൬. ദാനസുത്തവണ്ണനാ
൨൬. ഛട്ഠേ ഏവഞ്ചേതി ഏത്ഥ ഏവന്തി ഉപമാകാരേ നിപാതോ, ചേതി പരികപ്പനേ. സത്താതി രൂപാദീസു സത്താ വിസത്താ. ജാനേയ്യുന്തി ബുജ്ഝേയ്യും. ദാനസംവിഭാഗസ്സാതി യായ ഹി ചേതനായ അന്നാദിദേയ്യധമ്മം സംഹരിത്വാ അനുകമ്പാപൂജാസു അഞ്ഞതരവസേന പരേസം ദീയതി, തം ദാനം. യായ പന അത്തനാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബഭാവേന ഗഹിതവത്ഥുസ്സ ഏകദേസോ സംവിഭജിത്വാ ദീയതി, അയം സംവിഭാഗോ. വിപാകന്തി ഫലം. യഥാഹം ജാനാമീതി യഥാ അഹം ജാനാമി. ഇദം വുത്തം ഹോതി – തിരച്ഛാനഗതസ്സപി ദാനം ദത്വാ അത്തഭാവസതേ പവത്തസുഖവിപച്ചനവസേന സതഗുണാ ദക്ഖിണാ ഹോതീതി ഏവമാദിനാ, ഭിക്ഖവേ, യേന പകാരേന അഹം ദാനസ്സ സംവിഭാഗസ്സ ച വിപാകം കമ്മവിപാകം ഞാണബലേന പച്ചക്ഖതോ ജാനാമി, ഏവം ഇമേ സത്താ യദി ജാനേയ്യുന്തി. ന അദത്വാ ഭുഞ്ജേയ്യുന്തി യം ഭുഞ്ജിതബ്ബയുത്തകം അത്തനോ അത്ഥി, തതോ പരേസം ന അദത്വാ മച്ഛരിയചിത്തേന ച തണ്ഹാലോഭവസേന ച ഭുഞ്ജേയ്യും, ദത്വാവ ഭുഞ്ജേയ്യും. ന ച നേസം മച്ഛേരമലം ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠേയ്യാതി അത്തനോ സമ്പത്തീനം പരേഹി സാധാരണഭാവാസഹനലക്ഖണം ചിത്തസ്സ പഭസ്സരഭാവദൂസകാനം ഉപക്കിലേസഭൂതാനം കണ്ഹധമ്മാനം അഞ്ഞതരം മച്ഛേരമലം. അഥ വാ യഥാവുത്തമച്ഛേരഞ്ചേവ അഞ്ഞമ്പി ദാനന്തരായകരം ഇസ്സാലോഭദോസാദിമലഞ്ച നേസം സത്താനം ചിത്തം യഥാ ദാനചേതനാ ന പവത്തതി, ന വാ സുപരിസുദ്ധാ ഹോതി, ഏവം പരിയാദായ പരിതോ ഗഹേത്വാ അഭിഭവിത്വാ ന തിട്ഠേയ്യ. കോ ഹി സമ്മദേവ ദാനഫലം ജാനന്തോ അത്തനോ ചിത്തേ മച്ഛേരമലസ്സ ഓകാസം ദദേയ്യ.
യോപി നേസം അസ്സ ചരിമോ ആലോപോതി നേസം സത്താനം യോ സബ്ബപച്ഛിമകോ ആലോപോ സിയാ. ചരിമം കബളന്തി തസ്സേവ വേവചനം. ഇദം വുത്തം ഹോതി – ഇമേ സത്താ പകതിയാ യത്തകേഹി ആലോപേഹി സയം യാപേയ്യും, തേസു ഏകമേവ ആലോപം അത്തനോ അത്ഥായ ഠപേത്വാ തദഞ്ഞേ സബ്ബേ ആലോപേ ആഗതാഗതാനം അത്ഥികാനം ദത്വാ യോ ഠപിതോ ആലോപോ അസ്സ, സോ ഇധ ചരിമോ ആലോപോ നാമ. തതോപി ന അസംവിഭജിത്വാ ഭുഞ്ജേയ്യും, സചേ നേസം പടിഗ്ഗാഹകാ അസ്സൂതി നേസം സത്താനം പടിഗ്ഗാഹകാ യദി സിയും, തതോപി യഥാവുത്തചരിമാലോപതോപി സംവിഭജിത്വാവ ഏകദേസം ദത്വാവ ഭുഞ്ജേയ്യും, യഥാഹം ദാനസംവിഭാഗസ്സ വിപാകം പച്ചക്ഖതോ ജാനാമി, ഏവം യദി ജാനേയ്യുന്തി. യസ്മാ ച ഖോതിആദിനാ കമ്മഫലസ്സ അപ്പച്ചക്ഖഭാവതോ ഏവമേതേ സത്താ ദാനസംവിഭാഗേസു ന പവത്തന്തീതി യഥാധിപ്പേതമത്ഥം കാരണേന സമ്പടിപാദേതി. ഏതേനേവ തേസം തദഞ്ഞപുഞ്ഞേസു ച അപ്പടിപത്തിയാ അപുഞ്ഞേസു ച പടിപത്തിയാ കാരണം ദസ്സിതന്തി ദട്ഠബ്ബം.
ഗാഥാസു യഥാവുത്തം മഹേസിനാതി മഹേസിനാ ഭഗവതാ ‘‘തിരച്ഛാനഗതേ ദാനം ദത്വാ സതഗുണാ ദക്ഖിണാ പാടികങ്ഖിതബ്ബാ’ തിആദിനാ, ഇധേവ വാ ‘‘ഏവം ചേ സത്താ ജാനേയ്യു’’ന്തിആദിനാ യഥാവുത്തം, ഞാണചാരേന തം യഥാവുത്തം ചിത്തം ഞാതന്തി അത്ഥോ. വിപാകം സംവിഭാഗസ്സാതി സംവിഭാഗസ്സപി വിപാകം, കോ പന വാദോ ദാനസ്സ. യഥാ ഹോതി മഹപ്ഫലന്തി യഥാ സോ വിപാകോ മഹന്തം ഫലം ഹോതി, ഏവം ഇമേ സത്താ യദി ജാനേയ്യുന്തി സമ്ബന്ധോ. വിനേയ്യ മച്ഛേരമലന്തി മച്ഛരിയമലം അപനേത്വാ കമ്മഫലസദ്ധായ രതനത്തയസദ്ധായ ച വിസേസതോ പസന്നേന ചിത്തേന യേസു കിലേസേഹി ആരകത്താ അരിയേസു സീലാദിഗുണസമ്പന്നേസു ദിന്നം അപ്പകമ്പി ദാനം മഹപ്ഫലം ഹോതി, തേസു യുത്തകാലേന ദജ്ജും ദദേയ്യും.
മഹപ്ഫലഭാവകരണതോ ദക്ഖിണം അരഹന്തീതി ദക്ഖിണേയ്യാ, സമ്മാപടിപന്നാ, തേസു ദക്ഖിണേയ്യേസു. ദക്ഖിണം പരലോകം സദ്ദഹിത്വാ ദാതബ്ബം ദേയ്യധമ്മം യഥാ തം ദാനം ഹോതി മഹാദാനം, ഏവം ദത്വാ. അഥ വാ ബഹുനോ അന്നം ദത്വാ, കഥം പന അന്നം ദാതബ്ബന്തി ആഹ ‘‘ദക്ഖിണേയ്യേസു ദക്ഖിണ’’ന്തി. ഇതോ മനുസ്സത്താ മനുസ്സത്തഭാവതോ ചുതാ പടിസന്ധിവസേന സഗ്ഗം ഗച്ഛന്തി ദായകാ. കാമകാമിനോതി കാമേതബ്ബാനം ഉളാരാനം ദേവഭോഗാനം പടിലദ്ധരൂപവിഭവേന കമ്മുനാ ഉപഗമനേ സാധുകാരിതായ കാമകാമിനോ സബ്ബകാമസമങ്ഗിനോ. മോദന്തി യഥാരുചി പരിചാരേന്തീതി അത്ഥോ.
ഛട്ഠസുത്തവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.