൮. ബഹുകാരസുത്തവണ്ണനാ

൧൦൭. അട്ഠമേ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാതി ബ്രാഹ്മണാ ചേവ ഗഹപതികാ ച. ഠപേത്വാ ബ്രാഹ്മണേ യേ കേചി അഗാരം അജ്ഝാവസന്താ ഇധ ഗഹപതികാതി വേദിതബ്ബാ. യേതി അനിയമതോ നിദ്ദിട്ഠപരാമസനം. വോതി ഉപയോഗബഹുവചനം. അയഞ്ഹേത്ഥ സങ്ഖേപത്ഥോ – ഭിക്ഖവേ, തുമ്ഹാകം ബഹൂപകാരാ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ, യേ ബ്രാഹ്മണാ ചേവ സേസഅഗാരികാ ച ‘‘തുമ്ഹേ ഏവ അമ്ഹാകം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം, യത്ഥ മയം ഉദ്ധഗ്ഗികം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേമ സോവഗ്ഗികം സുഖവിപാകം സഗ്ഗസംവത്തനിക’’ന്തി ചീവരാദീഹി പച്ചയേഹി പതിഉപട്ഠിതാതി.

ഏവം ‘‘ആമിസദാനേന ആമിസസംവിഭാഗേന ആമിസാനുഗ്ഗഹേന ഗഹട്ഠാ ഭിക്ഖൂനം ഉപകാരവന്തോ’’തി ദസ്സേത്വാ ഇദാനി ധമ്മദാനേന ധമ്മസംവിഭാഗേന ധമ്മാനുഗ്ഗഹേന ഭിക്ഖൂനമ്പി തേസം ഉപകാരവന്തതം ദസ്സേതും ‘‘തുമ്ഹേപി, ഭിക്ഖവേ,’’തിആദി വുത്തം, തം വുത്തനയമേവ.

ഇമിനാ കിം കഥിതം? പിണ്ഡാപചായനം നാമ കഥിതം. അയഞ്ഹേത്ഥ അധിപ്പായോ – ഭിക്ഖവേ, യസ്മാ ഇമേ ബ്രാഹ്മണഗഹപതികാ നേവ തുമ്ഹാകം ഞാതകാ, ന മിത്താ, ന ഇണം വാ ധാരേന്തി, അഥ ഖോ ‘‘ഇമേ സമണാ സമ്മഗ്ഗതാ സമ്മാ പടിപന്നാ, ഏത്ഥ നോ കാരാ മഹപ്ഫലാ ഭവിസ്സന്തി മഹാനിസംസാ’’തി ഫലവിസേസം ആകങ്ഖന്താ തുമ്ഹേ ചീവരാദീഹി ഉപട്ഠഹന്തി. തസ്മാ തം തേസം അധിപ്പായം പരിപൂരേന്താ അപ്പമാദേന സമ്പാദേഥ, ധമ്മദേസനാപി വോ കാരകാനംയേവ സോഭതി, ആദേയ്യാ ച ഹോതി, ന ഇതരേസന്തി ഏവം സമ്മാപടിപത്തിയം അപ്പമാദോ കരണീയോതി.

ഏവമിദം, ഭിക്ഖവേതിആദീസു അയം സങ്ഖേപത്ഥോ – ഭിക്ഖവേ, ഏവം ഇമിനാ വുത്തപ്പകാരേന ഗഹട്ഠപബ്ബജിതേഹി ആമിസദാനധമ്മദാനവസേന അഞ്ഞമഞ്ഞം സന്നിസ്സായ കാമാദിവസേന ചതുബ്ബിധസ്സപി ഓഘസ്സ നിത്ഥരണത്ഥായ സകലസ്സപി വട്ടദുക്ഖസ്സ സമ്മദേവ പരിയോസാനകരണായ ഉപോസഥസീലനിയമാദിവസേന ചതുപാരിസുദ്ധിസീലാദിവസേന വാ ഇദം സാസനബ്രഹ്മചരിയം മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയഞ്ച വുസ്സതി ചരീയതീതി.

ഗാഥാസു സാഗാരാതി ഗഹട്ഠാ. അനഗാരാതി പരിച്ചത്തഅഗാരാ പബ്ബജിതാ. ഉഭോ അഞ്ഞോഞ്ഞനിസ്സിതാതി തേ ഉഭോപി അഞ്ഞമഞ്ഞസന്നിസ്സിതാ. സാഗാരാ ഹി അനഗാരാനം ധമ്മദാനസന്നിസ്സിതാ, അനഗാരാ ച സാഗാരാനം പച്ചയദാനസന്നിസ്സിതാ. ആരാധയന്തീതി സാധേന്തി സമ്പാദേന്തി. സദ്ധമ്മന്തി പടിപത്തിസദ്ധമ്മം പടിവേധസദ്ധമ്മഞ്ച. തത്ഥ യം ഉത്തമം, തം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘യോഗക്ഖേമം അനുത്തര’’ന്തി അരഹത്തം നിബ്ബാനഞ്ച. സാഗാരേസൂതി സാഗാരേഹി, നിസ്സക്കേ ഇദം ഭുമ്മവചനം, സാഗാരാനം വാ സന്തികേ. പച്ചയന്തി വുത്താവസേസം ദുവിധം പച്ചയം പിണ്ഡപാതം ഭേസജ്ജഞ്ച. പരിസ്സയവിനോദനന്തി ഉതുപരിസ്സയാദിപരിസ്സയഹരണം വിഹാരാദിആവസഥം. സുഗതന്തി സമ്മാ പടിപന്നം കല്യാണപുഥുജ്ജനേന സദ്ധിം അട്ഠവിധം അരിയപുഗ്ഗലം. സാവകോ ഹി ഇധ സുഗതോതി അധിപ്പേതോ. ഘരമേസിനോതി ഘരം ഏസിനോ, ഗേഹേ ഠത്വാ ഘരാവാസം വസന്താ ഭോഗൂപകരണാനി ചേവ ഗഹട്ഠസീലാദീനി ച ഏസനസീലാതി അത്ഥോ. സദ്ദഹാനോ അരഹതന്തി അരഹന്താനം അരിയാനം വചനം, തേസം വാ സമ്മാപടിപത്തിം സദ്ദഹന്താ. ‘‘അദ്ധാ ഇമേ സമ്മാ പടിപന്നാ, യഥാ ഇമേ കഥേന്തി, തഥാ പടിപജ്ജന്താനം സാ പടിപത്തി സഗ്ഗമോക്ഖസമ്പത്തിയാ സംവത്തതീ’’തി അഭിസദ്ദഹന്താതി അത്ഥോ. ‘‘സദ്ദഹന്താ’’തിപി പാഠോ. അരിയപഞ്ഞായാതി സുവിസുദ്ധപഞ്ഞായ. ഝായിനോതി ആരമ്മണലക്ഖണൂപനിജ്ഝാനവസേന ദുവിധേനപി ഝാനേന ഝായിനോ.

ഇധ ധമ്മം ചരിത്വാനാതി ഇമസ്മിം അത്തഭാവേ, ഇമസ്മിം വാ സാസനേ ലോകിയലോകുത്തരസുഖസ്സ മഗ്ഗഭൂതം സീലാദിധമ്മം പടിപജ്ജിത്വാ യാവ പരിനിബ്ബാനം ന പാപുണന്തി, താവദേവ സുഗതിഗാമിനോ. നന്ദിനോതി പീതിസോമനസ്സയോഗേന നന്ദനസീലാ. കേചി പന ‘‘ധമ്മം ചരിത്വാന മഗ്ഗന്തി സോതാപത്തിമഗ്ഗം പാപുണിത്വാ’’തി വദന്തി. ദേവലോകസ്മിന്തി ഛബ്ബിധേപി കാമാവചരദേവലോകേ. മോദന്തി കാമകാമിനോതി യഥിച്ഛിതവത്ഥുനിപ്ഫത്തിതോ കാമകാമിനോ കാമവന്തോ ഹുത്വാ പമോദന്തീതി.

അട്ഠമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.