൫. മാലുക്യപുത്തത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

രൂപം ദിസ്വാ സതി മുട്ഠാതിആദികാ ആയസ്മതോ മാലുക്യപുത്തസ്സ ഗാഥാ. ഇമസ്സ ആയസ്മതോ വത്ഥു ഹേട്ഠാ ഛക്കനിപാതേ (ഥേരഗാ. ൩൯൯ ആദയോ) വുത്തമേവ. താ പന ഗാഥാ ഥേരേന അരഹത്തേ പതിട്ഠിതേന ഞാതീനം ധമ്മദേസനാവസേന ഭാസിതാ. ഇധ പന പുഥുജ്ജനകാലേ ‘‘സാധു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതൂ’’തി യാചിതേന സത്ഥാരാ ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, മാലുക്യപുത്ത, യേ തേ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യാ രൂപാ അദിട്ഠാ അദിട്ഠപുബ്ബാ, ന ച പസ്സസി, ന ച തേ ഹോതി പസ്സേയ്യന്തി, അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘യേ തേ സോതവിഞ്ഞേയ്യാ സദ്ദാ…പേ… ഘാന…ജിവ്ഹാ…കായ…മനോവിഞ്ഞേയ്യാ ധമ്മാ അവിഞ്ഞാതാ അവിഞ്ഞാതപുബ്ബാ, ന ച വിജാനാസി, ന ച തേ ഹോതി വിജാനേയ്യന്തി, അത്ഥി തേ തത്ഥ ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ പേമം വാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഏത്ഥ ച തേ, മാലുക്യപുത്ത, ദിട്ഠസുതമുതവിഞ്ഞാതബ്ബേസു ധമ്മേസു ദിട്ഠേ ദിട്ഠമത്തം ഭവിസ്സതി, സുതേ സുതമത്തം, മുതേ മുതമത്തം, വിഞ്ഞാതേ വിഞ്ഞാതമത്തം ഭവിസ്സതി. യതോ ഖോ തേ, മാലുക്യപുത്ത, ദിട്ഠസുതമുതവിഞ്ഞാതബ്ബേസു ധമ്മേസു ദിട്ഠേ ദിട്ഠമത്തം, സുതേ സുതമത്തം, മുതേ മുതമത്തം, വിഞ്ഞാതേ വിഞ്ഞാതമത്തം ഭവിസ്സതി, തതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തേന. യതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തേന, തതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തത്ഥ. യതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, ന തത്ഥ, തതോ ത്വം, മാലുക്യപുത്ത, നേവിധ ന ഹുരം ന ഉഭയമന്തരേന, ഏസേവന്തോ ദുക്ഖസ്സാ’’തി (സം. നി. ൪.൯൫). സംഖിത്തേന ധമ്മേ ദേസിതേ തസ്സ ധമ്മസ്സ സാധുകം ഉഗ്ഗഹിതഭാവം പകാസേന്തേന –

൭൯൪. ‘‘രൂപം ദിസ്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൭൯൫. ‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ രൂപസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവമാചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൭൯൬. ‘‘സദ്ദം സുത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൭൯൭. ‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ സദ്ദസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവമാചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൭൯൮. ‘‘ഗന്ധം ഘത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൭൯൯. ‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ ഗന്ധസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവമാചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൦൦. ‘‘രസം ഭോത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൦൧. ‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ രസസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവമാചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൦൨. ‘‘ഫസ്സം ഫുസ്സ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൦൩. ‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ ഫസ്സസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവമാചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൦൪. ‘‘ധമ്മം ഞത്വാ സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോ;

സാരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൦൫. ‘‘തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ ധമ്മസമ്ഭവാ;

അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതി;

ഏവമാചിനതോ ദുക്ഖം, ആരാ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൦൬. ‘‘ന സോ രജ്ജതി രൂപേസു, രൂപം ദിസ്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൦൭. ‘‘യഥാസ്സ പസ്സതോ രൂപം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൦൮. ‘‘ന സോ രജ്ജതി സദ്ദേസു, സദ്ദം സുത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൦൯. ‘‘യഥാസ്സ സുണതോ സദ്ദം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൧൦. ‘‘ന സോ രജ്ജതി ഗന്ധേസു, ഗന്ധം ഘത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൧൧. ‘‘യഥാസ്സ ഘായതോ ഗന്ധം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൧൨. ‘‘ന സോ രജ്ജതി രസേസു, രസം ഭോത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൧൩. ‘‘യഥാസ്സ സായതോ രസം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൧൪. ‘‘ന സോ രജ്ജതി ഫസ്സേസു, ഫസ്സം ഫുസ്സ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൧൫. ‘‘യഥാസ്സ ഫുസതോ ഫസ്സം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതി.

൮൧൬. ‘‘ന സോ രജ്ജതി ധമ്മേസു, ധമ്മം ഞത്വാ പടിസ്സതോ;

വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഞ്ച നാജ്ഝോസ തിട്ഠതി.

൮൧൭. ‘‘യഥാസ്സ വിജാനതോ ധമ്മം, സേവതോ ചാപി വേദനം;

ഖീയതി നോപചീയതി, ഏവം സോ ചരതീ സതോ;

ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖം, സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതീ’’തി. –

ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി.

തത്ഥ രൂപം ദിസ്വാതി ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യം രൂപം ചക്ഖുദ്വാരേന ഉപലഭിത്വാ. സതി മുട്ഠാ, പിയം നിമിത്തം മനസി കരോതോതി തസ്മിം രൂപേ ദിട്ഠമത്തേ ഏവ അട്ഠത്വാ സുഭനിമിത്തം മനസി കരോതോ സുഭാകാരഗ്ഗഹണവസേന അയോനിസോ മനസി കരോതോ സതി മുട്ഠാ ഹോതി. തഥാ ച സതി സാരത്തചിത്തോ വേദേതി തം രൂപാരമ്മണം രത്തോ, ഗിദ്ധോ, ഗധിതോ ഹുത്വാ അനുഭവതി, അസ്സാദേതി, അഭിനന്ദതി. തഥാഭൂതോ ച തഞ്ച അജ്ഝോസ തിട്ഠതീതി തഞ്ച രൂപാരമ്മണം അജ്ഝോസായ ‘‘സുഖം സുഖ’’ന്തി അഭിനിവിസ്സ ഗിലിത്വാ പരിനിട്ഠാപേത്വാ തിട്ഠതി.

തസ്സ വഡ്ഢന്തി വേദനാ, അനേകാ രൂപസമ്ഭവാതി തസ്സ ഏവരൂപസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ രൂപസമ്ഭവാ രൂപാരമ്മണാ സുഖാദിഭേദേന അനേകാ വേദനാ കിലേസുപ്പത്തിഹേതുഭൂതാ വഡ്ഢന്തി. അഭിജ്ഝാ ച വിഹേസാ ച, ചിത്തമസ്സൂപഹഞ്ഞതീതി പിയരൂപേ സാരജ്ജനവസേന ഉപ്പജ്ജമാനായ അഭിജ്ഝായ, അപിയരൂപേ ബ്യാപജ്ജനവസേന പിയരൂപസ്സേവ വിപരിണാമഞ്ഞഥാഭാവായ ഉപ്പജ്ജമാനായ സോകാദിലക്ഖണായ വിഹേസായ ച അസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ചിത്തം ഉപഹഞ്ഞതി ബാധീയതി. ഏവമാചിനതോ ദുക്ഖന്തി വുത്താകാരേന തം തം വേദനസ്സാദവസേന ഭവാഭിസങ്ഖാരം ആചിനതോ വട്ടദുക്ഖം പവത്തതി. തേനാഹ ഭഗവാ – ‘‘വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാ…പേ… ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി (വിഭ. ൨൨൫; സം. നി. ൨.൧). തഥാഭൂതസ്സ ആരാ ആരകാ ദൂരേ നിബ്ബാനം വുച്ചതി, തസ്സ തം ദുല്ലഭന്തി അത്ഥോ. സദ്ദം സുത്വാതിആദിഗാഥാസുപി വുത്തനയേനേവ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ ഘത്വാതി ഘായിത്വാ. ഭോത്വാതി സായിത്വാ. ഫുസ്സാതി ഫുസിത്വാ. ധമ്മം ഞത്വാതി ധമ്മാരമ്മണം വിജാനിത്വാ.

ഏവം ഛദ്വാരഗോചരേ സാരജ്ജന്തസ്സ വട്ടം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി തത്ഥ വിരജ്ജന്തസ്സ വിവട്ടം ദസ്സേന്തോ ‘‘ന സോ രജ്ജതി രൂപേസൂ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ ന സോ രജ്ജതി രൂപേസു, രൂപം ദിസ്വാ പടിസ്സതോതി യോ പുഗ്ഗലോ രൂപം ദിസ്വാ ആപാഥഗതം രൂപാരമ്മണം ചക്ഖുദ്വാരികേന വിഞ്ഞാണസന്താനേന ഗഹേത്വാ ചതുസമ്പജഞ്ഞവസേന സമ്പജാനകാരിതായ പടിസ്സതോ ഹോതി, സോ രൂപാരമ്മണേസു ന രജ്ജതി രാഗം ന ജനേതി, അഞ്ഞദത്ഥു വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, രൂപാരമ്മണമ്ഹി സമുദയാദിതോ യഥാഭൂതം പജാനന്തോ നിബ്ബിന്ദതി, നിബ്ബിന്ദന്തോ തം തത്ഥുപ്പന്നവേദനഞ്ച വിരത്തചിത്തോ വേദേതി, തഥാഭൂതോ ച തഞ്ച നജ്ഝോസ തിട്ഠതീതി തം രൂപാരമ്മണം സമ്മദേവ വിരത്തചിത്തതായ അജ്ഝോസായ ന തിട്ഠതി ‘‘ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താ’’തി തണ്ഹാമാനദിട്ഠിവസേന നാഭിനിവിസതി.

യഥാസ്സ പസ്സതോ രൂപന്തി അസ്സ യോഗിനോ യഥാ തത്ഥ അഭിജ്ഝാദയോ നപ്പവത്തന്തി, ഏവം അനിച്ചാദിതോ രൂപം പസ്സന്തസ്സ. സേവതോ ചാപി വേദനന്തി തം ആരബ്ഭ ഉപ്പന്നം വേദനം തംസമ്പയുത്തധമ്മേ ച ഗോചരസേവനായ സേവതോ ചാപി. ഖീയതീതി സബ്ബം കിലേസവട്ടം പരിക്ഖയം പരിയാദാനം ഗച്ഛതി. നോപചീയതീതി ന ഉപചിയതി ന ആചയം ഗച്ഛതി. ഏവം സോ ചരതീ സതോതി ഏവം കിലേസാപനയനപടിപത്തിയാ സതോ സമ്പജാനോ ഹുത്വാ ചരതി, വിഹരതി. ഏവം അപചിനതോ ദുക്ഖന്തി വുത്തനയേന അപചയഗാമിനിയാ മഗ്ഗപഞ്ഞായ സകലം വട്ടദുക്ഖം അപചിനന്തസ്സ. സന്തികേ നിബ്ബാന വുച്ചതീതി സഉപാദിസേസഅനുപാദിസേസനിബ്ബാനധാതുസമീപേ ഏവാതി വുച്ചതി അസങ്ഖതായ ധാതുയാ സച്ഛികതത്താ. ന സോ രജ്ജതി സദ്ദേസൂതിആദീസുപി ഇമിനാവ നയേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

ഏവം ഥേരോ ഇമാഹി ഗാഥാഹി സത്ഥു ഓവാദസ്സ അത്തനാ ഉപധാരിതഭാവം പവേദേത്വാ ഉട്ഠായാസനാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ ഗതോ നചിരസ്സേവ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ അരഹത്തം പാപുണീതി.

മാലുക്യപുത്തത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.