൬. സാരിപുത്തത്ഥേരവത്ഥു

പഥവിസമോതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ സാരിപുത്തത്ഥേരം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകസ്മിഞ്ഹി സമയേ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ വുട്ഠവസ്സോ ചാരികം പക്കമിതുകാമോ ഭഗവന്തം ആപുച്ഛിത്വാ വന്ദിത്വാ അത്തനോ പരിവാരേന സദ്ധിം നിക്ഖമി. അഞ്ഞേപി ബഹൂ ഭിക്ഖൂ ഥേരം അനുഗച്ഛിംസു. ഥേരോ ച നാമഗോത്തവസേന പഞ്ഞായമാനേ ഭിക്ഖൂ നാമഗോത്തവസേന കഥേത്വാ നിവത്താപേസി. അഞ്ഞതരോ നാമഗോത്തവസേന അപാകടോ ഭിക്ഖു ചിന്തേസി – ‘‘അഹോ വത മമ്പി നാമഗോത്തവസേന പഗ്ഗണ്ഹന്തോ കഥേത്വാ നിവത്താപേയ്യാ’’തി ഥേരോ മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ അന്തരേ തം ന സല്ലക്ഖേസി. സോ ‘‘അഞ്ഞേ വിയ ഭിക്ഖൂ ന മം പഗ്ഗണ്ഹാതീ’’തി ഥേരേ ആഘാതം ബന്ധി. ഥേരസ്സപി സങ്ഘാടികണ്ണോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ സരീരം ഫുസി, തേനാപി ആഘാതം ബന്ധിയേവ. സോ ‘‘ദാനി ഥേരോ വിഹാരൂപചാരം അതിക്കന്തോ ഭവിസ്സതീ’’തി ഞത്വാ സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ ‘‘ആയസ്മാ മം, ഭന്തേ, സാരിപുത്തോ തുമ്ഹാകം അഗ്ഗസാവകോമ്ഹീതി കണ്ണസക്ഖലിം ഭിന്ദന്തോ വിയ പഹരിത്വാ അഖമാപേത്വാവ ചാരികം പക്കന്തോ’’തി ആഹ. സത്ഥാ ഥേരം പക്കോസാപേസി.

തസ്മിം ഖണേ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ ച ആനന്ദത്ഥേരോ ച ചിന്തേസും – ‘‘അമ്ഹാകം അഗ്ഗജേട്ഠഭാതരാ ഇമസ്സ ഭിക്ഖുനോ അപഹടഭാവം സത്ഥാ നോ ന ജാനാതി, സീഹനാദം പന നദാപേതുകാമോ ഭവിസ്സതീതി പരിസം സന്നിപാതാപേസ്സാമാ’’തി. തേ കുഞ്ചികഹത്ഥാ പരിവേണദ്വാരാനി വിവരിത്വാ ‘‘അഭിക്കമഥായസ്മന്തോ, അഭിക്കമഥായസ്മന്തോ, ഇദാനായസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവതോ സമ്മുഖാ സീഹനാദം നദിസ്സതീ’’തി (അ. നി. ൯.൧൧) മഹാഭിക്ഖുസങ്ഘം സന്നിപാതേസും. ഥേരോപി ആഗന്ത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ നിസീദി. അഥ നം സത്ഥാ തമത്ഥം പുച്ഛി. ഥേരോ ‘‘നായം ഭിക്ഖു മയാ പഹടോ’’തി അവത്വാവ അത്തനോ ഗുണകഥം കഥേന്തോ ‘‘യസ്സ നൂന, ഭന്തേ, കായേ കായഗതാസതി അനുപട്ഠിതാ അസ്സ, സോ ഇധ അഞ്ഞതരം സബ്രഹ്മചാരിം ആസജ്ജ അപ്പടിനിസ്സജ്ജ ചാരികം പക്കമേയ്യാ’’തി വത്വാ ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, പഥവിയം സുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തി, അസുചിമ്പി നിക്ഖിപന്തീ’’തിആദിനാ നയേന അത്തനോ പഥവീസമചിത്തതഞ്ച ആപോതേജോവായോ രജോഹരണചണ്ഡാലകുമാരകഉസഭഛിന്നവിസാണസമചിത്തതഞ്ച അഹികുണപാദീഹി വിയ അത്തനോ കായേന അട്ടിയനഞ്ച മേദകഥാലികാ വിയ അത്തനോ കായപരിഹരണഞ്ച പകാസേസി. ഇമാഹി ച പന നവഹി ഉപമാഹി ഥേരേ അത്തനോ ഗുണേ കഥേന്തേ നവസുപി ഠാനേസു ഉദകപരിയന്തം കത്വാ മഹാപഥവീ കമ്പി. രജോഹരണചണ്ഡാലകുമാരകമേദകഥാലികോ പമാനം പന ആഹരണകാലേ പുഥുജ്ജനാ ഭിക്ഖൂ അസ്സൂനി സന്ധാരേതും നാസക്ഖിംസു, ഖീണാസവാനം ധമ്മസംവേഗോ ഉദപാദി.

ഥേരേ അത്തനോ ഗുണം കഥേന്തേയേവ അബ്ഭാചിക്ഖനകസ്സ ഭിക്ഖുനോ സകലസരീരേ ഡാഹോ ഉപ്പജ്ജി, സോ താവദേവ ഭഗവതോ പാദേസു പതിത്വാ അത്തനോ അബ്ഭാചിക്ഖനദോസം പകാസേത്വാ അച്ചയം ദേസേസി. സത്ഥാ ഥേരം ആമന്തേത്വാ, ‘‘സാരിപുത്ത, ഖമ ഇമസ്സ മോഘപുരിസസ്സ, യാവസ്സ സത്തധാ മുദ്ധാ ന ഫലതീ’’തി ആഹ. ഥേരോ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ ‘‘ഖമാമഹം, ഭന്തേ, തസ്സ ആയസ്മതോ, ഖമതു ച മേ സോ ആയസ്മാ, സചേ മയ്ഹം ദോസോ അത്ഥീ’’തി ആഹ. ഭിക്ഖൂ കഥയിംസു ‘‘പസ്സഥ ദാനാവുസോ, ഥേരസ്സ അനോപമഗുണം, ഏവരൂപസ്സ നാമ മുസാവാദേന അബ്ഭാചിക്ഖനകസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഉപരി അപ്പമത്തകമ്പി കോപം വാ ദോസം വാ അകത്വാ സയമേവ ഉക്കുടികം നിസീദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ ഖമാപേതീ’’തി. ‘‘സത്ഥാ തം കഥം സുത്വാ, ഭിക്ഖവേ, കിം കഥേഥാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇദം നാമ, ഭന്തേ’’തി വുത്തേ, ‘‘ന ഭിക്ഖവേ, സക്കാ സാരിപുത്തസദിസാനം കോപം വാ ദോസം വാ ഉപ്പാദേതും, മഹാപഥവീസദിസം, ഭിക്ഖവേ, ഇന്ദഖീലസദിസം പസന്നഉദകരഹദസദിസഞ്ച സാരിപുത്തസ്സ ചിത്ത’’ന്തി വത്വാ അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൯൫. ‘‘പഥവിസമോ നോ വിരുജ്ഝതി,

ഇന്ദഖിലുപമോ താദി സുബ്ബതോ;

രഹദോവ അപേതകദ്ദമോ,

സംസാരാ ന ഭവന്തി താദിനോ’’തി.

തസ്സത്ഥോ – ഭിക്ഖവേ, യഥാ നാമ പഥവിയം സുചീനി ഗന്ധമാലാദീനിപി നിക്ഖിപന്തി, അസുചീനി മുത്തകരീസാദീനിപി നിക്ഖിപന്തി, യഥാ നാമ നഗരദ്വാരേ നിഖാതം ഇന്ദഖീലം ദാരകാദയോ ഓമുത്തേന്തിപി ഊഹദന്തിപി, അപരേ പന തം ഗന്ധമാലാദീഹി സക്കരോന്തി. തത്ഥ പഥവിയാ ഇന്ദഖീലസ്സ ച നേവ അനുരോധോ ഉപ്പജ്ജതി, ന വിരോധോ; ഏവമേവ യ്വായം ഖീണാസവോ ഭിക്ഖു അട്ഠഹി ലോകധമ്മേഹി അകമ്പിയഭാവേന താദി, വതാനം സുന്ദരതായ സുബ്ബതോ. സോ ‘‘ഇമേ മം ചതൂഹി പച്ചയേഹി സക്കരോന്തി, ഇമേ പന ന സക്കരോന്തീ’’തി സക്കാരഞ്ച അസക്കാരഞ്ച കരോന്തേസു നേവ അനുരുജ്ഝതി, നോ വിരുജ്ഝതി, അഥ ഖോ പഥവിസമോ ച ഇന്ദഖിലുപമോ ഏവ ച ഹോതി. യഥാ ച അപഗതകദ്ദമോ രഹദോ പസന്നോദകോ ഹോതി, ഏവം അപഗതകിലേസതായ രാഗകദ്ദമാദീഹി അകദ്ദമോ വിപ്പസന്നോവ ഹോതി. താദിനോതി തസ്സ പന ഏവരൂപസ്സ സുഗതിദുഗ്ഗതീസു സംസരണവസേന സംസാരാ നാമ ന ഹോന്തീതി.

ദേസനാവസാനേ നവ ഭിക്ഖുസഹസ്സാനി സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണിംസൂതി.

സാരിപുത്തത്ഥേരവത്ഥു ഛട്ഠം.