൬. അവുട്ഠികസുത്തവണ്ണനാ

൭൫. ഛട്ഠേ അവുട്ഠികസമോതി അവുട്ഠികമേഘസമോ. ഏകച്ചോ ഹി മേഘോ സതപടലസഹസ്സപടലോ ഹുത്വാ ഉട്ഠഹിത്വാ ഥനന്തോ ഗജ്ജന്തോ വിജ്ജോതന്തോ ഏകം ഉദകബിന്ദുമ്പി അപാതേത്വാ വിഗച്ഛതി, തഥൂപമോ ഏകച്ചോ പുഗ്ഗലോതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അവുട്ഠികസമോ’’തി. പദേസവസ്സീതി ഏകദേസവസ്സിമേഘസമോ. പദേസവസ്സീ വിയാതി ഹി പദേസവസ്സീ. ഏകച്ചോ ഏകസ്മിംയേവ ഠാനേ ഠിതേസു മനുസ്സേസു യഥാ ഏകച്ചേ തേമേന്തി, ഏകച്ചേ ന തേമേന്തി, ഏവം മന്ദം വസ്സതി, തഥൂപമം ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം ദസ്സേതി ‘‘പദേസവസ്സീ’’തി. സബ്ബത്ഥാഭിവസ്സീതി സബ്ബസ്മിം പഥവീപബ്ബതസമുദ്ദാദികേ ജഗതിപ്പദേസേ അഭിവസ്സിമേഘസമോ. ഏകച്ചോ ഹി സകലചക്കവാളഗബ്ഭം പത്ഥരിത്വാ സബ്ബത്ഥകമേവ അഭിവസ്സതി, തം ചാതുദ്ദീപികമഹാമേഘം ഏകച്ചസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ ഉപമം കത്വാ വുത്തം ‘‘സബ്ബത്ഥാഭിവസ്സീ’’തി.

സബ്ബേസാനന്തി സബ്ബേസം, അയമേവ വാ പാഠോ. ന ദാതാ ഹോതീതി അദാനസീലോ ഹോതി, ഥദ്ധമച്ഛരിതായ ന കസ്സചി കിഞ്ചി ദേതീതി അത്ഥോ. ഇദാനി ദാനസ്സ ഖേത്തം ദേയ്യധമ്മഞ്ച വിഭാഗേന ദസ്സേതും ‘‘സമണബ്രാഹ്മണാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ സമിതപാപസമണാ ചേവ പബ്ബജ്ജമത്തസമണാ ച ബാഹിതപാപബ്രാഹ്മണാ ചേവ ജാതിമത്തബ്രാഹ്മണാ ച ഇധ ‘‘സമണബ്രാഹ്മണാ’’തി അധിപ്പേതാ. കപണാ നാമ ദുഗ്ഗതാ ദലിദ്ദമനുസ്സാ. അദ്ധികാ നാമ പഥാവിനോ പരിബ്ബയവിഹീനാ. വനിബ്ബകാ നാമ യേ ‘‘ഇട്ഠം ദേഥ കന്തം മനാപം കാലേന അനവജ്ജം ഉദഗ്ഗചിത്താ പസന്നചിത്താ, ഏവം ദേന്താ ഗച്ഛഥ സുഗതിം, ഗച്ഛഥ ബ്രഹ്മലോക’’ന്തിആദിനാ നയേന ദാനേ നിയോജേന്താ ദാനസ്സ വണ്ണം ഥോമേന്താ വിചരന്തി. യാചകാ നാമ യേ കേവലം ‘‘മുട്ഠിമത്തം ദേഥ, പസതമത്തം ദേഥ, സരാവമത്തം ദേഥാ’’തി അപ്പകമ്പി യാചമാനാ വിചരന്തി. തത്ഥ സമണബ്രാഹ്മണഗ്ഗഹണേന ഗുണഖേത്തം ഉപകാരിഖേത്തഞ്ച ദസ്സേതി, കപണാദിഗ്ഗഹണേന കരുണാഖേത്തം. അന്നന്തി യംകിഞ്ചി ഖാദനീയം ഭോജനീയം. പാനന്തി അമ്ബപാനാദിപാനകം. വത്ഥന്തി നിവാസനപാരുപനാദിഅച്ഛാദനം. യാനന്തി രഥവയ്ഹാദി അന്തമസോ ഉപാഹനം ഉപാദായ ഗമനസാധനം. മാലാതി ഗന്ഥിതാഗന്ഥിതഭേദം സബ്ബം പുപ്ഫം. ഗന്ധന്തി യംകിഞ്ചി ഗന്ധജാതം പിസിതം അപിസിതം ഗന്ധൂപകരണഞ്ച. വിലേപനന്തി ഛവിരാഗകരണം. സേയ്യാതി മഞ്ചപീഠാദി ചേവ പാവാരകോജവാദി ച സയിതബ്ബവത്ഥു. സേയ്യഗ്ഗഹണേന ചേത്ഥ ആസനമ്പി ഗഹിതന്തി ദട്ഠബ്ബം. ആവസഥന്തി വാതാതപാദിപരിസ്സയവിനോദനം പതിസ്സയം. പദീപേയ്യന്തി ദീപകപല്ലികാദിപദീപൂപകരണം.

ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേതി വിജ്ജമാനേപി ദേയ്യധമ്മേ പടിഗ്ഗാഹകാനം ഏവം ദാതബ്ബവത്ഥും സബ്ബേന സബ്ബം അദേന്തോ പുഗ്ഗലോ അവസ്സികമേഘസദിസോ ഹോതി. ഇദം വുത്തം ഹോതി – ഭിക്ഖവേ, യഥാ സോ മേഘോ സതപടലസഹസ്സപടലോ ഹുത്വാ ഉട്ഠഹിത്വാ ന കിഞ്ചി വസ്സി വിഗച്ഛതി, ഏവമേവ യോ ഉളാരം വിപുലഞ്ച ഭോഗം സംഹരിത്വാ ഗേഹം ആവസന്തോ കസ്സചി കടച്ഛുമത്തം ഭിക്ഖം വാ ഉളുങ്കമത്തം യാഗും വാ അദത്വാ വിഗച്ഛതി, വിവസോ മച്ചുവസം ഗച്ഛതി, സോ അവുട്ഠികസമോ നാമ ഹോതീതി. ഇമിനാ നയേന സേസേസുപി നിഗമനം വേദിതബ്ബം. ഇമേസു ച തീസു പുഗ്ഗലേസു പഠമോ ഏകംസേനേവ ഗരഹിതബ്ബോ, ദുതിയോ പസംസനീയോ, തതിയോ, പസംസനീയതരോ. പഠമോ വാ ഏകന്തേനേവ സബ്ബനിഹീനോ, ദുതിയോ മജ്ഝിമോ, തതിയോ ഉത്തമോതി വേദിതബ്ബോ.

ഗാഥാസു സമണേതി ഉപയോഗവസേന ബഹുവചനം തഥാ സേസേസുപി. ലദ്ധാനാതി ലഭിത്വാ, സമണേ ദക്ഖിണേയ്യേ പവാരേത്വാ പുട്ഠോ ന സംവിഭജതി. അന്നം പാനഞ്ച ഭോജനന്തി അന്നം വാ പാനം വാ അഞ്ഞം വാ ഭുഞ്ജിതബ്ബയുത്തകം ഭോജനം, തം ന സംവിഭജതി. അയഞ്ഹേത്ഥ സങ്ഖേപത്ഥോ – യോ അത്ഥികഭാവേന ഉപഗതേ സമ്പടിഗ്ഗാഹകേ ലഭിത്വാ അന്നാദിനാ സംവിഭാഗമത്തമ്പി ന കരോതി, കിം സോ അഞ്ഞം ദാനം ദസ്സതി, തം ഏവരൂപം ഥദ്ധമച്ഛരിയം പുരിസാധമം നിഹീനപുഗ്ഗലം പണ്ഡിതാ അവുട്ഠികസമോതി ആഹു കഥയന്തീതി.

ഏകച്ചാനം ന ദദാതീതി വിജ്ജമാനേപി മഹതി ദാതബ്ബധമ്മേ ഏകേസം സത്താനം തേസു കോധവസേന വാ, ദേയ്യധമ്മേ ലോഭവസേന വാ ന ദദാതി. ഏകച്ചാനം പവേച്ഛതീതി ഏകേസംയേവ പന ദദാതി. മേധാവിനോതി പഞ്ഞവന്തോ പണ്ഡിതാ ജനാ.

സുഭിക്ഖവാചോതി യോ ഉപഗതാനം യാചകാനം ‘‘അന്നം ദേഥ, പാനം ദേഥാ’’തിആദിനാ തം തം ദാപേതി, സോ സുലഭഭിക്ഖതായ സുഭിക്ഖാ വാചാ ഏതസ്സാതി സുഭിക്ഖവാചോ. ‘‘സുഭിക്ഖവസ്സീ’’തിപി പഠന്തി. യഥാ ലോകോ സുഭിക്ഖോ ഹോതി, ഏവം സബ്ബത്ഥാഭിവസ്സിതമഹാമേഘോ സുഭിക്ഖവസ്സീ നാമ ഹോതി. ഏവമയമ്പി മഹാദാനേഹി സബ്ബത്ഥാഭിവസ്സീ സുഭിക്ഖവസ്സീതി. ആമോദമാനോ പകിരേതീതി തുട്ഠഹട്ഠമാനസോ സഹത്ഥേന ദാനം ദേന്തോ പടിഗ്ഗാഹകഖേത്തേ ദേയ്യധമ്മം പകിരേന്തോ വിയ ഹോതി, വാചായപി ‘‘ദേഥ ദേഥാ’’തി ഭാസതി.

ഇദാനി നം സുഭിക്ഖവസ്സിതഭാവം ദസ്സേതും ‘‘യഥാപി മേഘോ’’തിആദി വുത്തം. തത്രായം സങ്ഖേപത്ഥോ – യഥാ മഹാമേഘോ പഠമം മന്ദനിഗ്ഘോസേന ഥനയിത്വാ പുന സകലനദീകന്ദരാനി ഏകനിന്നാദം കരോന്തോ ഗജ്ജയിത്വാ പവസ്സതി, സബ്ബത്ഥകമേവ വാരിനാ ഉദകേന ഥലം നിന്നഞ്ച അഭിസന്ദന്തോ പൂരേതി ഏകോഘം കരോതി, ഏവമേവ ഇധ ഇമസ്മിം സത്തലോകേ ഏകച്ചോ ഉളാരപുഗ്ഗലോ സബ്ബസമതായ സോ മഹാമേഘോ വിയ വസ്സിതബ്ബത്താ താദിസോ യഥാ ധനം ഉട്ഠാനാധിഗതം അത്തനോ ഉട്ഠാനവീരിയാഭിനിബ്ബത്തം ഹോതി, ഏവം അനലസോ ഹുത്വാ തഞ്ച ധമ്മേന ഞായേന സംഹരിത്വാ തന്നിബ്ബത്തേന അന്നേന പാനേന അഞ്ഞേന ച ദേയ്യധമ്മേന പത്തേ സമ്പത്തേ വനിബ്ബകേ സമ്മാ സമ്മദേവ ദേസകാലാനുരൂപഞ്ചേവ ഇച്ഛാനുരൂപഞ്ച തപ്പേതി സമ്പവാരേതീതി.

ഛട്ഠസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.