൮. വസ്സികത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

ഏകോപി സദ്ധോ മേധാവീതി ആയസ്മതോ വസ്സികത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി കരോന്തോ അത്ഥദസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഏകദിവസം സത്ഥാരം ദിസ്വാ പസന്നചിത്തോ പിലക്ഖഫലാനി അദാസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കോസലരട്ഠേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വസ്സികോതി ലദ്ധനാമോ വയപ്പത്തോ സത്ഥു യമകപാടിഹാരിയം ദിസ്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ സമണധമ്മം കരോന്തോ ആബാധികോ അഹോസി. അഥ നം ഞാതകാ വേജ്ജപരിദിട്ഠേന ഭേസജ്ജവിധിനാ ഉപട്ഠഹിത്വാ അരോഗമകംസു. സോ തമ്ഹാ ആബാധാ വുട്ഠിതോ സംവേഗജാതോ ഭാവനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ ഛളഭിഞ്ഞോ അഹോസി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൨.൪൭.൪൦-൪൪) –

‘‘വനന്തരേ ബുദ്ധം ദിസ്വാ, അത്ഥദസ്സിം മഹായസം;

പസന്നചിത്തോ സുമനോ, പിലക്ഖസ്സ ഫലം അദാ.

‘‘അട്ഠാരസേ കപ്പസതേ, യം ഫലം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

ഛളഭിഞ്ഞോ പന ഹുത്വാ ആകാസേന ഞാതകാനം സന്തികേ ഗന്ത്വാ ആകാസേ ഠിതോ ധമ്മം ദേസേത്വാ തേ സരണേസു സീലേസു ച പതിട്ഠാപേസി. തേസു കേചി കാലങ്കതാ സരണേസു സീലേസു ച പതിട്ഠിതത്താ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്തിംസു. അഥ നം സത്ഥാ ബുദ്ധുപട്ഠാനം ഉപഗതം ‘‘കിം തേ, വസ്സിക, ഞാതീനം ആരോഗ്യ’’ന്തി പുച്ഛി. സോ ഞാതീനം അത്തനാ കതം ഉപകാരം സത്ഥു കഥേന്തോ –

൨൪൦. ‘‘ഏകോപി സദ്ധോ മേധാവീ, അസ്സദ്ധാനീധ ഞാതിനം;

ധമ്മട്ഠോ സീലസമ്പന്നോ, ഹോതി അത്ഥായ ബന്ധുനം.

൨൪൧. ‘‘നിഗ്ഗയ്ഹ അനുകമ്പായ, ചോദിതാ ഞാതയോ മയാ;

ഞാതിബന്ധവപേമേന, കാരം കത്വാന ഭിക്ഖുസു.

൨൪൨. ‘‘തേ അബ്ഭതീതാ കാലങ്കതാ, പത്താ തേ തിദിവം സുഖം;

ഭാതരോ മയ്ഹം മാതാ ച, മോദന്തി കാമകാമിനോ’’തി. –

തിസ്സോ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥായം പഠമഗാഥായ അത്ഥോ – യോ കമ്മഫലസദ്ധായ ച രതനത്തയസദ്ധായ ച വസേന സദ്ധോ, തതോ ഏവ കമ്മസ്സകതഞാണാദിയോഗതോ മേധാവീ, സത്ഥു ഓവാദധമ്മേ നവലോകുത്തരധമ്മേ ച ഠിതത്താ ധമ്മട്ഠോ, ആചാരസീലസ്സ മഗ്ഗസീലസ്സ ഫലസീലസ്സ ച വസേന സീലസമ്പന്നോ, സോ ഏകോപി യഥാവുത്തായ സദ്ധായ അഭാവേന അസ്സദ്ധാനം ഇധ ഇമസ്മിം ലോകേ ‘‘അമ്ഹാകം ഇമേ’’തി ഞാതബ്ബട്ഠേന ഞാതീനം, തഥാ പേമബന്ധനേന ബന്ധനട്ഠേന ‘‘ബന്ധൂ’’തി ച ലദ്ധനാമാനം ബന്ധവാനം അത്ഥായ ഹിതായ ഹോതീതി.

ഏവം സാധാരണതോ വുത്തമത്ഥം അത്തൂപനായികം കത്വാ ദസ്സേതും ‘‘നിഗ്ഗയ്ഹാ’’തിആദിനാ ഇതരഗാഥാ വുത്താ. തത്ഥ നിഗ്ഗയ്ഹ അനുകമ്പായ, ചോദിതാ ഞാതയോ മയാതി ഇദാനിപി ദുഗ്ഗതാ കുസലം അകത്വാ ആയതിം പരിക്കിലേസം പുന മാനുഭവിത്ഥാതി നിഗ്ഗഹേത്വാ ഞാതയോ മയാ ഓവദിതാ. ഞാതിബന്ധവപേമേന ‘‘അമ്ഹാകം അയം ബന്ധവോ’’തി ഏവം പവത്തേന പേമേന മമ ഓവാദം അതിക്കമിതും അസക്കോന്താ കാരം കത്വാന ഭിക്ഖൂസു പസന്നചിത്താ ഹുത്വാ ചീവരാദിപച്ചയദാനേന ചേവ ഉപട്ഠാനേന ച ഭിക്ഖൂസു സക്കാരസമ്മാനം കത്വാ തേ അബ്ഭതീതാ കാലങ്കതാ ഹുത്വാ ഇമം ലോകം അതിക്കന്താ. പുന തേതി നിപാതമത്തം. തിദിവം സുഖന്തി ദേവലോകപരിയാപന്നസുഖം, സുഖം വാ ഇട്ഠം തിദിവം അധിഗതാ. ‘‘കേ പന തേ’’തി ആഹ. ‘‘ഭാതരോ മയ്ഹം മാതാ ച, മോദന്തി കാമകാമിനോ’’തി. അത്തനാ യഥാകാമിതവത്ഥുകാമസമങ്ഗിനോ ഹുത്വാ അഭിരമന്തീതി അത്ഥോ.

വസ്സികത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.