൫. മുസാവാദസുത്തവണ്ണനാ

൨൫. പഞ്ചമേ ഏകധമ്മം അതീതസ്സാതി കാ ഉപ്പത്തി? ഭഗവതോ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ച മഹാലാഭസക്കാരോ ഉപ്പജ്ജി, തിത്ഥിയാനം പരിഹായി. തേ ഹതലാഭസക്കാരാ നിപ്പഭാ നിത്തേജാ ഇസ്സാപകതാ ചിഞ്ചമാണവികം നാമ പരിബ്ബാജികം ഉയ്യോജേസും – ‘‘ഏഹി, ത്വം ഭഗിനി, സമണം ഗോതമം അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖസ്സൂ’’തി. സാ ഭഗവന്തം ചതുപരിസമജ്ഝേ ധമ്മം ദേസേന്തം ഉപഗന്ത്വാ അഭൂതേന അബ്ഭാചിക്ഖിത്വാ സക്കേനസ്സാ അഭൂതഭാവേ പകാസിതേ മഹാജനേന ‘‘ധീ കാളകണ്ണീ’’തി വിഹാരതോ നിക്കഡ്ഢാപിതാ പഥവിയാ വിവരേ ദിന്നേ അവീചിജാലാനം ഇന്ധനം ഹുത്വാവ അവീചിനിരയേ നിബ്ബത്തി, ഭിയ്യോസോമത്തായ തിത്ഥിയാനം ലാഭസക്കാരോ പരിഹായി. ഭിക്ഖൂ ധമ്മസഭായം കഥം സമുട്ഠാപേസും ‘‘ആവുസോ, ചിഞ്ചമാണവികാ ഏവം ഉളാരഗുണം അഗ്ഗദക്ഖിണേയ്യം സമ്മാസമ്ബുദ്ധം അഭൂതേന അക്കോസിത്വാ മഹാവിനാസം പത്താ’’തി. സത്ഥാ ആഗന്ത്വാ ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഇദാനേവ, പുബ്ബേപി സാ മം അഭൂതേന അക്കോസിത്വാ മഹാവിനാസം പത്തായേവാ’’തി മഹാപദുമജാതകമ്പി വിത്ഥാരേത്വാ ഉപരി ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമിസ്സാ അട്ഠുപ്പത്തിയാ ‘‘ഏകധമ്മം അതീതസ്സാ’’തി ഇദം സുത്തം ദേസേസി.

തത്ഥ ഏകധമ്മന്തി ഏകം വചീസച്ചസങ്ഖാതം ധമ്മം. അതീതസ്സാതി യാ സാ അട്ഠ അനരിയവോഹാരേ വജ്ജേത്വാ അട്ഠസു അരിയവോഹാരേസു പതിട്ഠാപനത്ഥം ‘‘സച്ചം, ഭണേ, നാലിക’’ന്തി അരിയേഹി ഠപിതാ മരിയാദാ, തം അതിക്കമിത്വാ ഠിതസ്സ. പുരിസോ ഏവ പുഗ്ഗലോതി പുരിസപുഗ്ഗലോ, തസ്സ. അകരണീയന്തി കാതും അസക്കുണേയ്യം. സമ്പജാനമുസാവാദീ ഹി പുഗ്ഗലോ കിഞ്ചി പാപകമ്മം കത്വാ ‘‘ഇദം നാമ തയാ കത’’ന്തി വുത്തേ ‘‘ന മയാ കത’’ന്തി മുസാവാദേനേവ പരിഹരിസ്സതി. ഏവഞ്ച പടിപജ്ജന്തോ കിഞ്ചി പാപകമ്മം കരോതിയേവ, ന തത്ഥ ലജ്ജതി സച്ചമരിയാദായ സമതിക്കന്തത്താ. തേന വുത്തം ‘‘കതമം ഏകധമ്മം, യദിദം, ഭിക്ഖവേ, സമ്പജാനമുസാവാദോ’’തി.

ഗാഥായം മുസാവാദിസ്സാതി മുസാ അഭൂതം അതച്ഛം പരേസം വിഞ്ഞാപനവസേന വദനസീലസ്സ. യസ്സ ദസസു വചനേസു ഏകമ്പി സച്ചം നത്ഥി, ഏവരൂപേ വത്തബ്ബമേവ നത്ഥി. ജന്തുനോതി സത്തസ്സ. സത്തോ ഹി ജായനട്ഠേന ‘‘ജന്തൂ’’തി വുച്ചതി. വിതിണ്ണപരലോകസ്സാതി വിസ്സട്ഠപരലോകസ്സ. ഈദിസോ ഹി മനുസ്സസമ്പത്തി ദേവലോകസമ്പത്തി അവസാനേ നിബ്ബാനസമ്പത്തീതി ഇമാ തിസ്സോപി സമ്പത്തിയോ ന പസ്സതി. നത്ഥി പാപന്തി തസ്സ താദിസസ്സ ഇദം നാമ പാപം ന കത്തബ്ബന്തി നത്ഥീതി.

പഞ്ചമസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.