൧൦. ഖാണുകോണ്ഡഞ്ഞത്ഥേരവത്ഥു

യോ ച വസ്സസതം ജീവേതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ഖാണുകോണ്ഡഞ്ഞത്ഥേരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സോ കിര ഥേരോ സത്ഥു സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ അരഞ്ഞേ വിഹരന്തോ അരഹത്തം പത്വാ ‘‘സത്ഥു ആരോചേസ്സാമീ’’തി തതോ ആഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ കിലന്തോ മഗ്ഗാ ഓക്കമ്മ ഏകസ്മിം പിട്ഠിപാസാണേ നിസിന്നോ ഝാനം സമാപജ്ജി. അഥേകം ഗാമം വിലുമ്പിത്വാ പഞ്ചസതാ ചോരാ അത്തനോ ബലാനുരൂപേന ഭണ്ഡികം ബന്ധിത്വാ സീസേനാദായ ഗച്ഛന്താ ദൂരം ഗന്ത്വാ കിലന്തരൂപാ ‘‘ദൂരം ആഗതാമ്ഹ, ഇമസ്മിം പിട്ഠിപാസാണേ വിസ്സമിസ്സാമാ’’തി മഗ്ഗാ ഓക്കമ്മ പിട്ഠിപാസാണസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ ഥേരം ദിസ്വാപി ‘‘ഖാണുകോ അയ’’ന്തി സഞ്ഞിനോ അഹേസും. അഥേകോ ചോരോ ഥേരസ്സ സീസേ ഭണ്ഡികം ഠപേസി, അപരോപി തം നിസ്സായ ഭണ്ഡികം ഠപേസി. ഏവം പഞ്ചസതാപി ചോരാ പഞ്ചഹി ഭണ്ഡികസതേഹി ഥേരം പരിക്ഖിപിത്വാ സയമ്പി നിസിന്നാ നിദ്ദായിത്വാ അരുണുഗ്ഗമനകാലേ പബുജ്ഝിത്വാ അത്തനോ അത്തനോ ഭണ്ഡികം ഗണ്ഹന്താ ഥേരം ദിസ്വാ ‘‘അമനുസ്സോ’’തി സഞ്ഞായ പലായിതും ആരഭിംസു. അഥ നേ ഥേരോ ആഹ – ‘‘മാ ഭായിത്ഥ ഉപാസകാ, പബ്ബജിതോ അഹ’’ന്തി. തേ ഥേരസ്സ പാദമൂലേ നിപജ്ജിത്വാ ‘‘ഖമഥ, ഭന്തേ, മയം ഖാണുകസഞ്ഞിനോ അഹുമ്ഹാ’’തി ഥേരം ഖമാപേത്വാ ചോരജേട്ഠകേന ‘‘അഹം അയ്യസ്സ സന്തികേ പബ്ബജിസ്സാമീ’’തി വുത്തേ സേസാ ‘‘മയമ്പി പബ്ബജിസ്സാമാ’’തി വത്വാ സബ്ബേപി ഏകച്ഛന്ദാ ഹുത്വാ ഥേരം പബ്ബജ്ജം യാചിംസു. ഥേരോ സംകിച്ചസാമണേരോ വിയ സബ്ബേപി തേ പബ്ബാജേസി. തതോ പട്ഠായ ഖാണുകോണ്ഡഞ്ഞോതി പഞ്ഞായി. സോ തേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ സത്ഥാരാ ‘‘കിം, കോണ്ഡഞ്ഞ, അന്തേവാസികാ തേ ലദ്ധാ’’തി വുത്തേ തം പവത്തിം ആരോചേസി. സത്ഥാ ‘‘ഏവം കിര, ഭിക്ഖവേ’’തി പുച്ഛിത്വാ, ‘‘ആമ, ഭന്തേ, ന നോ അഞ്ഞസ്സ ഏവരൂപോ ആനുഭാവോ ദിട്ഠപുബ്ബോ, തേനമ്ഹാ പബ്ബജിതാ’’തി വുത്തേ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, ഏവരൂപേ ദുപ്പഞ്ഞകമ്മേ പതിട്ഠായ വസ്സസതം ജീവനതോ ഇദാനി വോ പഞ്ഞാസമ്പദായ വത്തമാനാനം ഏകാഹമ്പി ജീവിതം സേയ്യോ’’തി വത്വാ അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൧൧൧. ‘‘യോ ച വസ്സസതം ജീവേ, ദുപ്പഞ്ഞോ അസമാഹിതോ;

ഏകാഹം ജീവിതം സേയ്യോ, പഞ്ഞവന്തസ്സ ഝായിനോ’’തി.

തത്ഥ ദുപ്പഞ്ഞോ നിപ്പഞ്ഞോ. പഞ്ഞവന്തസ്സാതി സപ്പഞ്ഞസ്സ. സേസം പുരിമസദിസമേവാതി.

ദേസനാവസാനേ പഞ്ചസതാപി തേ ഭിക്ഖൂ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണിംസു. സമ്പത്തമഹാജനസ്സാപി സാത്ഥികാ ധമ്മദേസനാ അഹോസീതി.

ഖാണുകോണ്ഡഞ്ഞത്ഥേരവത്ഥു ദസമം.