൫. മാലുക്യപുത്തത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

മനുജസ്സാതിആദികാ ആയസ്മതോ മാലുക്യപുത്തത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം കോസലരഞ്ഞോ അഗ്ഗാസനികസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. തസ്സ മാതാ മാലുക്യാ നാമ, തസ്സാ വസേന മാലുക്യപുത്തോത്വേവ പഞ്ഞായിത്ഥ. സോ വയപ്പത്തോ നിസ്സരണജ്ഝാസയതായ ഘരാവാസം പഹായ പരിബ്ബാജകപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ വിചരന്തോ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ സാസനേ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തോ നചിരസ്സേവ ഛളഭിഞ്ഞോ അഹോസി. സോ ഞാതീസു അനുകമ്പായ ഞാതികുലം അഗമാസി. തം ഞാതകാ പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന പരിവിസിത്വാ ധനേന പലോഭേതുകാമാ മഹന്തം ധനരാസിം പുരതോ ഉപട്ഠപേത്വാ ‘‘ഇദം ധനം തവ സന്തകം, വിബ്ഭമിത്വാ ഇമിനാ ധനേന പുത്തദാരം പടിജഗ്ഗന്തോ പുഞ്ഞാനി കരോഹീ’’തി യാചിംസു. ഥേരോ തേസം അജ്ഝാസയം വിപരിവത്തേന്തോ ആകാസേ ഠത്വാ –

൩൯൯. ‘‘മനുജസ്സ പമത്തചാരിനോ, തണ്ഹാ വഡ്ഢതി മാലുവാ വിയ;

സോ പ്ലവതീ ഹുരാ ഹുരം, ഫലമിച്ഛംവ വനസ്മി വാനരോ.

൪൦൦. ‘‘യം ഏസാ സഹതേ ജമ്മീ, തണ്ഹാ ലോകേ വിസത്തികാ;

സോകാ തസ്സ പവഡ്ഢന്തി, അഭിവട്ഠംവ ബീരണം.

൪൦൧. ‘‘യോ ചേതം സഹതേ ജമ്മിം, തണ്ഹം ലോകേ ദുരച്ചയം;

സോകാ തമ്ഹാ പപതന്തി, ഉദബിന്ദൂവ പോക്ഖരാ.

൪൦൨. ‘‘തം വോ വദാമി ഭദ്ദം വോ, യാവന്തേത്ഥ സമാഗതാ;

തണ്ഹായ മൂലം ഖണഥ, ഉസീരത്ഥോവ ബീരണം;

മാ വോ നളംവ സോതോവ, മാരോ ഭഞ്ജി പുനപ്പുനം.

൪൦൩. ‘‘കരോഥ ബുദ്ധവചനം, ഖണോ വോ മാ ഉപച്ചഗാ;

ഖണാതീതാ ഹി സോചന്തി, നിരയമ്ഹി സമപ്പിതാ.

൪൦൪. ‘‘പമാദോ രജോ പമാദോ, പമാദാനുപതിതോ രജോ;

അപ്പമാദേന വിജ്ജായ, അബ്ബഹേ സല്ലമത്തനോ’’തി. –

ഇമാഹി ഛഹി ഗാഥാഹി ധമ്മം ദേസേതി.

തത്ഥ മനുജസ്സാതി സത്തസ്സ. പമത്തചാരിനോതി സതിവോസ്സഗ്ഗലക്ഖണേന പമാദേന പമത്തചാരിസ്സ, നേവ ഝാനം, ന വിപസ്സനാ, ന മഗ്ഗഫലാനി വഡ്ഢന്തി. യഥാ പന രുക്ഖം സംസിബ്ബന്തീ പരിയോനന്ധന്തീ തസ്സ വിനാസായ മാലുവാ ലതാ വഡ്ഢതി, ഏവമസ്സ ഛ ദ്വാരാനി നിസ്സായ രൂപാദീസു പുനപ്പുനം ഉപ്പജ്ജമാനാ തണ്ഹാ വഡ്ഢതി. വഡ്ഢമാനാവ യഥാ മാലുവാ ലതാ അത്തനോ അപസ്സയഭൂതം രുക്ഖം അജ്ഝോത്ഥരിത്വാ പാതേതി, ഏവം തണ്ഹാവസികം പുഗ്ഗലം അപായേ നിപാതേതി. സോ പ്ലവതീതി സോ തണ്ഹാവസികോ പുഗ്ഗലോ അപരാപരം ഭവാഭവേ ഉപ്ലവതി ധാവതി. യഥാ കിം? ഫലമിച്ഛംവ വനസ്മി വാനരോ യഥാ രുക്ഖഫലം ഇച്ഛന്തോ വാനരോ വനസ്മിം ധാവന്തോ രുക്ഖസ്സ ഏകം സാഖം ഗണ്ഹാതി, തം മുഞ്ചിത്വാ അഞ്ഞം ഗണ്ഹാതി, തം മുഞ്ചിത്വാ അഞ്ഞന്തി ‘‘സാഖം അലഭിത്വാ നിസിന്നോ’’തി വത്തബ്ബതം നാപജ്ജതി; ഏവമേവ തണ്ഹാവസികോ പുഗ്ഗലോ ഹുരാ ഹുരം ധാവന്തോ ‘‘ആരമ്മണം അലഭിത്വാ തണ്ഹായ അപ്പവത്തിം പത്തോ’’തി വത്തബ്ബതം നാപജ്ജതി.

യന്തി യം പുഗ്ഗലം. ഏസാ ലാമകഭാവേന ജമ്മീ വിസാഹാരതായ വിസമൂലതായ വിസഫലതായ വിസപരിഭോഗതായ രൂപാദീസു വിസത്തതായ ആസത്തതായ ച വിസത്തികാതി സങ്ഖം ഗതാ ഛദ്വാരികാ തണ്ഹാ സഹതേ അഭിഭവതി തസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ. യഥാ നാമ വനേ പുനപ്പുനം വസ്സന്തേ ദേവേ അഭിവട്ഠം ബീരണം ബീരണതിണം വഡ്ഢതി, ഏവം വട്ടമൂലകാ സോകാ അഭിവഡ്ഢന്തി വുദ്ധിം ആപജ്ജന്തീതി അത്ഥോ.

യോ ചേതം…പേ… ദുരച്ചയന്തി യോ പന പുഗ്ഗലോ ഏവം വുത്തപ്പകാരം അതിക്കമിതും പജഹിതും ദുക്കരതായ ദുരച്ചയം തണ്ഹം സഹതേ അഭിഭവതി, തമ്ഹാ പുഗ്ഗലാ വട്ടമൂലകാ സോകാ പപതന്തി. യഥാ നാമ പോക്ഖരേ പദുമപത്തേ പതിതം ഉദബിന്ദു ന പതിട്ഠാതി, ഏവം ന പതിട്ഠഹന്തീതി അത്ഥോ.

തം വോ വദാമീതി തേന കാരണേന അഹം തുമ്ഹേ വദാമി. ഭദ്ദം വോതി ഭദ്ദം തുമ്ഹാകം ഹോതു, മാ തണ്ഹം അനുവത്തപുഗ്ഗലോ വിയ വിഭവം അനത്ഥം പാപുണാഥാതി അത്ഥോ. യാവന്തേത്ഥ സമാഗതാതി ഇമസ്മിം ഠാനേ യത്തകാ സന്നിപതിതാ, തത്തകാ. കിം വദസീതി ചേ? തണ്ഹായ മൂലം ഖണഥ ഇമിസ്സാ ഛദ്വാരികതണ്ഹായ മൂലം കാരണം അവിജ്ജാദികിലേസഗ്ഗഹനം അരഹത്തമഗ്ഗഞാണകുദാലേന ഖണഥ സമുച്ഛിന്ദഥ. കിം വിയാതി? ഉസീരത്ഥോവ ബീരണം യഥാ ഉസീരേന അത്ഥികോ പുരിസോ മഹന്തേന കുദാലേന ബീരണാപരനാമം ഉസീരം നാമ തിണം ഖണതി, ഏവമസ്സ മൂലം ഖണഥാതി അത്ഥോ. മാ വോ നളംവ സോതോവ, മാരോ ഭഞ്ജി പുനപ്പുനന്തി തുമ്ഹേ നദീതീരേ ജാതം നളം മഹാവേഗേന ആഗതോ നദീസോതോ വിയ കിലേസമാരോ മച്ചുമാരോ ദേവപുത്തമാരോ ച പുനപ്പുനം മാ ഭഞ്ജീതി അത്ഥോ.

തസ്മാ കരോഥ ബുദ്ധവചനം ‘‘ഝായഥ, ഭിക്ഖവേ, മാ പമാദത്ഥാ’’തിആദിനാ (മ. നി. ൧.൨൧൫) വുത്തം ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ വചനം കരോഥ, യഥാനുസിട്ഠം പടിപത്തിയാ സമ്പാദേഥ. ഖണോ വോ മാ ഉപച്ചഗാതി യോ ഹി ബുദ്ധവചനം ന കരോതി, തം പുഗ്ഗലം അയം ബുദ്ധുപ്പാദക്ഖണോ പതിരൂപദേസവാസേ ഉപ്പത്തിക്ഖണോ സമ്മദിട്ഠിയാ പടിലദ്ധക്ഖണോ ഛന്നം ആയതനാനം അവേകല്ലക്ഖണോതി സബ്ബോപി ഖണോ അതിക്കമതി, സോ ഖണോ മാ തുമ്ഹേ അതിക്കമതു. ഖണാതീതാതി യേ ഹി തം ഖണം അതീതാ, യേ വാ പുഗ്ഗലേ സോ ഖണോ അതീതോ, തേ നിരയമ്ഹി സമപ്പിതാ തത്ഥ നിബ്ബത്താ ചിരകാലം സോചന്തി.

പമാദോ രജോതി രൂപാദീസു ആരമ്മണേസു സതിവോസ്സഗ്ഗലക്ഖണോ പമാദോ, സംകിലേസസഭാവത്താ രാഗരജാദിമിസ്സതായ ച രജോ. പമാദാനുപതിതോ രജോതി യോ ഹി കോചി രജോ നാമ രാഗാദികോ, സോ സബ്ബോ പമാദാനുപതിതോ പമാദവസേനേവ ഉപ്പജ്ജതി. അപ്പമാദേനാതി അപ്പമജ്ജനേന അപ്പമാദപടിപത്തിയാ. വിജ്ജായാതി അഗ്ഗമഗ്ഗവിജ്ജായ. അബ്ബഹേ സല്ലമത്തനോതി അത്തനോ ഹദയനിസ്സിതം രാഗാദിസല്ലം ഉദ്ധരേയ്യ സമൂഹനേയ്യാതി.

മാലുക്യപുത്തത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.