൯. കസ്സപദസബലസ്സ സുവണ്ണചേതിയവത്ഥു

പൂജാരഹേതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ചാരികം ചരമാനോ കസ്സപദസബലസ്സ സുവണ്ണചേതിയം ആരബ്ഭ കഥേസി.

തഥാഗതോ സാവത്ഥിതോ നിക്ഖമിത്വാ അനുപുബ്ബേന ബാരാണസിം ഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ തോദേയ്യഗാമസ്സ സമീപേ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവാരോ അഞ്ഞതരം ദേവട്ഠാനം സമ്പാപുണി. തത്ര നിസിന്നോ സുഗതോ ധമ്മഭണ്ഡാഗാരികം പേസേത്വാ അവിദൂരേ കസികമ്മം കരോന്തം ബ്രാഹ്മണം പക്കോസാപേസി. സോ ബ്രാഹ്മണോ ആഗന്ത്വാ തഥാഗതം അനഭിവന്ദിത്വാ തമേവ ദേവട്ഠാനം വന്ദിത്വാ അട്ഠാസി. സുഗതോപി ‘‘ഇമം പദേസം കിന്തി മഞ്ഞസി ബ്രാഹ്മണാ’’തി ആഹ. അമ്ഹാകം പവേണിയാ ആഗതചേതിയട്ഠാനന്തി വന്ദാമി, ഭോ ഗോതമാതി. ‘‘ഇമം ഠാനം വന്ദന്തേന തയാ സാധു കതം ബ്രാഹ്മണാ’’തി സുഗതോ തം സമ്പഹംസേസി. തം സുത്വാ ഭിക്ഖൂ ‘‘കേന നു ഖോ കാരണേന ഭഗവാ ഏവം സമ്പഹംസേസീ’’തി സംസയം സഞ്ജനേസും. തതോ തഥാഗതോ തേസം സംസയമപനേതും മജ്ഝിമനികായേ ഘടികാരസുത്തന്തം (മ. നി. ൨.൨൮൨ ആദയോ) വത്വാ ഇദ്ധാനുഭാവേന കസ്സപദസബലസ്സ യോജനുബ്ബേധം കനകചേതിയം അപരഞ്ച കനകചേതിയം ആകാസേ നിമ്മിനിത്വാ മഹാജനം ദസ്സേത്വാ, ‘‘ബ്രാഹ്മണ, ഏവംവിധാനം പൂജാരഹാനം പൂജാ യുത്തതരാവാ’’തി വത്വാ മഹാപരിനിബ്ബാനസുത്തേ (ദീ. നി. ൨.൨൦൬) ദസ്സിതനയേനേവ ബുദ്ധാദികേ ചത്താരോ ഥൂപാരഹേ പകാസേത്വാ സരീരചേതിയം ഉദ്ദിസ്സചേതിയം പരിഭോഗചേതിയന്തി തീണി ചേതിയാനി വിസേസതോ പരിദീപേത്വാ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൧൯൫. ‘‘പൂജാരഹേ പൂജയതോ, ബുദ്ധേ യദി ച സാവകേ;

പപഞ്ചസമതിക്കന്തേ, തിണ്ണസോകപരിദ്ദവേ.

൧൯൬. ‘‘തേ താദിസേ പൂജയതോ, നിബ്ബുതേ അകുതോഭയേ;

ന സക്കാ പുഞ്ഞം സങ്ഖാതും, ഇമേത്തമപി കേനചീ’’തി. (അപ. ഥേര ൧.൧൦.൧-൨);

തത്ഥ പൂജിതും അരഹാ പൂജാരഹാ, പൂജിതും യുത്താതി അത്ഥോ. പൂജാരഹേ പൂജയതോതി അഭിവാദനാദീഹി ച ചതൂഹി ച പച്ചയേഹി പൂജേന്തസ്സ. പൂജാരഹേ ദസ്സേതി ബുദ്ധേതിആദിനാ. ബുദ്ധേതി സമ്മാസമ്ബുദ്ധേ. യദീതി യദി വാ, അഥ വാതി അത്ഥോ. തത്ഥ പച്ചേകബുദ്ധേതി കഥിതം ഹോതി, സാവകേ ച. പപഞ്ചസമതിക്കന്തേതി സമതിക്കന്തതണ്ഹാദിട്ഠിമാനപപഞ്ചേ. തിണ്ണസോകപരിദ്ദവേതി അതിക്കന്തസോകപരിദ്ദവേ, ഇമേ ദ്വേ അതിക്കന്തേതി അത്ഥോ. ഏതേഹി പൂജാരഹത്തം ദസ്സിതം.

തേതി ബുദ്ധാദയോ. താദിസേതി വുത്തഗഹണവസേന. നിബ്ബുതേതി രാഗാദിനിബ്ബുതിയാ. നത്ഥി കുതോചി ഭവതോ വാ ആരമ്മണതോ വാ ഏതേസം ഭയന്തി അകുതോഭയാ, തേ അകുതോഭയേ. ന സക്കാ പുഞ്ഞം സങ്ഖാതുന്തി പുഞ്ഞം ഗണേതും ന സക്കാ. കഥന്തി ചേ? ഇമേത്തമപി കേനചീതി ഇമം ഏത്തകം, ഇമം ഏത്തകന്തി കേനചീതി അപിസദ്ദോ ഇധ സമ്ബന്ധിതബ്ബോ, കേനചി പുഗ്ഗലേന മാനേന വാ. തത്ഥ പുഗ്ഗലേനാതി തേന ബ്രഹ്മാദിനാ. മാനേനാതി തിവിധേന മാനേന തീരണേന ധാരണേന പൂരണേന വാ. തീരണം നാമ ഇദം ഏത്തകന്തി നയതോ തീരണം. ധാരണന്തി തുലായ ധാരണം. പൂരണം നാമ അഡ്ഢപസതപത്ഥനാളികാദിവസേന പൂരണം. കേനചി പുഗ്ഗലേന ഇമേഹി തീഹി മാനേഹി ബുദ്ധാദികേ പൂജയതോ പുഞ്ഞം വിപാകവസേന ഗണേതും ന സക്കാ പരിയന്തരഹിതതോതി ദ്വീസു ഠാനേസു പൂജയതോ കിം ദാനം പഠമം ധരമാനേ ബുദ്ധാദീ പൂജയതോ ന സക്കാ പുഞ്ഞം സങ്ഖാതും, പുന തേ താദിസേ കിലേസപരിനിബ്ബാനനിമിത്തേന ഖന്ധപരിനിബ്ബാനേന നിബ്ബുതേപി പൂജയതോ ന സക്കാ സങ്ഖാതുന്തി ഭേദാ യുജ്ജന്തി. തേന ഹി വിമാനവത്ഥുമ്ഹി –

‘‘തിട്ഠന്തേ നിബ്ബുതേ ചാപി, സമേ ചിത്തേ സമം ഫലം;

ചേതോപണിധിഹേതു ഹി, സത്താ ഗച്ഛന്തി സുഗ്ഗതി’’ന്തി. (വി. വ. ൮൦൬);

ദേസനാവസാനേ സോ ബ്രാഹ്മണോ സോതാപന്നോ അഹോസീതി. യോജനികം കനകചേതിയം സത്താഹമാകാസേവ അട്ഠാസി, മഹന്തേന സമാഗമോ ചാഹോസി, സത്താഹം ചേതിയം നാനപ്പകാരേന പൂജേസും. തതോ ഭിന്നലദ്ധികാനം ലദ്ധിഭേദോ ജാതോ, ബുദ്ധാനുഭാവേന തം ചേതിയം സകട്ഠാനമേവ ഗതം, തത്ഥേവ തംഖണേ മഹന്തം പാസാണചേതിയം അഹോസി. തസ്മിം സമാഗമേ ചതുരാസീതിയാ പാണസഹസ്സാനം ധമ്മാഭിസമയോ അഹോസീതി.

കസ്സപദസബലസ്സ സുവണ്ണചേതിയവത്ഥു നവമം.

ബുദ്ധവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ചുദ്ദസമോ വഗ്ഗോ.

പഠമഭാണവാരം നിട്ഠിതം.