൧൦. അഞ്ഞതരഇത്ഥിവത്ഥു

രമണീയാനീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ അഞ്ഞതരം ഇത്ഥിം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകോ കിര പിണ്ഡപാതികോ ഭിക്ഖു സത്ഥു സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ ഏകം ജിണ്ണഉയ്യാനം പവിസിത്വാ സമണധമ്മം കരോതി. ഏകാ നഗരസോഭിനീ ഇത്ഥീ പുരിസേന സദ്ധിം ‘‘അഹം അസുകട്ഠാനം നാമ ഗമിസ്സാമി, ത്വം തത്ഥ ആഗച്ഛേയ്യാസീ’’തി സങ്കേതം കത്വാ അഗമാസി. സോ പുരിസോ നാഗച്ഛി. സാ തസ്സ ആഗമനമഗ്ഗം ഓലോകേന്തീ തം അദിസ്വാ ഉക്കണ്ഠിത്വാ ഇതോ ചിതോ ച വിചരമാനാ തം ഉയ്യാനം പവിസിത്വാ ഥേരം പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ നിസിന്നം ദിസ്വാ ഇതോ ചിതോ ച ഓലോകയമാനാ അഞ്ഞം കഞ്ചി അദിസ്വാ ‘‘അയഞ്ച പുരിസോ ഏവ, ഇമസ്സ ചിത്തം പമോഹേസ്സാമീ’’തി തസ്സ പുരതോ ഠത്വാ പുനപ്പുനം നിവത്ഥസാടകം മോചേത്വാ നിവാസേതി, കേസേ മുഞ്ചിത്വാ ബന്ധതി, പാണിം പഹരിത്വാ ഹസതി. ഥേരസ്സ സംവേഗോ ഉപ്പജ്ജിത്വാ സകലസരീരം ഫരി. സോ ‘‘കിം നു ഖോ ഇദ’’ന്തി ചിന്തേസി. സത്ഥാപി ‘‘മമ സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ ‘സമണധമ്മം കരിസ്സാമീ’തി ഗതസ്സ ഭിക്ഖുനോ കാ നു ഖോ പവത്തീ’’തി ഉപധാരേന്തോ തം ഇത്ഥിം ദിസ്വാ തസ്സാ അനാചാരകിരിയം, ഥേരസ്സ ച സംവേഗുപ്പത്തിം ഞത്വാ ഗന്ധകുടിയം നിസിന്നോവ തേന സദ്ധിം കഥേസി – ‘‘ഭിക്ഖു, കാമഗവേസകാനം അരമണട്ഠാനമേവ വീതരാഗാനം രമണട്ഠാനം ഹോതീ’’തി. ഏവഞ്ച പന വത്വാ ഓഭാസം ഫരിത്വാ തസ്സ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൯൯. ‘‘രമണീയാനി അരഞ്ഞാനി, യത്ഥ ന രമതീ ജനോ;

വീതരാഗാ രമിസ്സന്തി, ന തേ കാമഗവേസിനോ’’തി.

തത്ഥ അരഞ്ഞാനീതി സുപുപ്ഫിതതരുവനസണ്ഡപടിമണ്ഡിതാനി വിമലസലിലസമ്പന്നാനി അരഞ്ഞാനി നാമ രമണീയാനി. യത്ഥാതി യേസു അരഞ്ഞേസു വികസിതേസു പദുമവനേസു ഗാമമക്ഖികാ വിയ കാമഗവേസകോ ജനോ ന രമതി. വീതരാഗാതി വിഗതരാഗാ പന ഖീണാസവാ നാമ ഭമരമധുകരാ വിയ പദുമവനേസു തഥാരൂപേസു അരഞ്ഞേസു രമിസ്സന്തി. കിം കാരണാ? ന തേ കാമപവേസിനോ, യസ്മാ തേ കാമഗവേസിനോ ന ഹോന്തീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ സോ ഥേരോ യഥാനിസിന്നോവ സഹ പടിസമ്ഭിദാഹി അരഹത്തം പാപുണിത്വാ ആകാസേനാഗന്ത്വാ ഥുതിം കരോന്തോ തഥാഗതസ്സ പാദേ വന്ദിത്വാ അഗമാസീതി.

അഞ്ഞതരഇത്ഥിവത്ഥു ദസമം.

അരഹന്തവഗ്ഗവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

സത്തമോ വഗ്ഗോ.