഹം സാധുമുത്തികാമ്ഹീതി യോജനാ.

രാഗഞ്ച അഹം ദോസഞ്ച, ചിച്ചിടി ചിച്ചിടീതി വിഹനാമീതി അഹം കിലേസജേട്ഠകം രാഗഞ്ച ദോസഞ്ച ചിച്ചിടി ചിച്ചിടീതി ഇമിനാ സദ്ദേന സദ്ധിം വിഹനാമി വിനാസേമി, പജഹാമീതി അത്ഥോ. സാ കിര അത്തനോ സാമികം ജിഗുച്ഛന്തീ തേന ദിവസേ ദിവസേ ഫാലിയമാനാനം സുക്ഖാനം വേളുദണ്ഡാദീനം സദ്ദം ഗരഹന്തീ തസ്സ പഹാനം രാഗദോസപഹാനേന സമം കത്വാ അവോച. സാ രുക്ഖമൂലമുപഗമ്മാതി സാ അഹം സുമങ്ഗലമാതാ വിവിത്തം രുക്ഖമൂലം ഉപസങ്കമിത്വാ. സുഖതോ ഝായാമീതി സുഖന്തി ഝായാമി, കാലേന കാലം സമാപജ്ജന്തീ ഫലസുഖം നിബ്ബാനസുഖഞ്ച പടിസംവേദിയമാനാ ഫലജ്ഝാനേന ഝായാമീതി അത്ഥോ. അഹോ സുഖന്തി ഇദം പനസ്സാ സമാപത്തിതോ പച്ഛാ പവത്തമനസികാരവസേന വുത്തം, പുബ്ബാഭോഗവസേനാതിപി യുജ്ജതേവ.

സുമങ്ഗലമാതുഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.