൪. ആനന്ദത്ഥേരപഞ്ഹവത്ഥു

സബ്ബപാപസ്സ അകരണന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ആനന്ദത്ഥേരസ്സ പഞ്ഹം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഥേരോ കിര ദിവാട്ഠാനേ നിസിന്നോ ചിന്തേസി – ‘‘സത്ഥാരാ സത്തന്നം ബുദ്ധാനം മാതാപിതരോ ആയുപരിച്ഛേദോ ബോധി സാവകസന്നിപാതോ അഗ്ഗസാവകസന്നിപാതോ അഗ്ഗസാവകഉപട്ഠാകോതി ഇദം സബ്ബം കഥിതം, ഉപോസഥോ പന അകഥിതോ, കിം നു ഖോ തേസമ്പി അയമേവ ഉപോസഥോ, അഞ്ഞോ’’തി? സോ സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ തമത്ഥം പുച്ഛി. യസ്മാ പന തേസം ബുദ്ധാനം കാലഭേദോവ അഹോസി, ന കഥാഭേദോ. വിപസ്സീ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഹി സത്തമേ സത്തമേ സംവച്ഛരേ ഉപോസഥം അകാസി. ഏകദിവസം ദിന്നോവാദോയേവ ഹിസ്സ സത്തന്നം സംവച്ഛരാനം അലം ഹോതി. സിഖീ ചേവ വേസ്സഭൂ ച ഛട്ഠേ ഛട്ഠേ സംവച്ഛരേ ഉപോസഥം കരിംസു, കകുസന്ധോ കോണാഗമനോ ച സംവച്ഛരേ സംവച്ഛരേ. കസ്സപദസബലോ ഛട്ഠേ ഛട്ഠേ മാസേ ഉപോസഥം അകാസി. ഏകദിവസം ദിന്നോവാദോ ഏവ ഹിസ്സ ഛന്നം മാസാനം അലം അഹോസി. തസ്മാ സത്ഥാ തേസം ഇമം കാലഭേദം ആരോചേത്വാ ‘‘ഓവാദഗാഥാ പന നേസം ഇമായേവാ’’തി വത്വാ സബ്ബേസം ഏകമേവ ഉപോസഥം ആവി കരോന്തോ ഇമാ ഗാഥാ അഭാസി –

൧൮൩. ‘‘സബ്ബപാപസ്സ അകരണം, കുസലസ്സ ഉപസമ്പദാ;

സചിത്തപരിയോദപനം, ഏതം ബുദ്ധാന സാസനം.

൧൮൪. ‘‘ഖന്തീ പരമം തപോ തിതിക്ഖാ,

നിബ്ബാനം പരമം വദന്തി ബുദ്ധാ;

ന ഹി പബ്ബജിതോ പരൂപഘാതീ,

ന സമണോ ഹോതി പരം വിഹേഠയന്തോ.

൧൮൫. ‘‘അനൂപവാദോ അനൂപഘാതോ, പാതിമോക്ഖേ ച സംവരോ;

മത്തഞ്ഞുതാ ച ഭത്തസ്മിം, പന്തഞ്ച സയനാസനം;

അധിചിത്തേ ച ആയോഗോ, ഏതം ബുദ്ധാന സാസന’’ന്തി.

തത്ഥ സബ്ബപാപസ്സാതി സബ്ബസ്സ അകുസലകമ്മസ്സ. ഉപസമ്പദാതി അഭിനിക്ഖമനതോ പട്ഠായ യാവ അരഹത്തമഗ്ഗാ കുസലസ്സ ഉപ്പാദനഞ്ചേവ ഉപ്പാദിതസ്സ ച ഭാവനാ. സചിത്തപരിയോദപനന്തി പഞ്ചഹി നീവരണേഹി അത്തനോ ചിത്തസ്സ വോദാപനം. ഏതം ബുദ്ധാന സാസനന്തി സബ്ബബുദ്ധാനം അയമനുസിട്ഠി.

ഖന്തീതി യാ ഏസാ തിതിക്ഖാസങ്ഖാതാ ഖന്തീ നാമ, ഇദം ഇമസ്മിം സാസനേ പരമം ഉത്തമം തപോ. നിബ്ബാനം പരമം വദന്തി ബുദ്ധാതി ബുദ്ധാ ച പച്ചേകബുദ്ധാ ച അനുബുദ്ധാ ചാതി ഇമേ തയോ ബുദ്ധാ നിബ്ബാനം ഉത്തമന്തീ വദന്തി. ന ഹി പബ്ബജിതോതി പാണിആദീഹി പരം അപഹനന്തോ വിഹേഠേന്തോ പരൂപഘാതീ പബ്ബജിതോ നാമ ന ഹോതി. ന സമണോതി വുത്തനയേനേവ പരം വിഹേഠയന്തോ സമണോപി ന ഹോതിയേവ.

അനൂപവാദോതി അനൂപവാദനഞ്ചേവ അനൂപവാദാപനഞ്ച. അനൂപഘാതോതി അനൂപഘാതനഞ്ചേവ അനൂപഘാതാപനഞ്ച. പാതിമോക്ഖേതി ജേട്ഠകസീലേ. സംവരോതി പിദഹനം. മത്തഞ്ഞുതാതി മത്തഞ്ഞുഭാവോ പമാണജാനനം. പന്തന്തി വിവിത്തം. അധിചിത്തേതി അട്ഠസമാപത്തിസങ്ഖാതേ അധിചിത്തേ. ആയോഗോതി പയോഗകരണം. ഏതന്തി ഏതം സബ്ബേസം ബുദ്ധാനം സാസനം. ഏത്ഥ ഹി അനൂപവാദേന വാചസികം സീലം കഥിതം, അനൂപഘാതേന കായികസീലം, ‘‘പാതിമോക്ഖേ ച സംവരോ’’തി സീലം കഥിതം, അനൂപഘാതേന കായികസീലം, ‘‘പാതിമോക്ഖേ ച സംവരോ’’തി ഇമിനാ പാതിമോക്ഖസീലഞ്ചേവ ഇന്ദ്രിയസംവരഞ്ച, മത്തഞ്ഞുതായ ആജീവപാരിസുദ്ധി ചേവ പച്ചയസന്നിസിതസീലഞ്ച, പന്തസേനാസനേന സപ്പായസേനാസനം, അധിചിത്തേന അട്ഠ സമാപത്തിയോ. ഏവം ഇമായ ഗാഥായ തിസ്സോപി സിക്ഖാ കഥിതാ ഏവ ഹോന്തീതി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

ആനന്ദത്ഥേരപഞ്ഹവത്ഥു ചതുത്ഥം.