൧൪. ബഹുപുത്തികത്ഥേരീവത്ഥു
യോ ച വസ്സസതം ജീവേതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ബഹുപുത്തികം ഥേരിം ആരബ്ഭ കഥേസി.
സാവത്ഥിയം കിരേകസ്മിം കുലേ സത്ത പുത്താ സത്ത ച ധീതരോ അഹേസും. തേ സബ്ബേപി വയപ്പത്താ ഗേഹേ പതിട്ഠഹിത്വാ അത്തനോ ധമ്മതായ സുഖപ്പത്താ അഹേസും. തേസം അപരേന സമയേന പിതാ കാലമകാസി. മഹാഉപാസികാ സാമികേ നട്ഠേപി ന താവ കുടുമ്ബം വിഭജതി. അഥ നം പുത്താ ആഹംസു – ‘‘അമ്മ, അമ്ഹാകം പിതരി നട്ഠേ തുയ്ഹം കോ അത്ഥോ കുടുമ്ബേന, കിം മയം തം ഉപട്ഠാതും ന സക്കോമാ’’തി. സാ തേസം കഥം സുത്വാ തുണ്ഹീ ഹുത്വാ പുനപ്പുനം തേഹി വുച്ചമാനാ ‘‘പുത്താ മം പടിജഗ്ഗിസ്സന്തി, കിം മേ വിസും കുടുമ്ബേനാ’’തി സബ്ബം സാപതേയ്യം മജ്ഝേ ഭിന്ദിത്വാ അദാസി. അഥ നം കതിപാഹച്ചയേന ജേട്ഠപുത്തസ്സ ഭരിയാ ‘‘അഹോ അമ്ഹാകം, അയ്യാ, ‘ജേട്ഠപുത്തോ മേ’തി ദ്വേ കോട്ഠാസേ ദത്വാ വിയ ഇമമേവ ഗേഹം ആഗച്ഛതീ’’തി ആഹ. സേസപുത്താനം ഭരിയാപി ഏവമേവ വദിംസു. ജേട്ഠധീതരം ആദിം കത്വാ താസം ഗേഹം ഗതകാലേപി നം ഏവമേവ വദിംസു. സാ അവമാനപ്പത്താ ഹുത്വാ ‘‘കിം ഇമേസം സന്തികേ വുട്ഠേന, ഭിക്ഖുനീ ഹുത്വാ ജീവിസ്സാമീ’’തി ഭിക്ഖുനീഉപസ്സയം ഗന്ത്വാ പബ്ബജ്ജം യാചി. താ നം പബ്ബാജേസും. സാ ലദ്ധൂപസമ്പദാ ഹുത്വാ ബഹുപുത്തികത്ഥേരീതി പഞ്ഞായി. സാ ‘‘അഹം മഹല്ലകകാലേ പബ്ബജിതാ, അപ്പമത്തായ മേ ഭവിതബ്ബ’’ന്തി ഭിക്ഖുനീനം വത്തപടിവത്തം കരോന്തീ ‘‘സബ്ബരത്തിം സമണധമ്മം കരിസ്സാമീ’’തി ഹേട്ഠാപാസാദേ ഏകം ഥമ്ഭം ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ തം ആവിഞ്ഛമാനാവ സമണധമ്മം കരോതി, ചങ്കമമാനാപി ‘‘അന്ധകാരട്ഠാനേ മേ രുക്ഖേ വാ കത്ഥചി വാ സീസം പടിഹഞ്ഞേയ്യാ’’തി തം രുക്ഖം ഹത്ഥേന ഗഹേത്വാ തം ആവിഞ്ഛമാനാവ സമണധമ്മം കരോതി, ‘‘സത്ഥാരാ ദേസിതധമ്മമേവ കരിസ്സാമീ’’തി ധമ്മം ആവജ്ജേത്വാ ധമ്മം അനുസ്സരമാനാവ സമണധമ്മം കരോതി. അഥ സത്ഥാ ഗന്ധകുടിയം നിസിന്നോവ ഓഭാസം ഫരിത്വാ സമ്മുഖേ നിസിന്നോ വിയ തായ സദ്ധിം കഥേന്തോ ‘‘ബഹുപുത്തികേ മയാ ദേസിതം ധമ്മം അനാവജ്ജേന്തസ്സ അപസ്സന്തസ്സ വസ്സസതം ജീവനതോ മയാ ദേസിതം ധമ്മം പസ്സന്തസ്സ മുഹുത്തമ്പി ജീവിതം സേയ്യോ’’തി വത്വാ അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –
൧൧൫. ‘‘യോ ച വസ്സസതം ജീവേ, അപസ്സം ധമ്മമുത്തമം;
ഏകാഹം ജീവിതം സേയ്യോ, പസ്സതോ ധമ്മമുത്തമ’’ന്തി.
തത്ഥ ധമ്മമുത്തമന്തി നവവിധം ലോകുത്തരധമ്മം. സോ ഹി ഉത്തമോ ധമ്മോ നാമ. യോ ഹി തം ന പസ്സതി, തസ്സ വസ്സസതമ്പി ജീവനതോ തം ധമ്മം പസ്സന്തസ്സ പടിവിജ്ഝന്തസ്സ ഏകാഹമ്പി ഏകക്ഖണമ്പി ജീവിതം സേയ്യോതി.
ഗാഥാപരിയോസാനേ ബഹുപുത്തികത്ഥേരീ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തേ പതിട്ഠഹീതി.
ബഹുപുത്തികത്ഥേരീവത്ഥു ചുദ്ദസമം.
സഹസ്സവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
അട്ഠമോ വഗ്ഗോ.
നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ