൮. ഗൂഥഖാദകപേതവത്ഥുവണ്ണനാ
ഗൂഥകൂപതോ ഉഗ്ഗന്ത്വാതി ഇദം സത്ഥരി ജേതവനേ വിഹരന്തേ ഏകം ഗൂഥഖാദകപേതം ആരമ്ഭ വുത്തം. സാവത്ഥിയാ കിര അവിദൂരേ അഞ്ഞതരസ്മിം ഗാമകേ ഏകോ കുടുമ്ബികോ അത്തനോ കുലൂപകം ഭിക്ഖും ഉദ്ദിസ്സ വിഹാരം കാരേസി. തത്ഥ നാനാജനപദതോ ഭിക്ഖൂ ആഗന്ത്വാ പടിവസിംസു. തേ ദിസ്വാ മനുസ്സാ പസന്നചിത്താ പണീതേന പച്ചയേന ഉപട്ഠഹിംസു. കുലൂപകോ ഭിക്ഖു തം അസഹമാനോ ഇസ്സാപകതോ ഹുത്വാ തേസം ഭിക്ഖൂനം ദോസം വദന്തോ കുടുമ്ബികം ഉജ്ഝാപേസി. കുടുമ്ബികോ തേ ഭിക്ഖൂ കുലൂപകഞ്ച പരിഭവന്തോ പരിഭാസി. അഥ കുലൂപകോ കാലം കത്വാ തസ്മിംയേവ വിഹാരേ വച്ചകുടിയം പേതോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, കുടുമ്ബികോ പന കാലം കത്വാ തസ്സേവ ഉപരി പേതോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. അഥായസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തം ദിസ്വാ പുച്ഛന്തോ –
൭൬൬. ‘‘ഗൂഥകൂപതോ ഉഗ്ഗന്ത്വാ, കോ ന ദീനോ പതിട്ഠസി;
നിസ്സംസയം പാപകമ്മന്തോ, കിം നു സദ്ദഹസേ തുവ’’ന്തി. –
ഗാഥമാഹ. തം സുത്വാ പേതോ –
൭൬൭. ‘‘അഹം ഭദന്തേ പേതോമ്ഹി, ദുഗ്ഗതോ യമലോകികോ;
പാപകമ്മം കരിത്വാന, പേതലോകം ഇതോ ഗതോ’’തി. –
ഗാഥായ അത്താനം ആചിക്ഖി. അഥ നം ഥേരോ –
൭൬൮. ‘‘കിം നു കായേന വാചായ, മനസാ ദുക്കടം കതം;
കിസ്സകമ്മവിപാകേന, ഇദം ദുക്ഖം നിഗച്ഛസീ’’തി. –
ഗാഥായ തേന കതകമ്മം പുച്ഛി. സോ പേതോ –
൭൬൯. ‘‘അഹു ആവാസികോ മയ്ഹം, ഇസ്സുകീ കുലമച്ഛരീ;
അജ്ഝാസിതോ മയ്ഹം ഘരേ, കദരിയോ പരിഭാസകോ.
൭൭൦. ‘‘തസ്സാഹം വചനം സുത്വാ, ഭിക്ഖവോ പരിഭാസിസം;
തസ്സകമ്മവിപാകേന, പേതലോകം ഇതോ ഗതോ’’തി. –
ദ്വീഹി ഗാഥാഹി അത്തനാ കതകമ്മം കഥേസി.
൭൬൯. തത്ഥ അഹു ആവാസികോ മയ്ഹന്തി മയ്ഹം ആവാസേ മയാ കതവിഹാരേ ഏകോ ഭിക്ഖു ആവാസികോ നിബദ്ധവസനകോ അഹോസി. അജ്ഝാസിതോ മയ്ഹം ഘരേതി കുലൂപകഭാവേന മമ ഗേഹേ തണ്ഹാഭിനിവേസവസേന അഭിനിവിട്ഠോ.
൭൭൦. തസ്സാതി തസ്സ കുലൂപകഭിക്ഖുസ്സ. ഭിക്ഖവോതി ഭിക്ഖൂ. പരിഭാസിസന്തി അക്കോസിം. പേതലോകം ഇതോ ഗതോതി ഇമിനാ ആകാരേന പേതയോനിം ഉപഗതോ പേതഭൂതോ.
തം സുത്വാ ഥേരോ ഇതരസ്സ ഗതിം പുച്ഛന്തോ –
൭൭൧. ‘‘അമിത്തോ മിത്തവണ്ണേന, യോ തേ ആസി കുലൂപകോ;
കായസ്സ ഭേദാ ദുപ്പഞ്ഞോ, കിം നു പേച്ച ഗതിം ഗതോ’’തി. –
ഗാഥമാഹ. തത്ഥ മിത്തവണ്ണേനാതി മിത്തപടിരൂപേന മിത്തപടിരൂപതായ.
പുന പേതോ ഥേരസ്സ തമത്ഥം ആചിക്ഖന്തോ –
൭൭൨. ‘‘തസ്സേവാഹം പാപകമ്മസ്സ, സീസേ തിട്ഠാമി മത്ഥകേ;
സോ ച പരവിസയം പത്തോ, മമേവ പരിചാരകോ.
൭൭൩. ‘‘യം ഭദന്തേ ഹദന്തഞ്ഞേ, ഏതം മേ ഹോതി ഭോജനം;
അഹഞ്ച ഖോ യം ഹദാമി, ഏതം സോ ഉപജീവതീ’’തി. – ഗാഥാദ്വയമാഹ;
൭൭൨. തത്ഥ തസ്സേവാതി തസ്സേവ മയ്ഹം പുബ്ബേ കുലൂപകഭിക്ഖുഭൂതസ്സ പേതസ്സ. പാപകമ്മസ്സാതി പാപസമാചാരസ്സ. സീസേ തിട്ഠാമി മത്ഥകേതി സീസേ തിട്ഠാമി, തിട്ഠന്തോ ച മത്ഥകേ ഏവ തിട്ഠാമി, ന സീസപ്പമാണേ ആകാസേതി അത്ഥോ. പരവിസയം പത്തോതി മനുസ്സലോകം ഉപാദായ പരവിസയഭൂതം പേത്തിവിസയം പത്തോ. മമേവാതി മയ്ഹം ഏവ പരിചാരകോ അഹോസീതി വചനസേസോ.
൭൭൩. യം ഭദന്തേ ഹദന്തഞ്ഞേതി ഭദന്തേ, അയ്യ മഹാമോഗ്ഗലാന, തസ്സം വച്ചകുടിയം യം അഞ്ഞേ ഉഹദന്തി വച്ചം ഓസ്സജന്തി. ഏതം മേ ഹോതി ഭോജനന്തി ഏതം വച്ചം മയ്ഹം ദിവസേ ദിവസേ ഭോജനം ഹോതി. യം ഹദാമീതി തം പന വച്ചം ഖാദിത്വാ യമ്പഹം വച്ചം കരോമി. ഏതം സോ ഉപജീവതീതി ഏതം മമ വച്ചം സോ കുലൂപകപേതോ ദിവസേ ദിവസേ ഖാദനവസേന ഉപജീവതി, അത്തഭാവം യാപേതീതി അത്ഥോ.
തേസു കുടുമ്ബികോ പേസലേ ഭിക്ഖൂ ‘‘ഏവം ആഹാരപരിഭോഗതോ വരം തുമ്ഹാകം ഗൂഥഖാദന’’ന്തി അക്കോസി. കുലൂപകോ പന കുടുമ്ബികമ്പി തഥാവചനേ സമാദപേത്വാ സയം തഥാ അക്കോസി, തേനസ്സ തതോപി പടികുട്ഠതരാ ജീവികാ അഹോസി. ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ തം പവത്തിം ഭഗവതോ ആരോചേസി. ഭഗവാ തമത്ഥം അട്ഠുപ്പത്തിം കത്വാ ഉപവാദേ ആദീനവം ദസ്സേത്വാ സമ്പത്തപരിസായ ധമ്മം ദേസേസി. സാ ദേസനാ മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.
ഗൂഥഖാദകപേതവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.