൧. ഖേത്തൂപമപേതവത്ഥുവണ്ണനാ

തം പനേതം വത്ഥും ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരന്തോ വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ അഞ്ഞതരം സേട്ഠിപുത്തപേതം ആരബ്ഭ കഥേസി. രാജഗഹേ കിര അഞ്ഞതരോ അഡ്ഢോ മഹദ്ധനോ മഹാഭോഗോ പഹൂതവിത്തൂപകരണോ അനേകകോടിധനസന്നിചയോ സേട്ഠി അഹോസി. തസ്സ മഹാധനസമ്പന്നതായ ‘‘മഹാധനസേട്ഠി’’ത്വേവ സമഞ്ഞാ അഹോസി. ഏകോവ പുത്തോ അഹോസി, പിയോ മനാപോ. തസ്മിം വിഞ്ഞുതം പത്തേ മാതാപിതരോ ഏവം ചിന്തേസും – ‘‘അമ്ഹാകം പുത്തസ്സ ദിവസേ ദിവസേ സഹസ്സം സഹസ്സം പരിബ്ബയം കരോന്തസ്സ വസ്സസതേനാപി അയം ധനസന്നിചയോ പരിക്ഖയം ന ഗമിസ്സതി, കിം ഇമസ്സ സിപ്പുഗ്ഗഹണപരിസ്സമേന, അകിലന്തകായചിത്തോ യഥാസുഖം ഭോഗേ പരിഭുഞ്ജതൂ’’തി സിപ്പം ന സിക്ഖാപേസും. വയപ്പത്തേ പന കുലരൂപയോബ്ബനവിലാസസമ്പന്നം കാമാഭിമുഖം ധമ്മസഞ്ഞാവിമുഖം കഞ്ഞം ആനേസും. സോ തായ സദ്ധിം അഭിരമന്തോ ധമ്മേ ചിത്തമത്തമ്പി അനുപ്പാദേത്വാ, സമണബ്രാഹ്മണഗുരുജനേസു അനാദരോ ഹുത്വാ, ധുത്തജനപരിവുതോ രജ്ജമാനോ പഞ്ചകാമഗുണേ രതോ ഗിദ്ധോ മോഹേന അന്ധോ ഹുത്വാ കാലം വീതിനാമേത്വാ, മാതാപിതൂസു കാലകതേസു നടനാടകഗായകാദീനം യഥിച്ഛിതം ദേന്തോ ധനം വിനാസേത്വാ നചിരസ്സേവ പാരിജുഞ്ഞപ്പത്തോ ഹുത്വാ, ഇണം ഗഹേത്വാ ജീവികം കപ്പേന്തോ പുന ഇണമ്പി അലഭിത്വാ ഇണായികേഹി ചോദിയമാനോ തേസം അത്തനോ ഖേത്തവത്ഥുഘരാദീനി ദത്വാ, കപാലഹത്ഥോ ഭിക്ഖം ചരിത്വാ ഭുഞ്ജന്തോ തസ്മിംയേവ നഗരേ അനാഥസാലായം വസതി.

അഥ നം ഏകദിവസം ചോരാ സമാഗതാ ഏവമാഹംസു – ‘‘അമ്ഭോ പുരിസ, കിം തുയ്ഹം ഇമിനാ ദുജ്ജീവിതേന, തരുണോ ത്വമസി ഥാമജവബലസമ്പന്നോ, കസ്മാ ഹത്ഥപാദവികലോ വിയ അച്ഛസി? ഏഹി അമ്ഹേഹി സഹ ചോരികായ പരേസം സന്തകം ഗഹേത്വാ സുഖേന ജീവികം കപ്പേഹീ’’തി. സോ ‘‘നാഹം ചോരികം കാതും ജാനാമീ’’തി ആഹ. ചോരാ ‘‘മയം തം സിക്ഖാപേമ, കേവലം ത്വം അമ്ഹാകം വചനം കരോഹീ’’തി ആഹംസു. സോ ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛിത്വാ തേഹി സദ്ധിം അഗമാസി. അഥ തേ ചോരാ തസ്സ ഹത്ഥേ മഹന്തം മുഗ്ഗരം ദത്വാ സന്ധിം ഛിന്ദിത്വാ ഘരം പവിസന്തോ തം സന്ധിമുഖേ ഠപേത്വാ ആഹംസു – ‘‘സചേ ഇധ അഞ്ഞോ കോചി ആഗച്ഛതി, തം ഇമിനാ മുഗ്ഗരേന പഹരിത്വാ ഏകപ്പഹാരേനേവ മാരേഹീ’’തി. സോ അന്ധബാലോ ഹിതാഹിതം അജാനന്തോ പരേസം ആഗമനമേവ ഓലോകേന്തോ തത്ഥ അട്ഠാസി. ചോരാ പന ഘരം പവിസിത്വാ ഗയ്ഹൂപഗം ഭണ്ഡം ഗഹേത്വാ ഘരമനുസ്സേഹി ഞാതമത്താവ ഇതോ ചിതോ ച പലായിംസു. ഘരമനുസ്സാ ഉട്ഠഹിത്വാ സീഘം സീഘം ധാവന്താ ഇതോ ചിതോ ച ഓലോകേന്താ തം പുരിസം സന്ധിദ്വാരേ ഠിതം ദിസ്വാ ‘‘ഹരേ ദുട്ഠചോരാ’’തി ഗഹേത്വാ ഹത്ഥപാദേ മുഗ്ഗരാദീഹി പോഥേത്വാ രഞ്ഞോ ദസ്സേസും – ‘‘അയം, ദേവ, ചോരോ സന്ധിസുഖേ ഗഹിതോ’’തി. രാജാ ‘‘ഇമസ്സ സീസം ഛിന്ദാപേഹീ’’തി നഗരഗുത്തികം ആണാപേസി. ‘‘സാധു, ദേവാ’’തി നഗരഗുത്തികോ തം ഗാഹാപേത്വാ പച്ഛാബാഹം ഗാള്ഹബന്ധനം ബന്ധാപേത്വാ രത്തവണ്ണവിരളമാലാബന്ധകണ്ഠം ഇട്ഠകചുണ്ണമക്ഖിതസീസം വജ്ഝപഹടഭേരിദേസിതമഗ്ഗം രഥികായ രഥികം സിങ്ഘാടകേന സിങ്ഘാടകം വിചരാപേത്വാ കസാഹി താളേന്തോ ആഘാതനാഭിമുഖം നേതി. ‘‘അയം ഇമസ്മിം നഗരേ വിലുമ്പമാനകചോരോ ഗഹിതോ’’തി കോലാഹലം അഹോസി.

തേന ച സമയേന തസ്മിം നഗരേ സുലസാ നാമ നഗരസോഭിനീ പാസാദേ ഠിതാ വാതപാനന്തരേന ഓലോകേന്തീ തം തഥാ നീയമാനം ദിസ്വാ പുബ്ബേ തേന കതപരിചയാ ‘‘അയം പുരിസോ ഇമസ്മിംയേവ നഗരേ മഹതിം സമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ ഇദാനി ഏവരൂപം അനത്ഥം അനയബ്യസനം പത്തോ’’തി തസ്സ കാരുഞ്ഞം ഉപ്പാദേത്വാ ചത്താരോ മോദകേ പാനീയഞ്ച പേസേസി. നഗരഗുത്തികസ്സ ച ആരോചാപേസി – ‘‘താവ അയ്യോ ആഗമേതു, യാവായം പുരിസോ ഇമേ മോദകേ ഖാദിത്വാ പാനീയം പിവിസ്സതീ’’തി.

അഥേതസ്മിം അന്തരേ ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ദിബ്ബേന ചക്ഖുനാ ഓലോകേന്തോ തസ്സ ബ്യസനപ്പത്തിം ദിസ്വാ കരുണായ സഞ്ചോദിതമാനസോ – ‘‘അയം പുരിസോ അകതപുഞ്ഞോ കതപാപോ, തേനായം നിരയേ നിബ്ബത്തിസ്സതി, മയി പന ഗതേ മോദകേ ച പാനീയഞ്ച ദത്വാ ഭുമ്മദേവേസു ഉപ്പജ്ജിസ്സതി, യംനൂനാഹം ഇമസ്സ അവസ്സയോ ഭവേയ്യ’’ന്തി ചിന്തേത്വാ പാനീയമോദകേസു ഉപനീയമാനേസു തസ്സ പുരിസസ്സ പുരതോ പാതുരഹോസി. സോ ഥേരം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ‘‘കിം മേ ഇദാനേവ ഇമേഹി മാരിയമാനസ്സ മോദകേഹി ഖാദിതേഹി, ഇദം പന പരലോകം ഗച്ഛന്തസ്സ പാഥേയ്യം ഭവിസ്സതീ’’തി ചിന്തേത്വാ മോദകേ ച പാനീയഞ്ച ഥേരസ്സ ദാപേസി. ഥേരോ തസ്സ പസാദസംവഡ്ഢനത്ഥം തസ്സ പസ്സന്തസ്സേവ തഥാരൂപേ ഠാനേ നിസീദിത്വാ മോദകേ പരിഭുഞ്ജിത്വാ പാനീയഞ്ച പിവിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി. സോ പന പുരിസോ ചോരഘാതകേഹി ആഘാതനം നേത്വാ സീസച്ഛേദം പാപിതോ അനുത്തരേ പുഞ്ഞക്ഖേത്തേ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരേ കതേന പുഞ്ഞേന ഉളാരേ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തനാരഹോപി യസ്മാ ‘‘സുലസം ആഗമ്മ മയാ അയം ദേയ്യധമ്മോ ലദ്ധോ’’തി സുലസായ ഗതേന സിനേഹേന മരണകാലേ ചിത്തം ഉപക്കിലിട്ഠം അഹോസി. തസ്മാ ഹീനകായം ഉപപജ്ജന്തോ പബ്ബതഗഹനസമ്ഭൂതേ സന്ദച്ഛായേ മഹാനിഗ്രോധരുക്ഖേ രുക്ഖദേവതാ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി.

സോ കിര സചേ പഠമവയേ കുലവംസട്ഠപനേ ഉസ്സുക്കം അകരിസ്സ, തസ്മിംയേവ നഗരേ സേട്ഠീനം അഗ്ഗോ അഭവിസ്സ, മജ്ഝിമവയേ മജ്ഝിമോ, പച്ഛിമവയേ പച്ഛിമോ. സചേ പന പഠമവയേ പബ്ബജിതോ അഭവിസ്സ, അരഹാ അഭവിസ്സ, മജ്ഝിമവയേ സകദാഗാമീ അനാഗാമീ വാ അഭവിസ്സ, പച്ഛിമവയേ സോതാപന്നോ അഭവിസ്സ. പാപമിത്തസംസഗ്ഗേന പന ഇത്ഥിധുത്തോ സുരാധുത്തോ ദുച്ചരിതനിരതോ അനാദരികോ ഹുത്വാ അനുക്കമേന സബ്ബസമ്പത്തിതോ പരിഹായിത്വാ മഹാബ്യസനം പത്തോതി വദന്തി.

അഥ സോ അപരേന സമയേന സുലസം ഉയ്യാനഗതം ദിസ്വാ സഞ്ജാതകാമരാഗോ അന്ധകാരം മാപേത്വാ തം അത്തനോ ഭവനം നേത്വാ സത്താഹം തായ സദ്ധിം സംവാസം കപ്പേസി, അത്താനഞ്ചസ്സാ ആരോചേസി. തസ്സാ മാതാ തം അപസ്സന്തീ രോദമാനാ ഇതോ ചിതോ ച പരിബ്ഭമതി. തം ദിസ്വാ മഹാജനോ ‘‘അയ്യോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ മഹിദ്ധികോ മഹാനുഭാവോ തസ്സാ ഗതിം ജാനേയ്യ, തം ഉപസങ്കമിത്വാ പുച്ഛേയ്യാസീ’’തി ആഹ. സാ ‘‘സാധു അയ്യോ’’തി ഥേരം ഉപസങ്കമിത്വാ തമത്ഥം പുച്ഛി. ഥേരോ ‘‘ഇതോ സത്തമേ ദിവസേ വേളുവനമഹാവിഹാരേ ഭഗവതി ധമ്മം ദേസേന്തേ പരിസപരിയന്തേ പസ്സിസ്സസീ’’തി ആഹ. അഥ സുലസാ തം ദേവപുത്തം അവോച – ‘‘അയുത്തം മയ്ഹം തവ ഭവനേ വസന്തിയാ, അജ്ജ സത്തമോ ദിവസോ, മമ മാതാ മം അപസ്സന്തീ പരിദേവസോകസമാപന്നാ ഭവിസ്സതി, സാധു മം, ദേവ, തത്ഥേവ നേഹീ’’തി. സോ തം നേത്വാ വേളുവനേ ഭഗവതി ധമ്മം ദേസേന്തേ പരിസപരിയന്തേ ഠപേന്ത്വാ അദിസ്സമാനരൂപോ അട്ഠാസി.

തതോ മഹാജനോ സുലസം ദിസ്വാ ഏവമാഹ – ‘‘അമ്മ സുലസേ, ത്വം ഏത്തകം ദിവസം കുഹിം ഗതാ? തവ മാതാ ത്വം അപസ്സന്തീ പരിദേവസോകസമാപന്നാ ഉമ്മാദപ്പത്താ വിയ ജാതാ’’തി. സാ തം പവത്തിം മഹാജനസ്സ ആചിക്ഖി. മഹാജനേന ച ‘‘കഥം സോ പുരിസോ തഥാപാപപസുതോ അകതകുസലോ ദേവൂപപത്തിം പടിലഭതീ’’തി വുത്തേ സുലസാ ‘‘മയാ ദാപിതേ മോദകേ പാനീയഞ്ച അയ്യസ്സ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരസ്സ ദത്വാ തേന പുഞ്ഞേന ദേവൂപപത്തിം പടിലഭതീ’’തി ആഹ. തം സുത്വാ മഹാജനോ അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്തജാതോ അഹോസി – ‘‘അരഹന്തോ നാമ അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സ, യേസു അപ്പകോപി കതോ കാരോ സത്താനം ദേവൂപപത്തിം ആവഹതീ’’തി ഉളാരം പീതിസോമനസ്സം പടിസംവേദേസി. ഭിക്ഖൂ തമത്ഥം ഭഗവതോ ആരോചേസും. തതോ ഭഗവാ ഇമിസ്സാ അട്ഠുപ്പത്തിയാ –

൧. ‘‘ഖേത്തൂപമാ അരഹന്തോ, ദായകാ കസ്സകൂപമാ;

ബീജൂപമം ദേയ്യധമ്മം, ഏത്തോ നിബ്ബത്തതേ ഫലം.

൨. ‘‘ഏതം ബീജം കസീ ഖേത്തം, പേതാനം ദായകസ്സ ച;

തം പേതാ പരിഭുഞ്ജന്തി, ദാതാ പുഞ്ഞേന വഡ്ഢതി.

൩. ‘‘ഇധേവ കുസലം കത്വാ, പേതേ ച പടിപൂജിയ;

സഗ്ഗഞ്ച കമതിട്ഠാനം, കമ്മം കത്വാന ഭദ്ദക’’ന്തി. – ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി;

൧. തത്ഥ ഖേത്തൂപമാതി ഖിത്തം വുത്തം ബീജം തായതി മഹപ്ഫലഭാവകരണേന രക്ഖതീതി ഖേത്തം, സാലിബീജാദീനം വിരുഹനട്ഠാനം. തം ഉപമാ ഏതേസന്തി ഖേത്തൂപമാ, കേദാരസദിസാതി അത്ഥോ. അരഹന്തോതി ഖീണാസവാ. തേ ഹി കിലേസാരീനം സംസാരചക്കസ്സ അരാനഞ്ച ഹതത്താ, തതോ ഏവ ആരകത്താ, പച്ചയാദീനം അരഹത്താ, പാപകരണേ രഹാഭാവാ ച ‘‘അരഹന്തോ’’തി വുച്ചന്തി. തത്ഥ യഥാ ഖേതഞ്ഹി തിണാദിദോസരഹിതം സ്വാഭിസങ്ഖതബീജമ്ഹി വുത്തേ ഉതുസലിലാദിപച്ചയന്തരൂപേതം കസ്സകസ്സ മഹപ്ഫലം ഹോതി, ഏവം ഖീണാസവസന്താനോ ലോഭാദിദോസരഹിതോ സ്വാഭിസങ്ഖതേ ദേയ്യധമ്മബീജേ വുത്തേ കാലാദിപച്ചയന്തരസഹിതോ ദായകസ്സ മഹപ്ഫലോ ഹോതി. തേനാഹ ഭഗവാ ‘‘ഖേത്തൂപമാ അരഹന്തോ’’തി. ഉക്കട്ഠനിദ്ദേസോ അയം തസ്സ സേഖാദീനമ്പി ഖേത്തഭാവാപടിക്ഖേപതോ.

ദായകാതി ചീവരാദീനം പച്ചയാനം ദാതാരോ പരിച്ചജനകാ, തേസം പരിച്ചാഗേന അത്തനോ സന്താനേ ലോഭാദീനം പരിച്ചജനകാ ഛേദനകാ, തതോ വാ അത്തനോ സന്താനസ്സ സോധകാ, രക്ഖകാ ചാതി അത്ഥോ. കസ്സകൂപമാതി കസ്സകസദിസാ. യഥാ കസ്സകോ സാലിഖേത്താദീനി കസിത്വാ യഥാകാലഞ്ച വുത്തുദകദാനനീഹരണനിധാനരക്ഖണാദീഹി അപ്പമജ്ജന്തോ ഉളാരം വിപുലഞ്ച സസ്സഫലം പടിലഭതി, ഏവം ദായകോപി അരഹന്തേസു ദേയ്യധമ്മപരിച്ചാഗേന പാരിചരിയായ ച അപ്പമജ്ജന്തോ ഉളാരം വിപുലഞ്ച ദാനഫലം പടിലഭതി. തേന വുത്തം ‘‘ദായകാ കസ്സകൂപമാ’’തി.

ബീജൂപമം ദേയ്യധമ്മന്തി ലിങ്ഗവിപല്ലാസേന വുത്തം, ബീജസദിസോ ദേയ്യധമ്മോതി അത്ഥോ. അന്നപാനാദികസ്സ ഹി ദസവിധസ്സ ദാതബ്ബവത്ഥുനോ ഏതം നാമം. ഏത്തോ നിബ്ബത്തതേ ഫലന്തി ഏതസ്മാ ദായകപടിഗ്ഗാഹകദേയ്യധമ്മപരിച്ചാഗതോ ദാനഫലം നിബ്ബത്തതി ചേവ ഉപ്പജ്ജതി ച, ചിരതരപബന്ധവസേന പവത്തതി ചാതി അത്ഥോ. ഏത്ഥ ച യസ്മാ പരിച്ചാഗചേതനാഭിസങ്ഖതസ്സ അന്നപാനാദിവത്ഥുനോ ഭാവോ, ന ഇതരസ്സ, തസ്മാ ‘‘ബീജൂപമം ദേയ്യധമ്മ’’ന്തി ദേയ്യധമ്മഗ്ഗഹണം കതം. തേന ദേയ്യധമ്മാപദേസേന ദേയ്യധമ്മവത്ഥുവിസയായ പരിച്ചാഗചേതനായയേവ ബീജഭാവോ ദട്ഠബ്ബോ. സാ ഹി പടിസന്ധിആദിപ്പഭേദസ്സ തസ്സ നിസ്സയാരമ്മണപ്പഭേദസ്സ ച ഫലസ്സ നിപ്ഫാദികാ, ന ദേയ്യധമ്മോതി.

൨. ഏതം ബീജം കസീ ഖേത്തന്തി യഥാവുത്തം ബീജം, യഥാവുത്തഞ്ച ഖേത്തം, തസ്സ ബീജസ്സ തസ്മിം ഖേത്തേ വപനപയോഗസങ്ഖാതാ കസി ചാതി അത്ഥോ. ഏതം തയം കേസം ഇച്ഛിതബ്ബന്തി ആഹ ‘‘പേതാനം ദായകസ്സ ചാ’’തി. യദി ദായകോ പേതേ ഉദ്ദിസ്സ ദാനം ദേതി, പേതാനഞ്ച ദായകസ്സ ച, യദി ന പേതേ ഉദ്ദിസ്സ ദാനം ദേതി, ദായകസ്സേവ ഏതം ബീജം ഏസാ കസി ഏതം ഖേത്തം ഉപകാരായ ഹോതീതി അധിപ്പായോ. ഇദാനി തം ഉപകാരം ദസ്സേതും ‘‘തം പേതാ പരിഭുഞ്ജന്തി, ദാതാ പുഞ്ഞേന വഡ്ഢതീ’’തി വുത്തം. തത്ഥ തം പേതാ പരിഭുഞ്ജന്തീതി ദായകേന പേതേ ഉദ്ദിസ്സ ദാനേ ദിന്നേ യഥാവുത്തഖേത്തകസിബീജസമ്പത്തിയാ അനുമോദനായ ച യം പേതാനം ഉപകപ്പതി, തം ദാനഫലം പേതാ പരിഭുഞ്ജന്തി. ദാതാ പുഞ്ഞേന വഡ്ഢതീതി ദാതാ പന അത്തനോ ദാനമയപുഞ്ഞനിമിത്തം ദേവമനുസ്സേസു ഭോഗസമ്പത്തിആദിനാ പുഞ്ഞഫലേന അഭിവഡ്ഢതി. പുഞ്ഞഫലമ്പി ഹി ‘‘കുസലാനം, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മാനം സമാദാനഹേതു ഏവമിദം പുഞ്ഞം പവഡ്ഢതീ’’തിആദീസു (ദീ. നി. ൩.൮൦) പുഞ്ഞന്തി വുച്ചതി.

൩. ഇധേവ കുസലം കത്വാതി അനവജ്ജസുഖവിപാകട്ഠേന കുസലം പേതാനം ഉദ്ദിസനവസേന ദാനമയം പുഞ്ഞം ഉപചിനിത്വാ ഇധേവ ഇമസ്മിംയേവ അത്തഭാവേ. പേതേ ച പടിപൂജിയാതി പേതേ ഉദ്ദിസ്സ ദാനേന സമ്മാനേത്വാ അനുഭുയ്യമാനദുക്ഖതോ തേ മോചേത്വാ. പേതേ ഹി ഉദ്ദിസ്സ ദിയ്യമാനം ദാനം തേസം പൂജാ നാമ ഹോതി. തേനാഹ – ‘‘അമ്ഹാകഞ്ച കതാ പൂജാ’’തി (പേ. വ. ൧൮), ‘‘പേതാനം പൂജാ ച കതാ ഉളാരാ’’തി (പേ. വ. ൨൫) ച. ‘‘പേതേ ചാ’’തി ച-സദ്ദേന ‘‘പിയോ ച ഹോതി മനാപോ, അഭിഗമനീയോ ച ഹോതി വിസ്സാസനീയോ, ഭാവനീയോ ച ഹോതി ഗരുകാതബ്ബോ, പാസംസോ ച ഹോതി കിത്തനീയോ വിഞ്ഞൂന’’ന്തി ഏവമാദികേ ദിട്ഠധമ്മികേ ദാനാനിസംസേ സങ്ഗണ്ഹാതി. സഗ്ഗഞ്ച കമതി ഠാനം, കമ്മം കത്വാന ഭദ്ദകന്തി കല്യാണം കുസലകമ്മം കത്വാ ദിബ്ബേഹി ആയുആദീഹി ദസഹി ഠാനേഹി സുട്ഠു അഗ്ഗത്താ ‘‘സഗ്ഗ’’ന്തി ലദ്ധനാമം കതപുഞ്ഞാനം നിബ്ബത്തനട്ഠാനം ദേവലോകം കമതി ഉപപജ്ജനവസേന ഉപഗച്ഛതി.

ഏത്ഥ ച ‘‘കുസലം കത്വാ’’തി വത്വാ പുന ‘‘കമ്മം കത്വാന ഭദ്ദക’’ന്തി വചനം ‘‘ദേയ്യധമ്മപരിച്ചാഗോ വിയ പത്തിദാനവസേന ദാനധമ്മപരിച്ചാഗോപി ദാനമയകുസലകമ്മമേവാ’’തി ദസ്സനത്ഥന്തി ദട്ഠബ്ബം. കേചി പനേത്ഥ ‘‘പേതാതി അരഹന്തോ അധിപ്പേതാ’’തി വദന്തി, തം തേസം മതിമത്തം ‘‘പേതാ’’തി ഖീണാസവാനം ആഗതട്ഠാനസ്സേവ അഭാവതോ, ബീജാദിഭാവസ്സ ച ദായകസ്സ വിയ തേസം അയുജ്ജമാനത്താ, പേതയോനികാനം യുജ്ജമാനത്താ ച. ദേസനാപരിയോസാനേ ദേവപുത്തം സുലസഞ്ച ആദിം കത്വാ ചതുരാസീതിയാ പാണസഹസ്സാനം ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസീതി.

ഖേത്തൂപമപേതവത്ഥുവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.