൮. പഞ്ചസതഭിക്ഖുവത്ഥു

സബ്ബത്ഥ വേ സപ്പുരിസാ ചജന്തീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ പഞ്ചസതേ ഭിക്ഖൂ ആരബ്ഭ കഥേസി. ദേസനാ വേരഞ്ജായം സമുട്ഠിതാ.

പഠമബോധിയഞ്ഹി ഭഗവാ വേരഞ്ജം ഗന്ത്വാ വേരഞ്ജേന ബ്രാഹ്മണേന നിമന്തിതോ പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം വസ്സം ഉപഗഞ്ഛി. വേരഞ്ജോ ബ്രാഹ്മണോ മാരാവട്ടനേന ആവട്ടോ ഏകദിവസമ്പി സത്ഥാരം ആരബ്ഭ സതിം ന ഉപ്പാദേസി. വേരഞ്ജാപി ദുബ്ഭിക്ഖാ അഹോസി, ഭിക്ഖൂ സന്തരബാഹിരം വേരഞ്ജം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പിണ്ഡപാതം അലഭന്താ കിലമിംസു. തേസം അസ്സവാണിജകാ പത്ഥപത്ഥപുലകം ഭിക്ഖം പഞ്ഞാപേസും. തേ കിലമന്തേ ദിസ്വാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ പഥവോജം ഭോജേതുകാമോ, ഉത്തരകുരുഞ്ച പിണ്ഡായ പവേസേതുകാമോ അഹോസി, സത്ഥാ തം പടിക്ഖിപി. ഭിക്ഖൂനം ഏകദിവസമ്പി പിണ്ഡപാതം ആരബ്ഭ പരിത്താസോ നാഹോസി, ഇച്ഛാചാരം വജ്ജേത്വാ ഏവ വിഹരിംസു. സത്ഥാ തത്ഥ തേമാസം വസിത്വാ വേരഞ്ജം ബ്രാഹ്മണം അപലോകേത്വാ തേന കതസക്കാരസമ്മാനോ തം സരണേസു പതിട്ഠാപേത്വാ തതോ നിക്ഖന്തോ അനുപുബ്ബേന ചാരികം ചരമാനോ ഏകസ്മിം സമയേ സാവത്ഥിം പത്വാ ജേതവനേ വിഹാസി, സാവത്ഥിവാസിനോ സത്ഥു ആഗന്തുകഭത്താനി കരിംസു. തദാ പന പഞ്ചസതമത്താ വിഘാസാദാ ഭിക്ഖൂ നിസ്സായ അന്തോവിഹാരേയേവ വസന്തി. തേ ഭിക്ഖൂനം ഭുത്താവസേസാനി പണീതഭോജനാനി ഭുഞ്ജിത്വാ നിദ്ദായിത്വാ ഉട്ഠായ നദീതീരം ഗന്ത്വാ നദന്താ വഗ്ഗന്താ മല്ലമുട്ഠിയുദ്ധം യുജ്ഝന്താ കീളന്താ അന്തോവിഹാരേപി ബഹിവിഹാരേപി അനാചാരമേവ ചരന്താ വിചരന്തി. ഭിക്ഖൂ ധമ്മസഭായം കഥം സമുട്ഠാപേസും ‘‘പസ്സഥാവുസോ, ഇമേ വിഘാസാദാ ദുബ്ഭിക്ഖകാലേ വേരഞ്ജായം കഞ്ചി വികാരം ന ദസ്സേസും, ഇദാനി പന ഏവരൂപാനി പണീതഭോജനാനി ഭുഞ്ജിത്വാ അനേകപ്പകാരം വികാരം ദസ്സേന്താ വിചരന്തി. ഭിക്ഖൂ പന വേരഞ്ജായമ്പി ഉപസന്തരൂപാ വിഹരിത്വാ ഇദാനിപി ഉപസന്തുപസന്താവ വിഹരന്തീ’’തി. സത്ഥാ ധമ്മസഭം ഗന്ത്വാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, കിം കഥേഥാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇദം നാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘പുബ്ബേപേതേ ഗദ്രഭയോനിയം നിബ്ബത്താ പഞ്ചസതാ ഗദ്രഭാ ഹുത്വാ പഞ്ചസതാനം ആജാനീയസിന്ധവാനം അല്ലരസമുദ്ദികപാനകപീതാവസേസം ഉച്ഛിട്ഠകസടം ഉദകേന മദ്ദിത്വാ മകചിപിലോതികാഹി പരിസ്സാവിതത്താ ‘വോലോദക’ന്തി സങ്ഖ്യം ഗതം അപ്പരസം നിഹീനം പിവിത്വാ മധുമത്താ വിയ നദന്താ വിചരിംസൂതി വത്വാ –

‘‘വാലോദകം അപ്പരസം നിഹീനം,

പിത്വാ മദോ ജായതി ഗദ്രഭാനം;

ഇമഞ്ച പിത്വാന രസം പണീതം,

മദോ ന സഞ്ജായതി സിന്ധവാനം.

‘‘അപ്പം പിവിത്വാന നിഹീനജച്ചോ,

സോ മജ്ജതീ തേന ജനിന്ദ പുട്ഠോ;

ധോരയ്ഹസീലീ ച കുലമ്ഹി ജാതോ,

ന മജ്ജതീ അഗ്ഗരസം പിവിത്വാ’’തി. (ജാ. ൧.൨.൬൫);

ഇദം വാലോദകജാതകം വിത്ഥാരേന കഥേത്വാ ‘‘ഏവം, ഭിക്ഖവേ, സപ്പുരിസാ ലോകധമ്മം വിവജ്ജേത്വാ സുഖിതകാലേപി ദുക്ഖിതകാലേപി നിബ്ബികാരാവ ഹോന്തീ’’തി അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൮൩. ‘‘സബ്ബത്ഥ വേ സപ്പുരിസാ ചജന്തി,

ന കാമകാമാ ലപയന്തി സന്തോ;

സുഖേന ഫുട്ഠാ അഥ വാ ദുഖേന,

ന ഉച്ചാവചം പണ്ഡിതാ ദസ്സയന്തീ’’തി.

തത്ഥ സബ്ബത്ഥാതി പഞ്ചക്ഖന്ധാദിഭേദേസു സബ്ബധമ്മേസു. സപ്പുരിസാതി സുപുരിസാ. ചജന്തീതി അരഹത്തമഗ്ഗഞാണേന അപകഡ്ഢന്താ ഛന്ദരാഗം വിജഹന്തി. കാമകാമാതി കാമേ കാമയന്താ കാമഹേതു കാമകാരണാ. ന ലപയന്തി സന്തോതി ബുദ്ധാദയോ സന്തോ കാമഹേതു നേവ അത്തനാ ലപയന്തി, ന പരം ലപാപേന്തി. യേ ഹി ഭിക്ഖായ പവിട്ഠാ ഇച്ഛാചാരേ ഠിതാ ‘‘കിം, ഉപാസക, സുഖം തേ പുത്തദാരസ്സ, രാജചോരാദീനം വസേന ദ്വിപദചതുപ്പദേസു നത്ഥി കോചി ഉപദ്ദവോ’’തിആദീനി വദന്തി, താവ തേ ലപയന്തി നാമ. തഥാ പന വത്വാ ‘‘ആമ, ഭന്തേ, സബ്ബേസം നോ സുഖം, നത്ഥി കോചി ഉപദ്ദവോ, ഇദാനി നോ ഗേഹം പഹൂതഅന്നപാനം, ഇധേവ വസഥാ’’തി അത്താനം നിമന്താപേന്താ ലപാപേന്തി നാമ. സന്തോ പന ഇദം ഉഭയമ്പി ന കരോന്തി. സുഖേന ഫുട്ഠാ അഥ വാ ദുഖേനാതി ദേസനാമത്തമേതം, അട്ഠഹി പന ലോകധമ്മേഹി ഫുട്ഠാ തുട്ഠിഭാവമങ്കുഭാവവസേന വാ വണ്ണഭണനഅവണ്ണഭണനവസേന വാ ഉച്ചാവചം ആകാരം പണ്ഡിതാ ന ദസ്സയന്തീതി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

പഞ്ചസതഭിക്ഖുവത്ഥു അട്ഠമം.