൮. കല്യാണസീലസുത്തവണ്ണനാ

൯൭. അട്ഠമേ കല്യാണസീലോതി സുന്ദരസീലോ, പസത്ഥസീലോ, പരിപുണ്ണസീലോ. തത്ഥ സീലപാരിപൂരീ ദ്വീഹി കാരണേഹി ഹോതി സമ്മദേവ സീലവിപത്തിയാ ആദീനവദസ്സനേന, സീലസമ്പത്തിയാ ച ആനിസംസദസ്സനേന. ഇധ പന സബ്ബപരിബന്ധവിപ്പമുത്തസ്സ സബ്ബാകാരപരിപുണ്ണസ്സ മഗ്ഗസീലസ്സ ഫലസീലസ്സ ച വസേന കല്യാണതാ വേദിതബ്ബാ. കല്യാണധമ്മോതി സബ്ബേ ബോധിപക്ഖിയധമ്മാ അധിപ്പേതാ, തസ്മാ കല്യാണാ സതിപട്ഠാനാദിബോധിപക്ഖിയധമ്മാ ഏതസ്സാതി കല്യാണധമ്മോ. കല്യാണപഞ്ഞോതി ച മഗ്ഗഫലപഞ്ഞാവസേനേവ കല്യാണപഞ്ഞോ. ലോകുത്തരാ ഏവ ഹി സീലാദിധമ്മാ ഏകന്തകല്യാണാ നാമ അകുപ്പസഭാവത്താ. കേചി പന ‘‘ചതുപാരിസുദ്ധിസീലവസേന കല്യാണസീലോ, വിപസ്സനാമഗ്ഗധമ്മവസേന കല്യാണധമ്മോ, മഗ്ഗഫലപഞ്ഞാവസേന കല്യാണപഞ്ഞോ’’തി വദന്തി. അസേക്ഖാ ഏവ തേ സീലധമ്മപഞ്ഞാതി ഏകേ. അപരേ പന ഭണന്തി – സോതാപന്നസകദാഗാമീനം മഗ്ഗഫലസീലം കല്യാണസീലം നാമ, തസ്മാ ‘‘കല്യാണസീലോ’’തി ഇമിനാ സോതാപന്നോ സകദാഗാമീ ച ഗഹിതാ ഹോന്തി. തേ ഹി സീലേസു പരിപൂരകാരിനോ നാമ. അനാഗാമിമഗ്ഗഫലധമ്മാ അഗ്ഗമഗ്ഗധമ്മാ ച കല്യാണധമ്മാ നാമ. തത്ഥ ഹി ബോധിപക്ഖിയധമ്മാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി. തസ്മാ ‘‘കല്യാണധമ്മോ’’തി ഇമിനാ തതിയമഗ്ഗട്ഠതോ പട്ഠായ തയോ അരിയാ ഗഹിതാ ഹോന്തി. പഞ്ഞാകിച്ചസ്സ മത്ഥകപ്പത്തിയാ അഗ്ഗഫലേ പഞ്ഞാ കല്യാണപഞ്ഞാ നാമ, തസ്മാ പഞ്ഞാവേപുല്ലപ്പത്തോ അരഹാ ‘‘കല്യാണപഞ്ഞോ’’തി വുത്തോ. ഏവമേവ പുഗ്ഗലാ ഗഹിതാ ഹോന്തീതി. കിം ഇമിനാ പപഞ്ചേന? അഗ്ഗമഗ്ഗഫലധമ്മാ ഇധ കല്യാണസീലാദയോ വുത്താതി അയമമ്ഹാകം ഖന്തി. ധമ്മവിഭാഗേന ഹി അയം പുഗ്ഗലവിഭാഗോ, ന ധമ്മവിഭാഗോതി.

കേവലീതി ഏത്ഥ കേവലം വുച്ചതി കേനചി അവോമിസ്സകതായ സബ്ബസങ്ഖതവിവിത്തം നിബ്ബാനം, തസ്സ അധിഗതത്താ അരഹാ കേവലീ. അഥ വാ പഹാനഭാവനാപാരിപൂരിയാ പരിയോസാനഅനവജ്ജധമ്മപാരിപൂരിയാ ച കല്യാണകട്ഠേന അബ്യാസേകസുഖതായ ച കേവലം അരഹത്തം, തദധിഗമേന കേവലീ ഖീണാസവോ. മഗ്ഗബ്രഹ്മചരിയവാസം വസിത്വാ പരിയോസാപേത്വാ ഠിതോതി വുസിതവാ. ഉത്തമേഹി അഗ്ഗഭൂതേഹി വാ അസേക്ഖധമ്മേഹി സമന്നാഗതത്താ ‘‘ഉത്തമപുരിസോ’’തി വുച്ചതി.

സീലവാതി ഏത്ഥ കേനട്ഠേന സീലം? സീലനട്ഠേന സീലം. കിമിദം സീലനം നാമ? സമാധാനം, സുസീല്യവസേന കായകമ്മാദീനം അവിപ്പകിണ്ണതാതി അത്ഥോ. അഥ വാ ഉപധാരണം, ഝാനാദികുസലധമ്മാനം പതിട്ഠാനവസേന ആധാരഭാവോതി അത്ഥോ. തസ്മാ സീലതി, സീലേതീതി വാ സീലം. അയം താവ സദ്ദലക്ഖണനയേന സീലട്ഠോ. അപരേ പന ‘‘സിരട്ഠോ സീലട്ഠോ, സീതലട്ഠോ സീലട്ഠോ, സിവട്ഠോ സീലട്ഠോ’’തി നിരുത്തിനയേന അത്ഥം വണ്ണയന്തി. തയിദം പാരിപൂരിതോ അതിസയതോ വാ സീലം അസ്സ അത്ഥീതി സീലവാ, ചതുപാരിസുദ്ധിസീലവസേന സീലസമ്പന്നോതി അത്ഥോ. തത്ഥ യം ജേട്ഠകസീലം, തം വിത്ഥാരേത്വാ ദസ്സേതും ‘‘പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ’’തിആദി വുത്തന്തി ഏകച്ചാനം ആചരിയാനം അധിപ്പായോ.

അപരേന പന ഭണന്തി – ഉഭയത്ഥാപി പാതിമോക്ഖസംവരോ ഭഗവതാ വുത്തോ. പാതിമോക്ഖസംവരോ ഏവ ഹി സീലം, ഇതരേസു ഇന്ദ്രിയസംവരോ ഛദ്വാരരക്ഖണമത്തമേവ, ആജീവപാരിസുദ്ധി ധമ്മേന പച്ചയുപ്പാദനമത്തമേവ, പച്ചയസന്നിസ്സിതം പടിലദ്ധപച്ചയേ ‘‘ഇദമത്ഥ’’ന്തി പച്ചവേക്ഖിത്വാ പരിഭുഞ്ജനമത്തമേവ. നിപ്പരിയായേന പാതിമോക്ഖസംവരോവ സീലം. യസ്സ സോ ഭിന്നോ, സോ സീസച്ഛിന്നോ പുരിസോ വിയ ഹത്ഥപാദേ ‘‘സേസാനി രക്ഖിസ്സതീ’’തി ന വത്തബ്ബോ. യസ്സ പന സോ അരോഗോ, അച്ഛിന്നസീസോ വിയ പുരിസോ, താനി പുന പാകതികാനി കത്വാ രക്ഖിതും സക്കോതി. തസ്മാ സീലവാതി ഇമിനാ പാതിമോക്ഖസീലമേവ ഉദ്ദിസിത്വാ തം വിത്ഥാരേതും ‘‘പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ’’തിആദി വുത്തന്തി.

തത്ഥ പാതിമോക്ഖന്തി സിക്ഖാപദസീലം. തഞ്ഹി യോ നം പാതി രക്ഖതി, തം മോക്ഖേതി മോചേതി ആപായികാദീഹി ദുക്ഖേഹീതി പാതിമോക്ഖം. സംവരണം സംവരോ, കായവാചാഹി അവീതിക്കമോ. പാതിമോക്ഖമേവ സംവരോ പാതിമോക്ഖസംവരോ, തേന സംവുതോ പിഹിതകായവാചോതി പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ. ഇദമസ്സ തസ്മിം സീലേ പതിട്ഠിതഭാവപരിദീപനം. വിഹരതീതി തദനുരൂപവിഹാരസമങ്ഗിഭാവപരിദീപനം. ആചാരഗോചരസമ്പന്നോതി ഹേട്ഠാ പാതിമോക്ഖസംവരസ്സ, ഉപരി വിസേസാനുയോഗസ്സ ച ഉപകാരകധമ്മപരിദീപനം. അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീതി പാതിമോക്ഖസീലതോ അചവനധമ്മതാപരിദീപനം. സമാദായാതി സിക്ഖാപദാനം അനവസേസതോ ആദാനപരിദീപനം. സിക്ഖതീതി സിക്ഖായ സമങ്ഗിഭാവപരിദീപനം. സിക്ഖാപദേസൂതി സിക്ഖിതബ്ബധമ്മപരിദീപനം.

അപരോ നയോ – കിലേസാനം ബലവഭാവതോ പാപകിരിയായ സുകരഭാവതോ പുഞ്ഞകിരിയായ ച ദുക്കരഭാവതോ ബഹുക്ഖത്തും അപായേസു പതനസീലോതി പാതീ, പുഥുജ്ജനോ. അനിച്ചതായ വാ ഭവാദീസു കമ്മവേഗക്ഖിത്തോ ഘടിയന്തം വിയ അനവട്ഠാനേന പരിബ്ഭമനതോ ഗമനസീലോതി പാതീ, മരണവസേന വാ തമ്ഹി തമ്ഹി സത്തനികായേ അത്തഭാവസ്സ പാതനസീലോതി പാതീ, സത്തസന്താനോ, ചിത്തമേവ വാ. തം പാതിനം സംസാരദുക്ഖതോ മോക്ഖേതീതി പാതിമോക്ഖോ. ചിത്തസ്സ ഹി വിമോക്ഖേന സത്തോ വിമുത്തോ. ‘‘ചിത്തവോദാനാ വിസുജ്ഝന്തീ’’തി (സം. നി. ൩.൧൦൦) ‘‘അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’’ന്തി (മ. നി. ൨.൨൦൬) ച വുത്തം. അഥ വാ അവിജ്ജാദിനാ ഹേതുനാ സംസാരേ പതതി ഗച്ഛതി പവത്തതീതി പാതി. ‘‘അവിജ്ജാനീവരണാനം സത്താനം തണ്ഹാസംയോജനാനം സന്ധാവതം സംസരത’’ന്തി (സം. നി. ൨.൧൨൪; ൫.൫൨൦) ഹി വുത്തം. തസ്സ പാതിനോ സത്തസ്സ തണ്ഹാദിസംകിലേസത്തയതോ മോക്ഖോ ഏതേനാതി പാതിമോക്ഖോ. ‘‘കണ്ഠേകാലോ’’തിആദീനം വിയസ്സ സമാസസിദ്ധി വേദിതബ്ബാ.

അഥ വാ പാതേതി വിനിപാതേതി ദുക്ഖേതി പാതി, ചിത്തം. വുത്തഞ്ഹി ‘‘ചിത്തേന നീയതി ലോകോ, ചിത്തേന പരികസ്സതീ’’തി (സം. നി. ൧.൬൨). തസ്സ പാതിനോ മോക്ഖോ ഏതേനാതി പാതിമോക്ഖോ. പതതി വാ ഏതേന അപായദുക്ഖേ സംസാരദുക്ഖേ ചാതി പാതി, തണ്ഹാദിസംകിലേസോ. വുത്തഞ്ഹി ‘‘തണ്ഹാ ജനേതി പുരിസം (സം. നി. ൧.൫൬-൫൭), തണ്ഹാദുതിയോ പുരിസോ’’തി (ഇതിവു. ൧൫, ൧൦൫; ചൂളനി. പാരായനാനുഗീതിഗാഥാനിദ്ദേസ ൧൦൭) ച ആദി. തതോ പാതിതോ മോക്ഖോതി പാതിമോക്ഖോ. അഥ വാ പതതി ഏത്ഥാതി പാതി, ഛ അജ്ഝത്തികാനി ബാഹിരാനി ച ആയതനാനി. വുത്തഞ്ഹി ‘‘ഛസു ലോകോ സമുപ്പന്നോ, ഛസു കുബ്ബതി സന്ഥവ’’ന്തി (സം. നി. ൧.൭൦). തതോ ഛഅജ്ഝത്തികബാഹിരായതനസങ്ഖാതതോ പാതിതോ മോക്ഖോതി പാതിമോക്ഖോ. അഥ വാ പാതോ വിനിപാതോ അസ്സ അത്ഥീതി പാതീ, സംസാരോ. തതോ മോക്ഖോതി പാതിമോക്ഖോ. അഥ വാ സബ്ബലോകാധിപതിഭാവതോ ധമ്മിസ്സരോ ഭഗവാ പതീതി വുച്ചതി, മുച്ചതി ഏതേനാതി മോക്ഖോ, പതിനോ മോക്ഖോ തേന പഞ്ഞത്തത്താതി പതിമോക്ഖോ, പതിമോക്ഖോ ഏവ പാതിമോക്ഖോ. സബ്ബഗുണാനം വാ മൂലഭാവതോ ഉത്തമട്ഠേന പതി ച സോ യഥാവുത്തട്ഠേന മോക്ഖോ ചാതി പതിമോക്ഖോ, പതിമോക്ഖോ ഏവ പാതിമോക്ഖോ. തഥാ ഹി വുത്തം ‘‘പാതിമോക്ഖന്തി മുഖമേതം പമുഖമേത’’ന്തി (മഹാവ. ൧൩൫) വിത്ഥാരോ.

അഥ വാ പഇതി പകാരേ, അതീതി അച്ചന്തത്ഥേ നിപാതോ. തസ്മാ പകാരേഹി അച്ചന്തം മോക്ഖേതീതി പാതിമോക്ഖോ. ഇദഞ്ഹി സീലം സയം തദങ്ഗവസേന, സമാധിസഹിതം പഞ്ഞാസഹിതഞ്ച വിക്ഖമ്ഭനവസേന സമുച്ഛേദവസേന ച അച്ചന്തം മോക്ഖേതി മോചേതീതി പാതിമോക്ഖം. പതി പതി മോക്ഖോതി വാ പതിമോക്ഖോ, തമ്ഹാ തമ്ഹാ വീതിക്കമിതബ്ബദോസതോ പതി പച്ചേകം മോക്ഖോതി അത്ഥോ. പതിമോക്ഖോ ഏവ പാതിമോക്ഖോ. മോക്ഖോതി വാ നിബ്ബാനം, തസ്സ മോക്ഖസ്സ പടിബിമ്ബഭൂതന്തി പതിമോക്ഖം. പാതിമോക്ഖസീലസംവരോ ഹി സൂരിയസ്സ അരുണുഗ്ഗമനം വിയ നിബ്ബാനസ്സ ഉദയഭൂതോ തപ്പടിഭാഗോ വിയ ഹോതി യഥാരഹം കിലേസനിബ്ബാപനതോതി പതിമോക്ഖം, പതിമോക്ഖം ഏവ പാതിമോക്ഖം. അഥ വാ മോക്ഖം പതി വത്തതി മോക്ഖാഭിമുഖന്തി പതിമോക്ഖം, പതിമോക്ഖമേവ പാതിമോക്ഖന്തി ഏവം താവേത്ഥ പാതിമോക്ഖസദ്ദസ്സ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

സംവരതി പിദഹതി ഏതേനാതി സംവരോ, പാതിമോക്ഖമേവ സംവരോതി പാതിമോക്ഖസംവരോ. അത്ഥതോ പന തതോ തതോ വീതിക്കമിതബ്ബതോ വിരതിയോ ചേതനാ വാ, തേന പാതിമോക്ഖസംവരേന ഉപേതോ സമന്നാഗതോ പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോതി വുത്തോ. വുത്തഞ്ഹേതം വിഭങ്ഗേ –

‘‘ഇമിനാ പാതിമോക്ഖസംവരേന ഉപേതോ ഹോതി സമുപേതോ ഉപഗതോ സമുപഗതോ സമ്പന്നോ സമന്നാഗതോ. തേന വുച്ചതി പാതിമോക്ഖസംവരസംവുതോ’’തി (വിഭ. ൫൧൧).

വിഹരതീതി ഇരിയാപഥവിഹാരേന വിഹരതി, ഇരിയതി, വത്തതി. ആചാരഗോചരസമ്പന്നോതി വേളുദാനാദിമിച്ഛാജീവസ്സ കായപാഗബ്ഭിയാദീനഞ്ച അകരണേന, സബ്ബസോ അനാചാരം വജ്ജേത്വാ ‘‘കായികോ അവീതിക്കമോ, വാചസികോ അവീതിക്കമോ’’തി ഏവം വുത്തഭിക്ഖുസാരുപ്പആചാരസമ്പത്തിയാ വേസിയാദിഅഗോചരം വജ്ജേത്വാ പിണ്ഡപാതാദിഅത്ഥം ഉപസങ്കമിതും യുത്തട്ഠാനസങ്ഖാതഗോചരേന ച സമ്പന്നത്താ ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ. അപിച യോ ഭിക്ഖു സത്ഥരി സഗാരവോ സപ്പതിസ്സോ സബ്രഹ്മചാരീസു സഗാരവോ സപ്പതിസ്സോ ഹിരോത്തപ്പസമ്പന്നോ സുനിവത്ഥോ സുപാരുതോ പാസാദികേന അഭിക്കന്തേന പടിക്കന്തേന ആലോകിതേന വിലോകിതേന സമിഞ്ജിതേന പസാരിതേന ഓക്ഖിത്തചക്ഖു ഇരിയാപഥസമ്പന്നോ ഇന്ദ്രിയേസു ഗുത്തദ്വാരോ ഭോജനേ മത്തഞ്ഞൂ ജാഗരിയാനുയുത്തോ സതിസമ്പജഞ്ഞേന സമന്നാഗതോ അപ്പിച്ഛോ സന്തുട്ഠോ പവിവിത്തോ അസംസട്ഠോ ആഭിസമാചാരികേസു സക്കച്ചകാരീ ഗരുചിത്തീകാരബഹുലോ വിഹരതി, അയം വുച്ചതി ആചാരസമ്പന്നോ.

ഗോചരോ പന – ഉപനിസ്സയഗോചരോ, ആരക്ഖഗോചരോ, ഉപനിബന്ധഗോചരോതി തിവിധോ. തത്ഥ ദസകഥാവത്ഥുഗുണസമന്നാഗതോ വുത്തലക്ഖണോ കല്യാണമിത്തോ യം നിസ്സായ അസുതം സുണാതി, സുതം പരിയോദപേതി, കങ്ഖം വിതരതി, ദിട്ഠിം ഉജുകം കരോതി, ചിത്തം പസാദേതി, യസ്സ ച അനുസിക്ഖന്തോ സദ്ധായ വഡ്ഢതി, സീലേന, സുതേന, ചാഗേന, പഞ്ഞായ വഡ്ഢതി, അയം ഉപനിസ്സയഗോചരോ. യോ ഭിക്ഖു അന്തരഘരം പവിട്ഠോ വീഥിം പടിപന്നോ ഓക്ഖിത്തചക്ഖു യുഗമത്തദസ്സാവീ സംവുതോ ഗച്ഛതി, ന ഹത്ഥിം ഓലോകേന്തോ, ന അസ്സം, ന രഥം, ന പത്തിം, ന ഇത്ഥിം, ന പുരിസം ഓലോകേന്തോ, ന ഉദ്ധം ഓലോകേന്തോ, ന അധോ ഓലോകേന്തോ, ന ദിസാവിദിസാ പേക്ഖമാനോ ഗച്ഛതി, അയം ആരക്ഖഗോചരോ. ഉപനിബന്ധഗോചരോ പന ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ, യത്ഥ ഭിക്ഖു അത്തനോ ചിത്തം ഉപനിബന്ധതി. വുത്തഞ്ഹേതം ഭഗവതാ –

‘‘കോ ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ഗോചരോ സകോ പേത്തികോ വിസയോ? യദിദം – ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ’’തി (സം. നി. ൫.൩൭൨).

ഇതി യഥാവുത്തായ ആചാരസമ്പത്തിയാ ഇമായ ച ഗോചരസമ്പത്തിയാ സമന്നാഗതത്താ ആചാരഗോചരസമ്പന്നോ.

അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീതി അപ്പമത്തകേസു അണുപ്പമാണേസു അസഞ്ചിച്ച ആപന്നസേഖിയഅകുസലചിത്തുപ്പാദാദിഭേദേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സനസീലോ. യോ ഹി ഭിക്ഖു പരമാണുമത്തം വജ്ജം അട്ഠസട്ഠിയോജനസതസഹസ്സുബ്ബേധസിനേരുപബ്ബതരാജസദിസം കത്വാ പസ്സതി, യോപി ഭിക്ഖു സബ്ബലഹുകം ദുബ്ഭാസിതമത്തം പാരാജികസദിസം കത്വാ പസ്സതി, അയം അണുമത്തേസു വജ്ജേസു ഭയദസ്സാവീ നാമ. സമാദായ സിക്ഖതി സിക്ഖാപദേസൂതി യം കിഞ്ചി സിക്ഖാപദേസു സിക്ഖിതബ്ബം, തം സബ്ബേന സബ്ബം സബ്ബഥാ സബ്ബം അനവസേസം സമാദിയിത്വാ സിക്ഖതി വത്തതി, പൂരേതീതി അത്ഥോ. ഇതി കല്യാണസീലോതി ഇമിനാ പകാരേന കല്യാണസീലോ സമാനോ. പുഗ്ഗലാധിട്ഠാനവസേന ഹി നിദ്ദിട്ഠം സീലം ‘‘ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു കല്യാണസീലോ ഹോതീ’’തി വുത്തപുഗ്ഗലാധിട്ഠാനവസേനേവ നിഗമേത്വാ ‘‘കല്യാണധമ്മോ’’തി ഏത്ഥ വുത്തധമ്മേ നിദ്ദിസിതുകാമേന ‘‘തേസം ധമ്മാനം ഇദം സീലം അധിട്ഠാന’’ന്തി ദസ്സേതും പുന ‘‘ഇതി കല്യാണസീലോ’’തി വുത്തം. സത്തന്നം ബോധിപക്ഖിയാനന്തിആദി സബ്ബം ഹേട്ഠാ വുത്തത്ഥമേവ. പുന കല്യാണസീലോതിആദി നിഗമനം.

ഗാഥാസു ദുക്കടന്തി ദുട്ഠു കതം, ദുച്ചരിതന്തി അത്ഥോ. ഹിരിമനന്തി ഹിരിമന്തം ഹിരിസമ്പന്നം, സബ്ബസോ പാപപവത്തിയാ ജിഗുച്ഛനസഭാവന്തി അത്ഥോ. ഹിരിമനന്തി വാ ഹിരിസഹിതചിത്തം. ഹിരിഗ്ഗഹണേനേവ ചേത്ഥ ഓത്തപ്പമ്പി ഗഹിതന്തി വേദിതബ്ബം. ഹിരോത്തപ്പഗ്ഗഹണേന ച സബ്ബസോ ദുച്ചരിതാഭാവസ്സ ഹേതും ദസ്സേന്തോ കല്യാണസീലതം ഹേതുതോ വിഭാവേതി. സമ്ബോധീതി അരിയഞാണം, തം ഗച്ഛന്തി ഭജന്തീതി സമ്ബോധിഗാമിനോ, ബോധിപക്ഖികാതി അത്ഥോ. അനുസ്സദന്തി രാഗുസ്സദാദിരഹിതം. ‘‘തഥാവിധ’’ന്തിപി പഠന്തി. ‘‘ബോധിപക്ഖികാനം ധമ്മാനം ഭാവനാനുയോഗമനുയുത്തോ’’തി യഥാ യഥാ പുബ്ബേ വുത്തം, തഥാവിധം താദിസന്തി അത്ഥോ. ദുക്ഖസ്സാതി വട്ടദുക്ഖസ്സ, വട്ടദുക്ഖഹേതുനോ വാ. ഇധേവ ഖയമത്തനോതി ആസവക്ഖയാധിഗമേന അത്തനോ വട്ടദുക്ഖഹേതുനോ സമുദയപക്ഖിയസ്സ കിലേസഗണസ്സ ഇധേവ ഇമസ്മിംയേവ അത്തഭാവേ ഖയം അനുപ്പാദം പജാനാതി, വട്ടദുക്ഖസ്സേവ വാ ഇധേവ ചരിമകചിത്തനിരോധേന ഖയം ഖീണഭാവം പജാനാതി. തേഹി ധമ്മേഹി സമ്പന്നന്തി തേഹി യഥാവുത്തസീലാദിധമ്മേഹി സമന്നാഗതം. അസിതന്തി തണ്ഹാദിട്ഠിനിസ്സയാനം പഹീനത്താ അസിതം, കത്ഥചി അനിസ്സിതം. സബ്ബലോകസ്സാതി സബ്ബസ്മിം സത്തലോകേ. സേസം വുത്തനയമേവ.

അട്ഠമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.