൫. അജിനത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

അപി ചേ ഹോതി തേവിജ്ജോതിആദികാ ആയസ്മതോ അജിനത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ബുദ്ധസുഞ്ഞേ ലോകേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ കേനചിദേവ കരണീയേന അരഞ്ഞം ഗതോ തത്ഥ സുചിന്തിതം നാമ പച്ചേകസമ്ബുദ്ധം ആബാധേന പീളിതം നിസിന്നം ദിസ്വാ ഉപസങ്കമിത്വാ വന്ദിത്വാ ഭേസജ്ജത്ഥായ പസന്നമാനസോ ഘതമണ്ഡം അദാസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിത്വാ അപരാപരം പുഞ്ഞാനി കത്വാ സുഗതീസുയേവ സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരസ്സ ദലിദ്ദബ്രാഹ്മണസ്സ ഗേഹേ പടിസന്ധിം ഗണ്ഹി. തം വിജായനകാലേ അജിനചമ്മേന സമ്പടിച്ഛിംസു. തേനസ്സ അജിനോത്വേവ നാമം അകംസു. സോ ഭോഗസംവത്തനിയസ്സ കമ്മസ്സ അകതത്താ ദലിദ്ദകുലേ നിബ്ബത്തോ വയപ്പത്തോപി അപ്പന്നപാനഭോജനോ ഹുത്വാ വിചരന്തോ ജേതവനപടിഗ്ഗഹണേ ബുദ്ധാനുഭാവം ദിസ്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തോ നചിരസ്സേവ ഛളഭിഞ്ഞോ അഹോസി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൨.൪൩.൭൮-൮൭) –

‘‘സുചിന്തിതം ഭഗവന്തം, ലോകജേട്ഠം നരാസഭം;

ഉപവിട്ഠം മഹാരഞ്ഞം, വാതാബാധേന പീളിതം.

‘‘ദിസ്വാ ചിത്തം പസാദേത്വാ, ഘതമണ്ഡമുപാനയിം;

കതത്താ ആചിതത്താ ച, ഗങ്ഗാ ഭാഗീരഥീ അയം.

‘‘മഹാസമുദ്ദാ ചത്താരോ, ഘതം സമ്പജ്ജരേ മമ;

അയഞ്ച പഥവീ ഘോരാ, അപ്പമാണാ അസങ്ഖിയാ.

‘‘മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, ഭവതേ മധുസക്കരാ;

ചാതുദ്ദീപാ ഇമേ രുക്ഖാ, പാദപാ ധരണീരുഹാ.

‘‘മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായ, കപ്പരുക്ഖാ ഭവന്തി തേ;

പഞ്ഞാസക്ഖത്തും ദേവിന്ദോ, ദേവരജ്ജമകാരയിം.

‘‘ഏകപഞ്ഞാസക്ഖത്തുഞ്ച, ചക്കവത്തീ അഹോസഹം;

പദേസരജ്ജം വിപുലം, ഗണനാതോ അസങ്ഖിയം.

‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ദാനമദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഘതമണ്ഡസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാപി പുരിമകമ്മനിസ്സന്ദേന അപ്പലാഭീ അപ്പഞ്ഞാതോവ അഹോസി. ഉദ്ദേസഭത്തസലാകഭത്താനിപി ലാമകാനേവ പാപുണന്തി. കമ്മഫലേനേവ ച നം പുഥുജ്ജനാ ഭിക്ഖൂ സാമണേരാ ച ‘‘അപ്പഞ്ഞാതോ’’തി അവമഞ്ഞന്തി. ഥേരോ തേ ഭിക്ഖൂ സംവേജേന്തോ –

൧൨൯. ‘‘അപി ചേ ഹോതി തേവിജ്ജോ, മച്ചുഹായീ അനാസവോ;

അപ്പഞ്ഞാതോതി നം ബാലാ, അവജാനന്തി അജാനതാ.

൧൩൦. ‘‘യോ ച ഖോ അന്നപാനസ്സ, ലാഭീ ഹോതീധ പുഗ്ഗലോ;

പാപധമ്മോപി ചേ ഹോതി, സോ നേസം ഹോതി സക്കതോ’’തി. –

ഗാഥാദ്വയം അഭാസി.

തത്ഥ അപീതി സമ്ഭാവനേ നിപാതോ. ചേതി പരികപ്പനേ. ഹോതീതി ഭവതി. തിസ്സോ വിജ്ജാ ഏതസ്സാതി തേവിജ്ജോ. മച്ചും പജഹതീതി മച്ചുഹായീ. കാമാസവാദീനം അഭാവേന അനാസവോ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – ദിബ്ബചക്ഖുഞാണം പുബ്ബേനിവാസഞാണം ആസവക്ഖയഞാണന്തി ഇമാസം തിസ്സന്നം വിജ്ജാനം അധിഗതത്താ തേവിജ്ജോ തതോ ഏവ സബ്ബസോ കാമാസവാദീനം പരിക്ഖീണത്താ അനാസവോ ആയതിം പുനബ്ഭവസ്സ അഗ്ഗഹണതോ മരണാഭാവേന മച്ചുഹായീ യദിപി ഹോതി, ഏവം സന്തേപി അപ്പഞ്ഞാതോതി നം ബാലാ അവജാനന്തി യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി, തം സദത്ഥം അനുപാപുണിത്വാ ഠിതമ്പി നം ഉത്തമം പുരിസം ‘‘ധുതവാദോ ബഹുസ്സുതോ ധമ്മകഥികോ’’തി ഉപ്പന്നലാഭസ്സ അഭാവതോ ‘‘ന പഞ്ഞാതോ ന പാകടോ’’തി ബാലാ ദുമ്മേധപുഗ്ഗലാ അവജാനന്തി, കസ്മാ? അജാനതാ അജാനനകാരണാ ഗുണാനം അജാനനമേവ തത്ഥ കാരണന്തി ദസ്സേതി.

യഥാ ച ഗുണാനം അജാനനതോ ബാലാ ലാഭഗരുതായ സമ്ഭാവനീയമ്പി അവജാനന്തി, ഏവം ഗുണാനം അജാനനതോ ലാഭഗരുതായ ഏവം അവജാനിതബ്ബമ്പി സമ്ഭാവേന്തീതി ദസ്സേന്തോ ദുതിയം ഗാഥം ആഹ. തത്ഥ യോതി അനിയമവചനം. ച-സദ്ദോ ബ്യതിരേകേ, തേന യഥാവുത്തപുഗ്ഗലതോ ഇമസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ വുച്ചമാനംയേവ വിസേസം ജനേതി. ഖോതി അവധാരണേ. അന്നപാനസ്സാതി നിദസ്സനമത്തം. ലാഭീതി ലാഭവാ. ഇധാതി ഇമസ്മിം ലോകേ. ജരാമരണേഹി തസ്സ തസ്സ സത്താവാസസ്സ പൂരണതോ ഗലനതോ ച പുഗ്ഗലോ. പാപധമ്മോതി ലാമകധമ്മോ. അയഞ്ഹേത്ഥ അത്ഥോ – യോ പന പുഗ്ഗലോ ചീവരാദിപച്ചയമത്തസ്സേവ ലാഭീ ഹോതി, ന ഝാനാദീനം, സോ പാപിച്ഛതായ ദുസ്സീലഭാവേന ഹീനധമ്മോപി സമാനോ ഇധ ഇമസ്മിം ലോകേ ബാലാനം ലാഭഗരുതായ സക്കതോ ഗരുകതോ ഹോതീതി.

അജിനത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.