൫൧. സോതധാതുവിസുദ്ധിഞാണനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൧൦൩. സോതധാതുവിസുദ്ധിഞാണനിദ്ദേസേ ദൂരേപി സദ്ദാനന്തിആദി ദിബ്ബസോതം ഉപ്പാദേതുകാമസ്സ ആദികമ്മികസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപായസന്ദസ്സനത്ഥം വുത്തം. തത്ഥ ദൂരേപി സദ്ദാനം സദ്ദനിമിത്തന്തി ദൂരേ സദ്ദാനം അന്തരേ സദ്ദം. സദ്ദോയേവ ഹി നിമിത്തകരണവസേന സദ്ദനിമിത്തം. ‘‘ദൂരേ’’തി വുത്തേപി പകതിസോതസ്സ ആപാഥട്ഠാനേയേവ. ഓളാരികാനന്തി ഥൂലാനം. സുഖുമാനന്തി അണൂനം. സണ്ഹസണ്ഹാനന്തി സണ്ഹതോപി സണ്ഹാനം, അതിസണ്ഹാനന്തി അത്ഥോ. ഏതേന പരമസുഖുമാ സദ്ദാ വുത്താ ഹോന്തി. ഇമം ഞാണം ഉപ്പാദേതുകാമേന ആദികമ്മികേന ഝായിനാ അഭിഞ്ഞാപാദകജ്ഝാനം സമാപജ്ജിത്വാ വുട്ഠായ പരികമ്മസമാധിചിത്തേന പഠമതരം പകതിസോതപഥേ ദൂരേ ഓളാരികോ അരഞ്ഞേ സീഹാദീനം സദ്ദോ ആവജ്ജിതബ്ബോ. വിഹാരേ ഘണ്ഡിസദ്ദോ ഭേരിസദ്ദോ സങ്ഖസദ്ദോ സാമണേരദഹരഭിക്ഖൂനം സബ്ബഥാമേന സജ്ഝായന്താനം സജ്ഝായനസദ്ദോ പകതികഥം കഥേന്താനം ‘‘കിം, ഭന്തേ, കിം, ആവുസോ’’തിആദിസദ്ദോ സകുണസദ്ദോ വാതസദ്ദോ പദസദ്ദോ പക്കുഥിതഉദകസ്സ ചിച്ചിടായനസദ്ദോ ആതപേ സുസ്സമാനതാലപണ്ണസദ്ദോ കുന്ഥകിപില്ലികാദിസദ്ദോതി ഏവം സബ്ബോളാരികതോ പഭുതി യഥാക്കമേന സുഖുമസുഖുമസദ്ദാ ആവജ്ജിതബ്ബാ.

ഏവം കരോന്തേന ച പുരത്ഥിമാദീസു ദസസു ദിസാസു കമേന ഏകേകിസ്സാ ദിസായ സദ്ദനിമിത്തം വുത്തനയേന മനസി കാതബ്ബം. മനസി കരോന്തേന ച യേ സദ്ദാ പകതിസോതസ്സ സുയ്യന്തി, തേസു പകതിസോതമോധായ മനോദ്വാരികേന ചിത്തേന മനസി കാതബ്ബം. തസ്സ തേ സദ്ദാ പകതിചിത്തസ്സാപി പാകടാ ഹോന്തി, പരികമ്മസമാധിചിത്തസ്സ പന അതിവിയ പാകടാ ഹോന്തി. തസ്സേവം സദ്ദനിമിത്തം മനസികരോതോ ഇദാനി ദിബ്ബസോതധാതു ഉപ്പജ്ജിസ്സതീതി തേസു സദ്ദേസു അഞ്ഞതരം ആരമ്മണം കത്വാ മനോദ്വാരാവജ്ജനം ഉപ്പജ്ജതി, തസ്മിം നിരുദ്ധേ ചത്താരി പഞ്ച വാ ജവനാനി ജവന്തി. യേസം പുരിമാനി തീണി ചത്താരി വാ പരികമ്മോപചാരാനുലോമഗോത്രഭുനാമകാനി കാമാവചരാനി, ചതുത്ഥം പഞ്ചമം വാ അപ്പനാചിത്തം രൂപാവചരചതുത്ഥജ്ഝാനികം. തത്ഥ യം തേന അപ്പനാചിത്തേന സദ്ധിം ഉപ്പന്നം ഞാണം, അയം ദിബ്ബസോതധാതു. തം ഥാമഗതം കരോന്തേന ‘‘ഏത്ഥന്തരേ സദ്ദം സുണാമീ’’തി ഏകങ്ഗുലമത്തം പരിച്ഛിന്ദിത്വാ വഡ്ഢേതബ്ബം, തതോ ദ്വങ്ഗുലചതുരങ്ഗുലഅട്ഠങ്ഗുലവിദത്ഥിരതനഅന്തോഗബ്ഭപമുഖ- പാസാദപരിവേണസങ്ഘാരാമഗോചരഗാമജനപദാദിവസേന യാവ ചക്കവാളം, തതോ വാ ഭിയ്യോപി പരിച്ഛിന്ദിത്വാ പരിച്ഛിന്ദിത്വാ വഡ്ഢേതബ്ബം. ഏവം അധിഗതാഭിഞ്ഞോ ഏസ പാദകജ്ഝാനാരമ്മണേന ഫുട്ഠോകാസബ്ഭന്തരഗതേ സദ്ദേ പുന പാദകജ്ഝാനം അസമാപജ്ജിത്വാപി അഭിഞ്ഞാഞാണേന സുണാതിയേവ. ഏവം സുണന്തോ ച സചേപി യാവബ്രഹ്മലോകാ സങ്ഖഭേരിപണവാദിസദ്ദേഹി ഏകകോലാഹലം ഹോതി, പാടിയേക്കം വവത്ഥാപേതുകാമതായ സതി ‘‘അയം സങ്ഖസദ്ദോ, അയം ഭേരിസദ്ദോ’’തി വവത്ഥാപേതും സക്കോതിയേവ. അഭിഞ്ഞാഞാണേന സുതേ സാത്ഥകേ സദ്ദേ പച്ഛാ കാമാവചരചിത്തേന അത്ഥം ജാനാതി. ദിബ്ബസോതം പകതിസോതവതോയേവ ഉപ്പജ്ജതി, നോ ബധിരസ്സ. പച്ഛാ പകതിസോതേ വിനട്ഠേപി ദിബ്ബസോതം ന വിനസ്സതീതി വദന്തി.

സോ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാതി ഏത്ഥ ദിബ്ബസദിസത്താ ദിബ്ബാ. ദേവാനഞ്ഹി സുചരിതകമ്മാഭിനിബ്ബത്താ പിത്തസേമ്ഹരുധിരാദീഹി അപലിബുദ്ധാ ഉപക്കിലേസവിമുത്തതായ ദൂരേപി ആരമ്മണസമ്പടിച്ഛനസമത്ഥാ ദിബ്ബാ പസാദസോതധാതു ഹോതി. അയഞ്ചാപി ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ വീരിയഭാവനാബലനിബ്ബത്താ ഞാണസോതധാതു താദിസായേവാതി ദിബ്ബസദിസത്താ ദിബ്ബാ. അപിച ദിബ്ബവിഹാരവസേന പടിലദ്ധത്താ, അത്തനാ ച ദിബ്ബവിഹാരസന്നിസ്സിതത്താപി ദിബ്ബാ, സവനട്ഠേന നിജ്ജീവട്ഠേന ച സോതധാതു, സോതധാതുകിച്ചകരണേന ച സോതധാതു വിയാതിപി സോതധാതു. തായ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ. വിസുദ്ധായാതി പരിസുദ്ധായ നിരുപക്കിലേസായ. അതിക്കന്തമാനുസികായാതി മനുസ്സൂപചാരം അതിക്കമിത്വാ സദ്ദസവനേന മാനുസികം മംസസോതധാതും അതിക്കന്തായ വീതിവത്തിത്വാ ഠിതായ. ഉഭോ സദ്ദേ സുണാതീതി ദ്വേ സദ്ദേ സുണാതി. കതമേ ദ്വേ? ദിബ്ബേ ച മാനുസേ ച, ദേവാനഞ്ച മനുസ്സാനഞ്ച സദ്ദേതി വുത്തം ഹോതി. ഏതേന പദേസപരിയാദാനം വേദിതബ്ബം. യേ ദൂരേ സന്തികേ ചാതി യേ സദ്ദാ ദൂരേ പരചക്കവാളേപി, യേ ച സന്തികേ അന്തമസോ സദേഹസന്നിസ്സിതപാണകസദ്ദാപി, തേ സുണാതീതി വുത്തം ഹോതി. ഏതേന നിപ്പദേസപരിയാദാനം വേദിതബ്ബന്തി.

സോതധാതുവിസുദ്ധിഞാണനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.