൩൭. സല്ലേഖട്ഠഞാണനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൮൮. സല്ലേഖട്ഠഞാണനിദ്ദേസേ രാഗോ പുഥൂതി രാഗോ വിസും, ലോകുത്തരേഹി അസമ്മിസ്സോതി അത്ഥോ. ഏസ നയോ സേസേസു. രാഗോതി രഞ്ജനട്ഠേന. ദോസോതി ദുസ്സനട്ഠേന. മോഹോതി മുയ്ഹനട്ഠേന. രഞ്ജനലക്ഖണോ രാഗോ, ദുസ്സനലക്ഖണോ ദോസോ, മുയ്ഹനലക്ഖണോ മോഹോതി ഇമേ തയോ സീസകിലേസേ വത്വാ ഇദാനി പഭേദതോ ദസ്സേന്തോ കോധോതിആദിമാഹ. തത്ഥ കുജ്ഝനലക്ഖണോ കോധോതി ഇധ സത്തവത്ഥുകോ അധിപ്പേതോ. ഉപനന്ധനലക്ഖണോ ഉപനാഹോ, ദള്ഹഭാവപ്പത്തോ കോധോയേവ. പരഗുണമക്ഖനലക്ഖണോ മക്ഖോ, പരഗുണപുഞ്ഛനന്തി അത്ഥോ. യുഗഗ്ഗാഹലക്ഖണോ പളാസോ, യുഗഗ്ഗാഹവസേന പരഗുണദസ്സനന്തി അത്ഥോ. പരസമ്പത്തിഖീയനലക്ഖണാ ഇസ്സാ, ഉസൂയനാതി അത്ഥോ. അത്തസമ്പത്തിനിഗൂഹനലക്ഖണം മച്ഛരിയം, ‘‘മയ്ഹം അച്ഛരിയം മാ പരസ്സ ഹോതൂ’’തി അത്ഥോ. അത്തനാ കതപാപപടിച്ഛാദനലക്ഖണാ മായാ, പടിച്ഛാദനട്ഠേന മായാ വിയാതി അത്ഥോ. അത്തനോ അവിജ്ജമാനഗുണപ്പകാസനലക്ഖണം സാഠേയ്യം, സഠഭാവോതി അത്ഥോ. ചിത്തസ്സ ഉദ്ധുമാതഭാവലക്ഖണോ ഥമ്ഭോ, ഥദ്ധഭാവോതി അത്ഥോ. കരണുത്തരിയലക്ഖണോ സാരമ്ഭോ. ഉന്നതിലക്ഖണോ മാനോ. അബ്ഭുന്നതിലക്ഖണോ അതിമാനോ. മത്തഭാവലക്ഖണോ മദോ. പഞ്ചസു കാമഗുണേസു ചിത്തവോസഗ്ഗലക്ഖണോ പമാദോ.

ഏവം വിസും വിസും കിലേസവസേന പുഥൂ ദസ്സേത്വാ വുത്തകിലേസേ ച അവുത്തേ ച അഞ്ഞേ സബ്ബസങ്ഗാഹികവസേന ദസ്സേതും സബ്ബേ കിലേസാതിആദിമാഹ. തത്ഥ ദിട്ഠധമ്മസമ്പരായേസു സത്തേ കിലേസേന്തി ഉപതാപേന്തി വിബാധേന്തീതി കിലേസാ. അകുസലകമ്മപഥസങ്ഗഹിതാ ച അസങ്ഗഹിതാ ച. ദുട്ഠു ചരിതാ, ദുട്ഠാ വാ ചരിതാതി ദുച്ചരിതാ. തേ പന കായദുച്ചരിതം വചീദുച്ചരിതം മനോദുച്ചരിതന്തി തിപ്പകാരാ. വിപാകം അഭിസങ്ഖരോന്തീതി അഭിസങ്ഖാരാ. തേപി പുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരോ അപുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരോ ആനേഞ്ജാഭിസങ്ഖാരോതി തിപ്പകാരാ. വിപാകവസേന ഭവം ഗച്ഛന്തീതിഭവഗാമിനോ, ഭവഗാമിനോ കമ്മാ ഭവഗാമികമ്മാ. ഇമിനാ അഭിസങ്ഖാരഭാവേപി സതി അവേദനീയാനി കമ്മാനി പടിക്ഖിത്താനി ഹോന്തീതി അയം വിസേസോ. ‘‘ദുച്ചരിതാ’’തി ച ‘‘കമ്മാ’’തി ച ലിങ്ഗവിപല്ലാസോ കതോ. നാനത്തേകത്തന്തി ഏത്ഥ ഉദ്ദേസേ ഏകത്തസദ്ദസ്സ അഭാവേപി നാനത്തേകത്താനം അഞ്ഞമഞ്ഞാപേക്ഖത്താ ഏകത്തമ്പി നിദ്ദിസിതുകാമേന ‘‘നാനത്തേകത്ത’’ന്തി ഉദ്ദേസോ കതോ. നാനത്തസല്ലേഖകേ ഏകത്തേ ദസ്സിതേ സല്ലേഖഞാണം സുഖേന ദസ്സീയതീതി. നാനത്തന്തി അനവട്ഠിതത്താ സപരിപ്ഫന്ദത്താ ച നാനാസഭാവോ. ഏകത്തന്തി അവട്ഠിതത്താ അപരിപ്ഫന്ദത്താ ച ഏകസഭാവോ.

ചരണതേജോതി ചരന്തി തേന അഗതം ദിസം നിബ്ബാനം ഗച്ഛന്തീതി ചരണം. കിം തം? സീലം. തദേവ പടിപക്ഖതാപനട്ഠേന തേജോ. ഗുണതേജോതി സീലേന ലദ്ധപതിട്ഠോ സമാധിതേജോ. പഞ്ഞാതേജോതി സമാധിനാ ലദ്ധപതിട്ഠോ വിപസ്സനാതേജോ. പുഞ്ഞതേജോതി വിപസ്സനാഹി ലദ്ധപതിട്ഠോ അരിയമഗ്ഗകുസലതേജോ. ധമ്മതേജോതി ചതുന്നം തേജാനം പതിട്ഠാഭൂതോ ബുദ്ധവചനതേജോ. ചരണതേജേന തേജിതത്താതി സീലതേജേന തിഖിണീകതത്താ. ദുസ്സീല്യതേജന്തി ദുസ്സീലഭാവസങ്ഖാതം തേജം. തമ്പി ഹി സന്താനം താപനതോ തേജോ നാമ. പരിയാദിയതീതി ഖേപേതി. അഗുണതേജന്തി സമാധിസ്സ പടിപക്ഖം വിക്ഖേപതേജം. ദുപ്പഞ്ഞതേജന്തി വിപസ്സനാഞാണപടിപക്ഖം മോഹതേജം. അപുഞ്ഞതേജന്തി തംതംമഗ്ഗവജ്ഝകിലേസപ്പഹാനേന കിലേസസഹായം അകുസലകമ്മതേജം. ന കേവലഞ്ഹേതം അപുഞ്ഞമേവ ഖേപേതി, ‘‘അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, കമ്മം അകണ്ഹം അസുക്കം അകണ്ഹഅസുക്കവിപാകം കമ്മം കമ്മക്ഖയായ സംവത്തതീ’’തി (അ. നി. ൪.൨൩൩; ദീ. നി. ൩.൩൧൨; മ. നി. ൨.൧൮) വചനതോ കുസലകമ്മമ്പി ഖേപേതിയേവ. പുഞ്ഞതേജപടിപക്ഖവസേന അപുഞ്ഞതേജമേവ വുത്തം. അധമ്മതേജന്തി നാനാതിത്ഥിയാനം സമയവചനതേജം. ഇമസ്സ ഞാണസ്സ ഉദ്ദേസവണ്ണനായം വുത്തേ ദുതിയേ അത്ഥവികപ്പേ രാഗാദയോ ഏകൂനവീസതി പുഥു ദുസ്സീല്യതേജാ ഹോന്തി. ‘‘അഭിസങ്ഖാരാ, ഭവഗാമികമ്മാ’’തി ഏത്ഥ അപുഞ്ഞാഭിസങ്ഖാരാ അകുസലകമ്മഞ്ച അപുഞ്ഞതേജാ ഹോന്തി, ആനേഞ്ജാഭിസങ്ഖാരാനി ലോകിയകുസലകമ്മാനി പുഞ്ഞതേജേനേവ ഖേപനീയതോ അപുഞ്ഞതേജപക്ഖികാവ ഹോന്തി. കാമച്ഛന്ദാദയോ പഞ്ചദസ നാനത്താ അഗുണതേജാ ഹോന്തി, നിച്ചസഞ്ഞാദയോ അട്ഠാരസ നാനത്താ ദുപ്പഞ്ഞതേജാ ഹോന്തി, ചതുമഗ്ഗവജ്ഝാ ചത്താരോ നാനത്താ അപുഞ്ഞതേജാ ഹോന്തി. സോതാപത്തിമഗ്ഗവജ്ഝനാനത്തേന അധമ്മതേജോ സങ്ഗഹേതബ്ബോ.

നിദ്ദേസേ സല്ലേഖപടിപക്ഖേന അസല്ലേഖേന സല്ലേഖം ദസ്സേതുകാമേന അസല്ലേഖപുബ്ബകോ സല്ലേഖോ നിദ്ദിട്ഠോ. നേക്ഖമ്മാദയോ സത്തതിംസ ഏകത്തധമ്മാവ പച്ചനീകാനം സല്ലിഖനതോ ‘‘സല്ലേഖോ’’തി വുത്താ. തസ്മിം നേക്ഖമ്മാദികേ സത്തതിംസപഭേദേ സല്ലേഖേ ഞാണം സല്ലേഖട്ഠേ ഞാണന്തി.

സല്ലേഖട്ഠഞാണനിദ്ദേസവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.