൭. രാജപുത്തപേതവത്ഥുവണ്ണനാ

പുബ്ബേ കതാനം കമ്മാനന്തി ഇദം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ രാജപുത്തപേതം ആരബ്ഭ കഥേസി. തത്ഥ യോ സോ അതീതേ കിതവസ്സ നാമ രഞ്ഞോ പുത്തോ അതീതേ പച്ചേകബുദ്ധേ അപരജ്ഝിത്വാ ബഹൂനി വസ്സസഹസ്സാനി നിരയേ പച്ചിത്വാ തസ്സേവ കമ്മസ്സ വിപാകാവസേസേന പേതേസു ഉപ്പന്നോ. സോ ഇധ ‘‘രാജപുത്തപേതോ’’തി അധിപ്പേതോ. തസ്സ വത്ഥു ഹേട്ഠാ സാണവാസിപേതവത്ഥുമ്ഹി വിത്ഥാരതോ ആഗതമേവ, തസ്മാ തത്ഥ വുത്തനയേനേവ ഗഹേതബ്ബം. സത്ഥാ ഹി തദാ ഥേരേന അത്തനോ ഞാതിപേതാനം പവത്തിയാ കഥിതായ ‘‘ന കേവലം തവ ഞാതകായേവ, അഥ ഖോ ത്വമ്പി ഇതോ അനന്തരാതീതേ അത്തഭാവേ പേതോ ഹുത്വാ മഹാദുക്ഖം അനുഭവീ’’തി വത്വാ തേന യാചിതോ –

൭൫൩. ‘‘പുബ്ബേ കതാനം കമ്മാനം, വിപാകോ മഥയേ മനം;

രൂപേ സദ്ദേ രസേ ഗന്ധേ, ഫോട്ഠബ്ബേ ച മനോരമേ.

൭൫൪. ‘‘ഇച്ചം ഗീതം രതിം ഖിഡ്ഡം, അനുഭുത്വാ അനപ്പകം;

ഉയ്യാനേ പരിചരിത്വാ, പവിസന്തോ ഗിരിബ്ബജം.

൭൫൫. ‘‘ഇസിം സുനേത്തമദ്ദക്ഖി, അത്തദന്തം സമാഹിതം;

അപ്പിച്ഛം ഹിരിസമ്പന്നം, ഉഞ്ഛേ പത്തഗതേ രതം.

൭൫൬. ‘‘ഹത്ഥിക്ഖന്ധതോ ഓരുയ്ഹ, ലദ്ധാ ഭന്തേതി ചാബ്രവി;

തസ്സ പത്തം ഗഹേത്വാന, ഉച്ചം പഗ്ഗയ്ഹ ഖത്തിയോ.

൭൫൭. ‘‘ഥണ്ഡിലേ പത്തം ഭിന്ദിത്വാ, ഹസമാനോ അപക്കമി;

രഞ്ഞോ കിതവസ്സാഹം പുത്തോ, കിം മം ഭിക്ഖു കരിസ്സസി.

൭൫൮. ‘‘തസ്സ കമ്മസ്സ ഫരുസസ്സ, വിപാകോ കടുകോ അഹു;

യം രാജപുത്തോ വേദേസി, നിരയമ്ഹി സമപ്പിതോ.

൭൫൯. ‘‘ഛളേവ ചതുരാസീതി, വസ്സാനി നഹുതാനി ച;

ഭുസം ദുക്ഖം നിഗച്ഛിത്ഥോ, നിരയേ കതകിബ്ബിസോ.

൭൬൦. ‘‘ഉത്താനോപി ച പച്ചിത്ഥ, നികുജ്ജോ വാമദക്ഖിണോ;

ഉദ്ധംപാദോ ഠിതോ ചേവ, ചിരം ബാലോ അപച്ചഥ.

൭൬൧. ‘‘ബഹൂനി വസ്സസഹസ്സാനി, പൂഗാനി നഹുതാനി ച;

ഭുസം ദുക്ഖം നിഗച്ഛിത്ഥോ, നിരയേ കതകിബ്ബിസോ.

൭൬൨. ‘‘ഏതാദിസം ഖോ കടുകം, അപ്പദുട്ഠപ്പദോസിനം;

പച്ചന്തി പാപകമ്മന്താ, ഇസിമാസജ്ജ സുബ്ബതം.

൭൬൩. ‘‘സോ തത്ഥ ബഹുവസ്സാനി, വേദയിത്വാ ബഹും ദുഖം;

ഖുപ്പിപാസഹതോ നാമ, പേതോ ആസി തതോ ചുതോ.

൭൬൪. ‘‘ഏതമാദീനവം ഞത്വാ, ഇസ്സരമദസമ്ഭവം;

പഹായ ഇസ്സരമദം, നിവാതമനുവത്തയേ.

൭൬൫. ‘‘ദിട്ഠേവ ധമ്മേ പാസംസോ, യോ ബുദ്ധേസു സഗാരവോ;

കായസ്സ ഭേദാ സപ്പഞ്ഞോ, സഗ്ഗം സോ ഉപപജ്ജതീ’’തി. –

ഇദം പേതവത്ഥും കഥേസി.

൭൫൩. തത്ഥ പുബ്ബേ കതാനം കമ്മാനം, വിപാകോ മഥയേ മനന്തി പുരിമാസു ജാതീസു കതാനം അകുസലകമ്മാനം ഫലം ഉളാരം ഹുത്വാ ഉപ്പജ്ജമാനം അന്ധബാലാനം ചിത്തം മഥയേയ്യ അഭിഭവേയ്യ, പരേസം അനത്ഥകരണമുഖേന അത്തനോ അത്ഥം ഉപ്പാദേയ്യാതി അധിപ്പായോ.

ഇദാനി തം ചിത്തമഥനം വിസയേന സദ്ധിം ദസ്സേതും ‘‘രൂപേ സദ്ദേ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ രൂപേതി രൂപഹേതു, യഥിച്ഛിതസ്സ മനാപിയസ്സ രൂപാരമ്മണസ്സ പടിലാഭനിമിത്തന്തി അത്ഥോ. സദ്ദേതിആദീസുപി ഏസേവ നയോ.

൭൫൪. ഏവം സാധാരണതോ വുത്തമത്ഥം അസാധാരണതോ നിയമേത്വാ ദസ്സേന്തോ ‘‘നച്ചം ഗീത’’ന്തിആദിമാഹ. തത്ഥ രതിന്തി കാമരതിം. ഖിഡ്ഡന്തി സഹായകാദീഹി കേളിം. ഗിരിബ്ബജന്തി രാജഗഹം.

൭൫൫. ഇസിന്തി അസേക്ഖാനം സീലക്ഖന്ധാദീനം ഏസനട്ഠേന ഇസിം. സുനേത്തന്തി ഏവംനാമകം പച്ചേകബുദ്ധം. അത്തദന്തന്തി ഉത്തമേന ദമഥേന ദമിതചിത്തം. സമാഹിതന്തി അരഹത്തഫലസമാധിനാ സമാഹിതം. ഉഞ്ഛേ പത്തഗതേ രതന്തി ഉഞ്ഛേന ഭിക്ഖാചാരേന ലദ്ധേ പത്തഗതേ പത്തപരിയാപന്നേ ആഹാരേ രതം സന്തുട്ഠം.

൭൫൬. ലദ്ധാ, ഭന്തേതി ചാബ്രവീതി ‘‘അപി, ഭന്തേ, ഭിക്ഖാ ലദ്ധാ’’തി വിസ്സാസജനനത്ഥം കഥേസി. ഉച്ചം പഗ്ഗയ്ഹാതി ഉച്ചതരം കത്വാ പത്തം ഉക്ഖിപിത്വാ.

൭൫൭. ഥണ്ഡിലേ പത്തം ഭിന്ദിത്വാതി ഖരകഠിനേ ഭൂമിപ്പദേസേ ഖിപന്തോ പത്തം ഭിന്ദിത്വാ. അപക്കമീതി ഥോകം അപസക്കി. അപസക്കന്തോ ച ‘‘അകാരണേനേവ അന്ധബാലോ മഹന്തം അനത്ഥം അത്തനോ അകാസീ’’തി കരുണായനവസേന ഓലോകേന്തം പച്ചേകബുദ്ധം രാജപുത്തോ ആഹ ‘‘രഞ്ഞോ കിതവസ്സാഹം പുത്തോ, കിം മം ഭിക്ഖു കരിസ്സസീ’’തി.

൭൫൮. ഫരുസസ്സാതി ദാരുണസ്സ. കടുകോതി അനിട്ഠോ. യന്തി യം വിപാകം. സമപ്പിതോതി അല്ലീനോ.

൭൫൯. ഛളേവ ചതുരാസീതി, വസ്സാനി നഹുതാനി ചാതി ഉത്താനോ നിപന്നോ ചതുരാസീതിവസ്സസഹസ്സാനി, നികുജ്ജോ, വാമപസ്സേന, ദക്ഖിണപസ്സേന, ഉദ്ധംപാദോ, ഓലമ്ബികോ, യഥാഠിതോ ചാതി ഏവം ഛ ചതുരാസീതിസഹസ്സാനി വസ്സാനി ഹോന്തി. തേനാഹ –

൭൬൦. ‘‘ഉത്താനോപി ച പച്ചിത്ഥ, നികുജ്ജോ വാമദക്ഖിണോ;

ഉദ്ധംപാദോ ഠിതോ ചേവ, ചിരം ബാലോ അപച്ചഥാ’’തി.

താനി പന വസ്സാനി യസ്മാ അനേകാനി നഹുതാനി ഹോന്തി, തസ്മാ വുത്തം ‘‘നഹുതാനീ’’തി. ഭുസം ദുക്ഖം നിഗച്ഛിത്ഥോതി അതിവിയ ദുക്ഖം പാപുണി.

൭൬൧. പൂഗാനീതി വസ്സസമൂഹേ, ഇധ പുരിമഗാഥായ ച അച്ചന്തസംയോഗേ ഉപയോഗവചനം ദട്ഠബ്ബം.

൭൬൨. ഏതാദിസന്തി ഏവരൂപം. കടുകന്തി അതിദുക്ഖം, ഭാവനപംസകനിദ്ദേസോയം ‘‘ഏകമന്തം നിസീദീ’’തിആദീസു വിയ. അപ്പദുട്ഠപ്പദോസിനം ഇസിം സുബ്ബതം ആസജ്ജ ആസാദേത്വാ പാപകമ്മന്താ പുഗ്ഗലാ ഏവരൂപം കടുകം അതിവിയ ദുക്ഖം പച്ചന്തീതി യോജനാ.

൭൬൩. സോതി സോ രാജപുത്തപേതോ. തത്ഥാതി നിരയേ. വേദയിത്വാതി അനുഭവിത്വാ. നാമാതി ബ്യത്തപാകടഭാവേന. തതോ ചുതോതി നിരയതോ ചുതോ. സേസം വുത്തനയമേവ.

ഏവം ഭഗവാ രാജപുത്തപേതകഥായ തത്ഥ സന്നിപതിതം മഹാജനം സംവേജേത്വാ ഉപരി സച്ചാനി പകാസേസി. സച്ചപരിയോസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി സമ്പാപുണിംസൂതി.

രാജപുത്തപേതവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.