൮. ജമ്ബുഗാമിയപുത്തത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

കച്ചി നോ വത്ഥപസുതോതി ആയസ്മതോ ജമ്ബുഗാമിയപുത്തത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? സോ കിര പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ ഹുത്വാ തത്ഥ തത്ഥ വിവട്ടൂപനിസ്സയം കുസലം ആചിനന്തോ ഇതോ ഏകതിംസേ കപ്പേ വേസ്സഭുസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകദിവസം കിംസുകാനി പുപ്ഫാനി ദിസ്വാ താനി പുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ ബുദ്ധഗുണേ അനുസ്സരന്തോ ഭഗവന്തം ഉദ്ദിസ്സ ആകാസേ ഖിപന്തോ പൂജേസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന താവതിംസേസു നിബ്ബത്തോ. തതോ പരം പുഞ്ഞാനി കത്വാ അപരാപരം ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ചമ്പായം ജമ്ബുഗാമിയസ്സ നാമ ഉപാസകസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. തേന പുഞ്ഞകമ്മേന താവതിംസേസു നിബ്ബത്തോ. തതോ പരം പുഞ്ഞാനി കത്വാ അപരാപരം ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ചമ്പായം ജമ്ബുഗാമിയസ്സ നാമ ഉപാസകസ്സ പുത്വാ നിബ്ബത്തി. തേനസ്സ ജമ്ബുഗാമിയപുത്തോത്വേവ സമഞ്ഞാ അഹോസി. സോ വയപ്പത്തോ ഭഗവതോ സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസംവേഗോ പബ്ബജിത്വാ കതപുബ്ബകിച്ചോ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ സാകേതേ അഞ്ജനവനേ വസതി. അഥസ്സ പിതാ ‘‘കിം നു ഖോ മമ പുത്തോ സാസനേ അഭിരതോ വിഹരതി, ഉദാഹു നോ’’തി വീമംസനത്ഥം ‘‘കച്ചി നോ വത്ഥപസുതോ’’തി ഗാഥം ലിഖിത്വാ പേസേസി. സോ തം വാചേത്വാ, ‘‘പിതാ മേ പമാദവിഹാരം ആസങ്കതി, അഹഞ്ച അജ്ജാപി പുഥുജ്ജനഭൂമിം നാതിവത്തോ’’തി സംവേഗജാതോ ഘടേന്തോ വായമന്തോ നചിരസ്സേവ ഛളഭിഞ്ഞോ അഹോസി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൨.൫൦.൨൫-൩൦) –

‘‘കിംസുകം പുപ്ഫിതം ദിസ്വാ, പഗ്ഗഹേത്വാന അഞ്ജലിം;

ബുദ്ധസേട്ഠം സരിത്വാന, ആകാസേ അഭിപൂജയിം.

‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;

ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.

‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം കമ്മമകരിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ബുദ്ധപൂജായിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാ ഞാതീനം വസനനഗരം ഗന്ത്വാ സാസനസ്സ നിയ്യാനികഭാവം പകാസേന്തോ ഇദ്ധിപാടിഹാരിയം ദസ്സേസി. തം ദിസ്വാ ഞാതകാ പസന്നമാനസാ ബഹൂ സങ്ഘാരാമേ കാരേസും. ഥേരോപി സകപിതരാ പേസിതം ഗാഥം അങ്കുസം കത്വാ ഘടേന്തോ വായമന്തോ അരഹത്തം സച്ഛാകാസി. അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തോപി പിതുപൂജനത്ഥം ‘‘കച്ചി നോ വത്ഥപസുതോ’’തി തമേവ ഗാഥം അഭാസി.

൨൮. തത്ഥ കച്ചീതി പുച്ഛായം നിപാതോ. നോതി പടിസേധേ. വത്ഥപസുതോതി വത്ഥേ പസുതോ വത്ഥപസുതോ, ചീവരമണ്ഡനാഭിരതോ. നിദസ്സനമത്തഞ്ചേതം പത്തമണ്ഡനാദിചാപല്ലപടിക്ഖേപസ്സാപി അധിപ്പേതത്താ. ‘‘കച്ചി ന വത്ഥപസുതോ’’തിപി പാഠോ, സോ ഏവത്ഥോ. ഭൂസനാരതോതി അത്തഭാവവിഭൂസനായ രതോ അഭിരതോ, യഥേകച്ചേ പബ്ബജിത്വാപി ചപലാ കായദള്ഹിബഹുലാ ചീവരാദിപരിക്ഖാരസ്സ അത്തനോ സരീരസ്സ ച മണ്ഡനവിഭൂസനട്ഠാനായ യുത്താ ഹോന്തി. കിമേവ പരിക്ഖാരപസുതോ ഭൂസനാരതോ ച നാഹോസീതി അയമേത്ഥ പദദ്വയസ്സാപി അത്ഥോ. സീലമയം ഗന്ധന്തി അഖണ്ഡാദിഭാവാപാദനേന സുപരിസുദ്ധസ്സ ചതുബ്ബിധസ്സപി സീലസ്സ വസേന യ്വായം ‘‘യോ ച സീലവതം പജാതി ന ഇതരാ ദുസ്സീലപജാ, ദുസ്സീലത്തായേവ ദുസ്സില്യമയം ദുഗ്ഗന്ധം വായതി, ഏവം ത്വം ദുഗ്ഗന്ധം അവായിത്വാ കച്ചി സീലമയം ഗന്ധം വായസീതി അത്ഥോ. അഥ വാ നേതരാ പജാതി ന ഇതരാ ദുസ്സീലപജാ, തം കച്ചി ന ഹോതി, യതോ സീലമയം ഗന്ധം വായസീതി ബ്യതിരേകേന സീലഗന്ധവായനമേവ വിഭാവേതി.

ജമ്ബുഗാമിയപുത്തത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.