൨. ജേന്താഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

യേ ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാതിആദികാ ജേന്തായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. തസ്സാ അതീതം പച്ചുപ്പന്നഞ്ച വത്ഥു അഭിരൂപനന്ദാവത്ഥുസദിസം. അയം പന വേസാലിയം ലിച്ഛവിരാജകുലേ നിബ്ബത്തീതി അയമേവ വിസേസോ. സത്ഥാരാ ദേസിതം ധമ്മം സുത്വാ ദേസനാപരിയോസാനേ അരഹത്തം പത്വാ അത്തനാ അധിഗതം വിസേസം പച്ചവേക്ഖിത്വാ പീതിവസേന –

൨൧. ‘‘യേ ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ, മഗ്ഗാ നിബ്ബാനപത്തിയാ;

ഭാവിതാ തേ മയാ സബ്ബേ, യഥാ ബുദ്ധേന ദേസിതാ.

൨൨. ‘‘ദിട്ഠോ ഹി മേ സോ ഭഗവാ, അന്തിമോയം സമുസ്സയോ;

വിക്ഖീണോ ജാതിസംസാരോ, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’തി. –

ഇമാ ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ യേ ഇമേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാതി യേ ഇമേ സതിധമ്മവിചയവീരിയപീതിപസ്സദ്ധിസമാധിഉപേക്ഖാസങ്ഖാതാ ബോധിയാ യഥാവുത്തായ ധമ്മസാമഗ്ഗിയാ, ബോധിസ്സ വാ ബുജ്ഝനകസ്സ തംസമങ്ഗിനോ പുഗ്ഗലസ്സ അങ്ഗഭൂതത്താ ‘‘ബോജ്ഝങ്ഗാ’’തി ലദ്ധനാമാ സത്ത ധമ്മാ. മഗ്ഗാ നിബ്ബാനപത്തിയാതി നിബ്ബാനാധിഗമസ്സ ഉപായഭൂതാ. ഭാവിതാ തേ മയാ സബ്ബേ, യഥാ ബുദ്ധേന ദേസിതാതി തേ സത്തതിംസ ബോധിപക്ഖിയധമ്മാ സബ്ബേപി മയാ യഥാ ബുദ്ധേന ഭഗവതാ ദേസിതാ, തഥാ മയാ ഉപ്പാദിതാ ച വഡ്ഢിതാ ച.

ദിട്ഠോ ഹി മേ സോ ഭഗവാതി ഹി-സദ്ദോ ഹേതുഅത്ഥോ. യസ്മാ സോ ഭഗവാ ധമ്മകായോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ അത്തനാ അധിഗതഅരിയധമ്മദസ്സനേന ദിട്ഠോ, തസ്മാ അന്തിമോയം സമുസ്സയോതി യോജനാ. അരിയധമ്മദസ്സനേന ഹി ബുദ്ധാ ഭഗവന്തോ അഞ്ഞേ ച അരിയാ ദിട്ഠാ നാമ ഹോന്തി, ന രൂപകായദസ്സനമത്തേന. യഥാഹ – ‘‘യോ ഖോ, വക്കലി, ധമ്മം പസ്സതി, സോ മം പസ്സതീ’’തി (സം. നി. ൩.൮൭) ച ‘‘സുതവാ ച ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അരിയാനം ദസ്സാവീ’’തി (മ. നി. ൧.൨൦; സം. നി. ൩.൧) ച ആദി. സേസം വുത്തനയമേവ.

ജേന്താഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.