൫. സമ്മജ്ജനത്ഥേരവത്ഥു

യോ ച പുബ്ബേതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ സമ്മജ്ജനത്ഥേരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിര പാതോ വാ സായം വാതി വേലം പമാണം അകത്വാ അഭിക്ഖണം സമ്മജ്ജന്തോവ വിചരതി. സോ ഏകദിവസം സമ്മജ്ജനിം ഗഹേത്വാ ദിവാട്ഠാനേ നിസിന്നസ്സ രേവതത്ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ ‘‘അയം മഹാകുസീതോ ജനസ്സ സദ്ധാദേയ്യം ഭുഞ്ജിത്വാ ആഗന്ത്വാ നിസീദതി, കിം നാമേതസ്സ സമ്മജ്ജനിം ഗഹേത്വാ ഏകം ഠാനം സമ്മജ്ജിതും ന വട്ടതീ’’തി ആഹ. ഥേരോ ‘‘ഓവാദമസ്സ ദസ്സാമീ’’തി ചിന്തേത്വാ ഏഹാവുസോതി. കിം, ഭന്തേതി? ഗച്ഛ ന്ഹത്വാ ഏഹീതി. സോ തഥാ അകാസി. അഥ നം ഥേരോ ഏകമന്തം നിസീദാപേത്വാ ഓവദന്തോ ആഹ – ‘‘ആവുസോ, ഭിക്ഖുനാ നാമ ന സബ്ബകാലം സമ്മജ്ജന്തേന വിചരിതും വട്ടതി, പാതോ ഏവ പന സമ്മജ്ജിത്വാ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തേന ആഗന്ത്വാ രത്തിട്ഠാനേ വാ ദിവാട്ഠാനേ വാ നിസിന്നേന ദ്വത്തിംസാകാരം സജ്ഝായിത്വാ അത്തഭാവേ ഖയവയം പട്ഠപേത്വാ സായന്ഹേ ഉട്ഠായ സമ്മജ്ജിതും വട്ടതി, നിച്ചകാലം അസമ്മജ്ജിത്വാ അത്തനോപി നാമ ഓകാസോ കാതബ്ബോ’’തി. സോ ഥേരസ്സ ഓവാദേ ഠത്വാ ന ചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. തം തം ഠാനം ഉക്ലാപം അഹോസി. അഥ നം ഭിക്ഖൂ ആഹംസു – ‘‘ആവുസോ സമ്മജ്ജനത്ഥേര, തം തം ഠാനം ഉക്ലാപം കസ്മാ ന സമ്മജ്ജസീ’’തി? ‘‘ഭന്തേ, മയാ പമാദകാലേ ഏവം കതം, ഇദാനാമ്ഹി അപ്പമത്തോ’’തി. ഭിക്ഖൂ ‘‘അയം ഥേരോ അഞ്ഞം ബ്യാകരോതീ’’തി സത്ഥു ആരോചേസും. സത്ഥാ ‘‘ആമ, ഭിക്ഖവേ, മമ പുത്തോ പുബ്ബേ പമാദകാലേ സമ്മജ്ജന്തോ വിചരി, ഇദാനി പന മഗ്ഗഫലസുഖേന വീതിനാമേന്തോ ന സമ്മജ്ജതീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൧൭൨. ‘‘യോ ച പുബ്ബേ പമജ്ജിത്വാ, പച്ഛാ സോ നപ്പമജ്ജതി;

സോമം ലോകം പഭാസേതി, അബ്ഭാ മുത്തോവ ചന്ദിമാ’’തി.

തസ്സത്ഥോ – യോ പുഗ്ഗലോ പുബ്ബേ വത്തപടിവത്തകരണേന വാ സജ്ഝായാദീഹി വാ പമജ്ജിത്വാ പച്ഛാ മഗ്ഗഫലസുഖേന വീതിനാമേന്തോ നപ്പമജ്ജതി, സോ അബ്ഭാദീഹി മുത്തോ ചന്ദോവ ഓകാസലോകം മഗ്ഗഞാണേന ഇമം ഖന്ധാദിലോകം ഓഭാസേതി, ഏകാലോകം കരോതീതി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

സമ്മജ്ജനത്ഥേരവത്ഥു പഞ്ചമം.