൧൦. സാമാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ

ചതുക്ഖത്തും പഞ്ചക്ഖത്തുന്തിആദികാ സാമായ ഥേരിയാ ഗാഥാ. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരാ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ഉപചിനിത്വാ സുഗതീസുയേവ സംസരന്തീ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കോസമ്ബിയം ഗഹപതിമഹാസാലകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ സാമാതിസ്സാ നാമം അഹോസി. സാ വിഞ്ഞുതം പത്താ സാമാവതിയാ ഉപാസികായ പിയസഹായികാ ഹുത്വാ തായ കാലങ്കതായ സഞ്ജാതസംവേഗാ പബ്ബജി. പബ്ബജിത്വാ ച സാമാവതികം ആരബ്ഭ ഉപ്പന്നസോകം വിനോദേതും അസക്കോന്തീ അരിയമഗ്ഗം ഗണ്ഹിതും നാസക്ഖി. അപരഭാഗേ ആസനസാലായ നിസിന്നസ്സ ആനന്ദത്ഥേരസ്സ ഓവാദം സുത്വാ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ തതോ സത്തമേ ദിവസേ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണി.

അരഹത്തം പന പത്വാ അത്തനോ പടിപത്തിം പച്ചവേക്ഖിത്വാ തം പകാസേന്തീ –

൩൭. ‘‘ചതുക്ഖത്തും പഞ്ചക്ഖത്തും, വിഹാരാ ഉപനിക്ഖമിം;

അലദ്ധാ ചേതസോ സന്തിം, ചിത്തേ അവസവത്തിനീ;

തസ്സാ മേ അട്ഠമീ രത്തി, യതോ തണ്ഹാ സമൂഹതാ.

൩൮. ‘‘ബഹൂഹി ദുക്ഖധമ്മേഹി, അപ്പമാദരതായ മേ;

തണ്ഹക്ഖയോ അനുപ്പത്തോ, കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി. –

ഉദാനവസേന ഇമാ ദ്വേ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ ചതുക്ഖത്തും പഞ്ചക്ഖത്തും, വിഹാരാ ഉപനിക്ഖമിന്തി ‘‘മമ വസനകവിഹാരേ വിപസ്സനാമനസികാരേന നിസിന്നാ സമണകിച്ചം മത്ഥകം പാപേതും അസക്കോന്തീ ഉതുസപ്പായാഭാവേന നനു ഖോ മയ്ഹം വിപസ്സനാ മഗ്ഗേന ഘട്ടേതീ’’തി ചിന്തേത്വാ ചത്താരോ പഞ്ച ചാതി നവ വാരേ വിഹാരാ ഉപസ്സയതോ ബഹി നിക്ഖമിം. തേനാഹ ‘‘അലദ്ധാ ചേതസോ സന്തിം, ചിത്തേ അവസവത്തിനീ’’തി. തത്ഥ ചേതസോ സന്തിന്തി അരിയമഗ്ഗസമാധിം സന്ധായാഹ. ചിത്തേ അവസവത്തിനീതി വീരിയസമതായ അഭാവേന മമ ഭാവനാചിത്തേ ന വസവത്തിനീ. സാ കിര അതിവിയ പഗ്ഗഹിതവീരിയാ അഹോസി. തസ്സാ മേ അട്ഠമീ രത്തീതി യതോ പട്ഠായ ആനന്ദത്ഥേരസ്സ സന്തികേ ഓവാദം പടിലഭിം, തതോ പട്ഠായ രത്തിന്ദിവമതന്ദിതാ വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തീ രത്തിയം ചതുക്ഖത്തും പഞ്ചക്ഖത്തും വിഹാരതോ നിക്ഖമിത്വാ മനസികാരം പവത്തേന്തീ വിസേസം അനധിഗന്ത്വാ അട്ഠമിയം രത്തിയം വീരിയസമതം ലഭിത്വാ മഗ്ഗപടിപാടിയാ കിലേസേ ഖേപേസിന്തി അത്ഥോ. തേന വുത്തം – ‘‘തസ്സാ മേ അട്ഠമീ രത്തി, യതോ തണ്ഹാ സമൂഹതാ’’തി. സേസം വുത്തനയമേവ.

സാമാഥേരീഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ദുകനിപാതവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.