൨. സൂകരമുഖപേതവത്ഥുവണ്ണനാ

കായോ തേ സബ്ബസോവണ്ണോതി ഇദം സത്ഥരി രാജഗഹം ഉപനിസ്സായ വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ വിഹരന്തേ അഞ്ഞതരം സൂകരമുഖപേതം ആരബ്ഭ വുത്തം. അതീതേ കിര കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ സാസനേ ഏകോ ഭിക്ഖു കായേന സഞ്ഞതോ അഹോസി, വാചായ അസഞ്ഞതോ, ഭിക്ഖൂ അക്കോസതി പരിഭാസതി. സോ കാലം കത്വാ നിരയേ നിബ്ബത്തോ, ഏകം ബുദ്ധന്തരം തത്ഥ പച്ചിത്വാ തതോ ചവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹസമീപേ ഗിജ്ഝകൂടപബ്ബതപാദേ തസ്സേവ കമ്മസ്സ വിപാകാവസേസേന ഖുപ്പിപാസാഭിഭൂതോ പേതോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. തസ്സ കായോ സുവണ്ണവണ്ണോ അഹോസി, മുഖം സൂകരമുഖസദിസം. അഥായസ്മാ നാരദോ ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ വസന്തോ പാതോവ സരീരപടിജഗ്ഗനം കത്വാ പത്തചീവരമാദായ രാജഗഹം പിണ്ഡായ ഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ തം പേതം ദിസ്വാ തേന കതകമ്മം പുച്ഛന്തോ –

൪. ‘‘കായോ തേ സബ്ബസോവണ്ണോ, സബ്ബാ ഓഭാസതേ ദിസാ;

മുഖം തേ സൂകരസ്സേവ, കിം കമ്മമകരീ പുരേ’’തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ കായോ തേ സബ്ബസോവണ്ണോതി തവ കായോ ദേഹോ സബ്ബോ സുവണ്ണവണ്ണോ ഉത്തത്തകനകസന്നിഭോ. സബ്ബാ ഓഭാസതേ ദിസാതി തസ്സ പഭായ സബ്ബാപി ദിസാ സമന്തന്തോ ഓഭാസതി വിജ്ജോതതി. ഓഭാസതേതി വാ അന്തോഗധഹോതുഅത്ഥമിദം പദന്തി ‘‘തേ കായോ സബ്ബസോവണ്ണോ സബ്ബാ ദിസാ ഓഭാസേതി വിജ്ജോതേതീ’’തി അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. മുഖം തേ സൂകരസ്സേവാതി മുഖം പന തേ സൂകരസ്സ വിയ, സൂകരമുഖസദിസം തവ മുഖന്തി അത്ഥോ. കിം കമ്മമകരീ പുരേതി ‘‘ത്വം പുബ്ബേ അതീതജാതിയം കീദിസം കമ്മം അകാസീ’’തി പുച്ഛതി.

ഏവം ഥേരേന സോ പേതോ കതകമ്മം പുട്ഠോ ഗാഥായ വിസ്സജ്ജേന്തോ –

൫. ‘‘കായേന സഞ്ഞതോ ആസിം, വാചായാസിമസഞ്ഞതോ;

തേന മേതാദിസോ വണ്ണോ, യഥാ പസ്സസി നാരദാ’’തി. –

ആഹ. തത്ഥ കായേന സഞ്ഞതോ ആസിന്തി കായികേന സംയമേന സംയതോ കായദ്വാരികേന സംവരേന സംവുതോ അഹോസിം. വാചായാസിമസഞ്ഞതോതി വാചായ അസഞ്ഞതോ വാചസികേന അസംവരേന സമന്നാഗതോ അഹോസിം. തേനാതി തേന ഉഭയേന സംയമേന അസംയമേന ച. മേതി മയ്ഹം. ഏതാദിസോ വണ്ണോതി ഏദിസോ. യഥാ ത്വം, നാരദ, പച്ചക്ഖതോ പസ്സസി, ഏവരൂപോ, കായേന മനുസ്സസണ്ഠാനോ സുവണ്ണവണ്ണോ, മുഖേന സൂകരസദിസോ ആസിന്തി യോജനാ. വണ്ണസദ്ദോ ഹി ഇധ ഛവിയം സണ്ഠാനേ ച ദട്ഠബ്ബോ.

ഏവം പേതോ ഥേരേന പുച്ഛിതോ തമത്ഥം വിസ്സജ്ജേത്വാ തമേവ കാരണം കത്വാ ഥേരസ്സ ഓവാദം ദേന്തോ –

൬. ‘‘തം ത്യാഹം നാരദ ബ്രൂമി, സാമം ദിട്ഠമിദം തയാ;

മാകാസി മുഖസാ പാപം, മാ ഖോ സൂകരമുഖോ അഹൂ’’തി. –

ഗാഥമാഹ. തത്ഥ തന്തി തസ്മാ. ത്യാഹന്തി തേ അഹം. നാരദാതി ഥേരം ആലപതി. ബ്രൂമീതി കഥേമി. സാമന്തി സയമേവ. ഇദന്തി അത്തനോ സരീരം സന്ധായ വദതി. അയഞ്ഹേത്ഥ അത്ഥോ – യസ്മാ, ഭന്തേ നാരദ, ഇദം മമ സരീരം ഗലതോ പട്ഠായ ഹേട്ഠാ മനുസ്സസണ്ഠാനം, ഉപരി സൂകരസണ്ഠാനം, തയാ പച്ചക്ഖതോവ ദിട്ഠം, തസ്മാ തേ അഹം ഓവാദവസേന വദാമീതി. കിന്തി ചേതി ആഹ ‘‘മാകാസി മുഖസാ പാപം, മാ ഖോ സൂകരമുഖോ അഹൂ’’തി. തത്ഥ മാതി പടിസേധേ നിപാതോ. മുഖസാതി മുഖേന. ഖോതി അവധാരണേ, വാചായ പാപകമ്മം മാകാസി മാ കരോഹി. മാ ഖോ സൂകരമുഖോ അഹൂതി അഹം വിയ സൂകരമുഖോ മാ അഹോസിയേവ. സചേ പന ത്വം മുഖരോ ഹുത്വാ വാചായ പാപം കരേയ്യാസി, ഏകംസേന സൂകരമുഖോ ഭവേയ്യാസി, തസ്മാ മാകാസി മുഖസാ പാപന്തി ഫലപടിസേധനമുഖേനപി ഹേതുമേവ പടിസേധേതി.

അഥായസ്മാ നാരദോ രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ ചതുപരിസമജ്ഝേ നിസിന്നസ്സ സത്ഥുനോ തമത്ഥം ആരോചേസി. സത്ഥാ, ‘‘നാരദ, പുബ്ബേവ മയാ സോ സത്ഥോ ദിട്ഠോ’’തി വത്വാ അനേകാകാരവോകാരം വചീദുച്ചരിതസന്നിസ്സിതം ആദീനവം, വചീസുചരിതപടിസംയുത്തഞ്ച ആനിസംസം പകാസേന്തോ ധമ്മം ദേസേസി. സാ ദേസനാ സമ്പത്തപരിസായ സാത്ഥികാ അഹോസീതി.

സൂകരമുഖപേതവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.