൧൦. മാരധേയ്യസുത്തവണ്ണനാ

൫൯. ദസമസ്സ കാ ഉപ്പത്തി? ഏകദിവസം കിര സത്ഥാ സേക്ഖബഹുലായ പരിസായ പരിവുതോ നിസിന്നോ തേസം അജ്ഝാസയം ഓലോകേത്വാ ഉപരി വിസേസാധിഗമായ ഉസ്സാഹം ജനേതും അസേക്ഖഭൂമിം ഥോമേന്തോ ഇദം സുത്തം അഭാസി. തത്ഥ അതിക്കമ്മാതിആദീസു അയം സങ്ഖേപത്ഥോ – അതിക്കമ്മ അതിക്കമിത്വാ അഭിഭവിത്വാ. മാരധേയ്യം മാരസ്സ വിസയം ഇസ്സരിയട്ഠാനം. ആദിച്ചോവ യഥാ ആദിച്ചോ അബ്ഭാദിഉപക്കിലേസവിമുത്തോ അത്തനോ ഇദ്ധിയാ ആനുഭാവേന തേജസാതി തീഹി ഗുണേഹി സമന്നാഗതോ നഭം അബ്ഭുസ്സക്കമാനോ സബ്ബം ആകാസഗതം തമം അതിക്കമ്മ അതിക്കമിത്വാ അഭിഭവിത്വാ വിധമിത്വാ വിരോചതി, ഓഭാസതി, തപതി; ഏവമേവ ഖീണാസവോ ഭിക്ഖു തീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ സബ്ബുപക്കിലേസവിമുത്തോ മാരധേയ്യസങ്ഖാതം തേഭൂമകധമ്മപ്പവത്തം അഭിഭവിത്വാ വിരോചതീതി.

അസേക്ഖേനാതി ഏത്ഥ സിക്ഖാസു ജാതാതി സേക്ഖാ, സത്തന്നം സേക്ഖാനം ഏതേതി വാ സേക്ഖാ, അപരിയോസിതസിക്ഖത്താ സയമേവ സിക്ഖന്തീതി വാ സേക്ഖാ മഗ്ഗധമ്മാ ഹേട്ഠിമഫലത്തയധമ്മാ ച. അഗ്ഗഫലധമ്മാ പന ഉപരി സിക്ഖിതബ്ബാഭാവേന ന സേക്ഖാതി അസേക്ഖാ. യത്ഥ ഹി സേക്ഖഭാവാസങ്കാ അത്ഥി, തത്ഥായം പടിസേധോതി ലോകിയധമ്മേസു നിബ്ബാനേ ച അസേക്ഖഭാവാനാപത്തി ദട്ഠബ്ബാ. സീലസമാധിപഞ്ഞാസങ്ഖാതാ ഹി സിക്ഖാ അത്തനോ പടിപക്ഖകിലേസേഹി വിപ്പയുത്താ പരിസുദ്ധാ ഉപക്കിലേസാനം ആരമ്മണഭാവമ്പി അനുപഗമനതോ സാതിസയം സിക്ഖാതി വത്തും യുത്താ, അട്ഠസുപി മഗ്ഗഫലേസു വിജ്ജന്തി; തസ്മാ ചതുമഗ്ഗഹേട്ഠിമഫലത്തയധമ്മാ വിയ അരഹത്തഫലധമ്മാപി ‘‘താസു സിക്ഖാസു ജാതാ’’തി ച, തംസിക്ഖാസമങ്ഗിനോ അരഹതോ ഇതരേസം വിയ സേക്ഖത്തേ സതി ‘‘സേക്ഖസ്സ ഏതേ’’തി ച ‘‘സിക്ഖാ സീലം ഏതേസ’’ന്തി ച സേക്ഖാതി ആസങ്കാ സിയുന്തി തദാസങ്കാനിവത്തനത്ഥം അസേക്ഖാതി യഥാവുത്തസേക്ഖഭാവപ്പടിസേധം കത്വാ വുത്തം. അരഹത്തഫലേ പവത്തമാനാ ഹി സിക്ഖാ പരിനിട്ഠിതകിച്ചത്താ ന സിക്ഖാകിച്ചം കരോന്തി, കേവലം സിക്ഖാഫലഭാവേന പവത്തന്തി. തസ്മാ താ ന സിക്ഖാവചനം അരഹന്തി, നാപി തംസമങ്ഗിനോ സേക്ഖവചനം, ന ച തംസമ്പയുത്തധമ്മാ സിക്ഖനസീലാ. ‘‘സിക്ഖാസു ജാതാ’’തി ഏവമാദിഅത്ഥേഹി അഗ്ഗഫലധമ്മാ സേക്ഖാ ന ഹോന്തി. ഹേട്ഠിമഫലേസു പന സിക്ഖാ സകദാഗാമിമഗ്ഗവിപസ്സനാദീനം ഉപനിസ്സയഭാവതോ സിക്ഖാകിച്ചം കരോന്തീതി സിക്ഖാവചനം അരഹന്തി, തംസമങ്ഗിനോ ച സേക്ഖവചനം, തംസമ്പയുത്താ ധമ്മാ ച സിക്ഖനസീലാ. സേക്ഖധമ്മാ യഥാവുത്തേഹി അത്ഥേഹി സേക്ഖാ ഹോന്തിയേവ.

അഥ വാ സേക്ഖാതി അപരിയോസിതസിക്ഖാനം വചനന്തി, അസേക്ഖാതി പദം പരിയോസിതസിക്ഖാനം ദസ്സനന്തി ന ലോകിയധമ്മനിബ്ബാനാനം അസേക്ഖഭാവാപത്തി. വുഡ്ഢിപ്പത്താ സേക്ഖാ അസേക്ഖാ ച സേക്ഖധമ്മേസു ഏവ കേസഞ്ചി വുഡ്ഢിപ്പത്താനം അസേക്ഖതാ ആപജ്ജതീതി അരഹത്തമഗ്ഗധമ്മാ വുഡ്ഢിപ്പത്താ. യഥാവുത്തേഹി ച അത്ഥേഹി സേക്ഖാതി കത്വാ അസേക്ഖാ ആപന്നാതി ചേ? തം ന, സദിസേസു തബ്ബോഹാരതോ. അരഹത്തമഗ്ഗതോ ഹി നിന്നാനാകരണം അരഹത്തഫലം ഠപേത്വാ പരിഞ്ഞാദികിച്ചകരണം വിപാകഭാവഞ്ച, തസ്മാ തേ ഏവ സേക്ഖാ ധമ്മാ അരഹത്തഫലഭാവം ആപന്നാതി സക്കാ വത്തും. കുസലസുഖതോ ച വിപാകസുഖം സന്തതരതായ പണീതതരന്തി വുഡ്ഢിപ്പത്താവ തേ ധമ്മാ ഹോന്തീതി ‘‘അസേക്ഖാ’’തി വുച്ചന്തി.

തേ പന അസേക്ഖധമ്മേ ഖന്ധവസേന ഇധ തിധാ വിഭജിത്വാ തേഹി സമന്നാഗമേന ഖീണാസവസ്സ ആനുഭാവം വിഭാവേന്തോ ഭഗവാ ‘‘അസേക്ഖേന സീലക്ഖന്ധേനാ’’തിആദിമാഹ. തത്ഥ സീലസദ്ദസ്സ അത്ഥോ ഹേട്ഠാ വുത്തോ. ഖന്ധസദ്ദോ പന രാസിമ്ഹി പഞ്ഞത്തിയം രുള്ഹിയം ഗുണേതി ബഹൂസു അത്ഥേസു ദിട്ഠപ്പയോഗോ. തഥാ ഹി ‘‘അസങ്ഖേയ്യോ അപ്പമേയ്യോ മഹാഉദകക്ഖന്ധോത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതീ’’തിആദീസു (അ. നി. ൪.൫൧; ൬.൩൭) രാസിമ്ഹി ആഗതോ. ‘‘അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ മഹന്തം ദാരുക്ഖന്ധം ഗങ്ഗായ നദിയാ സോതേന വുയ്ഹമാന’’ന്തിആദീസു (സം. നി. ൪.൨൪൧) പഞ്ഞത്തിയം. ‘‘ചിത്തം മനോ മാനസം ഹദയം പണ്ഡരം മനോ മനായതനം വിഞ്ഞാണം വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോ’’തിആദീസു (ധ. സ. ൬൩, ൬൫) രുള്ഹിയം. ‘‘ന ഖോ, ആവുസോ വിസാഖ, അരിയേന അട്ഠങ്ഗികേന മഗ്ഗേന തയോ ഖന്ധാ സങ്ഗഹിതാ, തീഹി ച ഖോ, ആവുസോ വിസാഖ, ഖന്ധേഹി അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ സങ്ഗഹിതോ’’തിആദീസു (മ. നി. ൧.൪൬൨) ഗുണേ. ഇധാപി ഗുണേയേവ ദട്ഠബ്ബോ. തസ്മാ അസേക്ഖേന സീലസങ്ഖാതേന ഗുണേനാതി അത്ഥോ. സമന്നാഗതോതി സമ്പയുത്തോ സമങ്ഗീഭൂതോ. സമാദഹതി ഏതേന, സയം വാ സമാദഹതി, സമാധാനമേവ വാതി സമാധി. പകാരേഹി ജാനാതി യഥാസഭാവം പടിവിജ്ഝതീതി പഞ്ഞാ. സീലമേവ ഖന്ധോ സീലക്ഖന്ധോ. സേസേസുപി ഏസേവ നയോ.

തത്ഥ അഗ്ഗഫലഭൂതാ സമ്മാവാചാ, സമ്മാകമ്മന്തോ, സമ്മാആജീവോ ച സഭാവേനേവ അസേക്ഖോ സീലക്ഖന്ധോ നാമ, തഥാ സമ്മാസമാധി അസേക്ഖോ സമാധിക്ഖന്ധോ. തദുപകാരകതോ പന സമ്മാവായാമസമ്മാസതിയോ സമാധിക്ഖന്ധേ സങ്ഗഹം ഗച്ഛന്തി. തഥാ സമ്മാദിട്ഠി അസേക്ഖോ പഞ്ഞാക്ഖന്ധോ. തദുപകാരകതോ സമ്മാസങ്കപ്പോ പഞ്ഞാക്ഖന്ധേ സങ്ഗഹം ഗച്ഛതീതി ഏവമേത്ഥ അട്ഠപി അരഹത്തഫലധമ്മാ തീഹി ഖന്ധേഹി സങ്ഗഹേത്വാ ദസ്സിതാതി വേദിതബ്ബം.

യസ്സ ഏതേ സുഭാവിതാതി യേന അരഹതാ ഏതേ സീലാദയോ അസേക്ഖധമ്മക്ഖന്ധാ സുഭാവിതാ സുട്ഠു വഡ്ഢിതാ, സോ ആദിച്ചോവ വിരോചതീതി സമ്ബന്ധോ. ‘‘യസ്സ ചേതേ’’തിപി പഠന്തി. തേസഞ്ച സദ്ദോ നിപാതമത്തം. ഏവമേതസ്മിം വഗ്ഗേ പഠമസുത്തേ വട്ടം, പരിയോസാനസുത്തേ വിവട്ടം, ഇതരേസു വട്ടവിവട്ടം കഥിതം.

ദസമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പഠമവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.