൧൨. അഹിപേതവത്ഥു

ന ഹി പാപം കതം കമ്മന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ വേളുവനേ വിഹരന്തോ അഞ്ഞതരം അഹിപേതം ആരബ്ഭ കഥേസി.

ഏകസ്മിഞ്ഹി ദിവസേ ജടിലസഹസ്സസ്സ അബ്ഭന്തരോ ആയസ്മാ ലക്ഖണത്ഥേരോ ച മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ ച ‘‘രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരിസ്സാമാ’’തി ഗിജ്ഝകൂടതോ ഓതരന്തി. തേസു ആയസ്മാ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരോ ഏകം അഹിപേതം ദിസ്വാ സിതം പാത്വാകാസി. അഥ നം ലക്ഖണത്ഥേരോ ‘‘കസ്മാ, ആവുസോ, സിതം പാതുകരോസീ’’തി സിതകാരണം പുച്ഛി. ‘‘അകാലോ, ആവുസോ ലക്ഖണ, ഇമസ്സ പഞ്ഹസ്സ, ഭഗവതോ സന്തികേ മം പുച്ഛേയ്യാസീ’’തി ഥേരോ ആഹ. തേസു രാജഗഹേ പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ഭഗവതോ സന്തികം ഗന്ത്വാ നിസിന്നേസു ലക്ഖണത്ഥേരോ പുച്ഛി, ‘‘ആവുസോ, മോഗ്ഗല്ലാനം ത്വം ഗിജ്ഝകൂടാ ഓതരന്തോ സിതം പാതുകരിത്വാ മയാ സിതകാരണം പുട്ഠോ ‘ഭഗവതോ സന്തികേ മം പുച്ഛേയ്യാസീ’തി അവച, കഥേഹി ഇദാനി തം കാരണ’’ന്തി. ഥേരോ ആഹ – ‘‘അഹം, ആവുസോ, ഏകം പേതം ദിസ്വാ സിതം പാത്വാകാസിം. തസ്സ ഏവരൂപോ അത്തഭാവോ – മനുസ്സസീസം വിയ അസ്സ സീസം, അഹിസ്സ വിയ സേസോ അത്തഭാവോ, അഹിപേതോ നാമേസ പമാണതോ പഞ്ചവീസതിയോജനികോ, തസ്സ സീസതോ ഉട്ഠിതാ അഗ്ഗിജാലാ യാവ നങ്ഗുട്ഠാ ഗച്ഛന്തി, നങ്ഗുട്ഠതോ ഉട്ഠിതാ അഗ്ഗിജാലാ യാവ സീസാ, മജ്ഝേസീസതോ ഉട്ഠിതാ ദ്വേ പസ്സാനി ഗച്ഛന്തി, ദ്വീഹി പസ്സേഹി ഉട്ഠിതാ മജ്ഝേ ഓതരന്തീ’’തി. ദ്വിന്നംയേവ കിര പേതാനം അത്തഭാവോ പഞ്ചവീസതിയോജനികോ, അവസേസാനം തിഗാവുതപ്പമാണോ. ഇമസ്സ ചേവ അഹിപേതസ്സ കാകപേതസ്സ ച പഞ്ചവീസതിയോജനികോ. തേസു അയം താവ അഹിപേതോ. കാകപേതമ്പി മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ ഗിജ്ഝകൂടമത്ഥകേ പച്ചമാനം ദിസ്വാ തസ്സ പുബ്ബകമ്മം പുച്ഛന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

‘‘പഞ്ചയോജനികാ ജിവ്ഹാ, സീസം തേ നവയോജനം;

കായോ അച്ചുഗ്ഗതോ തുയ്ഹം, പഞ്ചവീസതിയോജനം;

കിം നു കമ്മം കരിത്വാന, പത്തോസി ദുക്ഖമീദിസ’’ന്തി.

അഥസ്സ പേതോ ആചിക്ഖന്തോ –

‘‘അഹം ഭന്തേ മോഗ്ഗല്ലാന, കസ്സപസ്സ മഹേസിനോ;

സങ്ഘസ്സ ആഭതം ഭത്തം, ആഹാരേസിം യദിച്ഛക’’ന്തി. –

ഗാഥം വത്വാ ആഹ – ‘‘ഭന്തേ, കസ്സപബുദ്ധകാലേ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ ഗാമം പിണ്ഡായ പവിസിംസു,. മനുസ്സാ ഥേരേ ദിസ്വാ സമ്പിയായമാനാ ആസനസാലായം നിസീദാപേത്വാ പാദേ ധോവിത്വാ തേലം മക്ഖേത്വാ യാഗും പായേത്വാ ഖജ്ജകം ദത്വാ പിണ്ഡപാതകാലം ആഗമയമാനാ ധമ്മം സുണന്താ നിസീദിംസു. ധമ്മകഥാവസാനേ ഥേരാനം പത്തേ ആദായ അത്തനോ അത്തനോ ഗേഹാ നാനഗ്ഗരസഭോജനസ്സ പൂരേത്വാ ആഹരിംസു. തദാ അഹം കാകോ ഹുത്വാ ആസനസാലായ ഛദനപിട്ഠേ നിലീനോ തം ദിസ്വാ ഏകേന ഗഹിതപത്തതോ തിക്ഖത്തും മുഖം പൂരേന്തോ തയോ കബളേ അഗ്ഗഹേസിം. തം പന ഭത്തം നേവ സങ്ഘസ്സ സന്തകം, ന സങ്ഘസ്സ നിയമേത്വാ ദിന്നം, ന ഭിക്ഖൂഹി ഗഹിതാവസേസകം. അത്തനോ അത്തനോ ഗേഹം നേത്വാ മനുസ്സേഹി ഭുഞ്ജിതബ്ബകം, കേവലം സങ്ഘം ഉദ്ദിസ്സ അഭിഹടമത്തമേവ. തതോ മയാ തയോ കബളാ ഗഹിതാ, ഏത്തകം മേ പുബ്ബകമ്മം. സ്വാഹം കാലം കത്വാ തസ്സ കമ്മസ്സ വിപാകേന അവീചിമ്ഹി പച്ചിത്വാ തത്ഥ പക്കാവസേസേന ഇദാനി ഗിജ്ഝകൂടേ കാകപേതോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തോ ഇമം ദുക്ഖം പച്ചാനുഭോമീ’’തി. ഇദം കാകപേതസ്സ വത്ഥു.

ഇധ പന ഥേരോ ‘‘അഹിപേതം ദിസ്വാ സിതം പാത്വാകാസി’’ന്തി ആഹ. അഥസ്സ സത്ഥാ സക്ഖീ ഹുത്വാപി ഉട്ഠായ ‘‘സച്ചം, ഭിക്ഖവേ, മോഗ്ഗല്ലാനോ ആഹ. മയാപേസ സമ്ബോധിപത്തദിവസേയേവ ദിട്ഠോ, അപിചാഹം ‘യേ മേ വചനം ന സദ്ദഹേയ്യും, തേസം അഹിതായ ഭവേയ്യാ’തി പരാനുദ്ദയായ ന കഥേസി’’ന്തി ആഹ. ലക്ഖണസംയുത്തേപി (സം. നി. ൨.൨൦൨ ആദയോ) ഹി മഹാമോഗ്ഗല്ലാനേന ദിട്ഠകാലേയേവ സത്ഥാ തസ്സ സക്ഖീ ഹുത്വാ വിനീതവത്ഥൂനി കഥേസി, ഇദമ്പി തേന തഥേവ കഥിതം. തം സുത്വാ ഭിക്ഖൂ തസ്സ പുബ്ബകമ്മം പുച്ഛിംസു. സത്ഥാപി തേസം കഥേസി –

അതീതേ കിര ബാരാണസിം നിസ്സായ നദീതീരേ പച്ചേകബുദ്ധസ്സ പണ്ണസാലം കരിംസു. സോ തത്ഥ വിഹരന്തോ നിബദ്ധം നഗരേ പിണ്ഡായ ചരതി. നാഗരാപി സായംപാതം ഗന്ധപുപ്ഫാദിഹത്ഥാ പച്ചേകബുദ്ധസ്സൂപട്ഠാനം ഗച്ഛന്തി. ഏകോ ബാരാണസിവാസീ പുരിസോ തം മഗ്ഗം നിസ്സായ ഖേത്തം കസി. മഹാജനോ സായംപാതം പച്ചേകബുദ്ധസ്സൂപട്ഠാനം ഗച്ഛന്തോ തം ഖേത്തം മദ്ദന്തോ ഗച്ഛതി. കസ്സകോ ച ‘‘മാ മേ ഖേത്തം മദ്ദഥാ’’തി വാരേന്തോപി വാരേതും നാസക്ഖി. അഥസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘സചേ ഇമസ്മിം ഠാനേ പച്ചേകബുദ്ധസ്സ പണ്ണസാലാ ന ഭവേയ്യ, ന മേ ഖേത്തം മദ്ദേയ്യു’’ന്തി. സോ പച്ചേകബുദ്ധസ്സ പിണ്ഡായ പവിട്ഠകാലേ പരിഭോഗഭാജനാനി ഭിന്ദിത്വാ പണ്ണസാലം ഝാപേസി. പച്ചേകബുദ്ധോ തം ഝാമം ദിസ്വാ യഥാസുഖം പക്കാമി. മഹാജനോ ഗന്ധമാലം ആദായ ആഗതോ ഝാമപണ്ണസാലം ദിസ്വാ ‘‘കഹം നു ഖോ നോ അയ്യോ ഗതോ’’തി ആഹ. സോപി മഹാജനേനേവ സദ്ധിം ഗതോ മഹാജനമജ്ഝേ ഠിതകോവ ഏവമാഹ – ‘‘മയാ തസ്സ പണ്ണസാലാ ഝാപിതാ’’തി. അഥ നം ‘‘ഗണ്ഹഥ, ഇമം പാപിമം നിസ്സായ മയം പച്ചേകബുദ്ധം ദട്ഠും ന ലഭിമ്ഹാ’’തി ദണ്ഡാദീഹി പോഥേത്വാ ജീവിതക്ഖയം പാപേസും. സോ അവീചിമ്ഹി നിബ്ബത്തിത്വാ യാവായം മഹാപഥവീ യോജനമത്തം ഉസ്സന്നാ, താവ നിരയേ പച്ചിത്വാ പക്കാവസേസേന ഗിജ്ഝകൂടേ അഹിപേതോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി. സത്ഥാ ഇദം തസ്സ പുബ്ബകമ്മം കഥേത്വാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, പാപകമ്മം നാമേതം ഖീരസദിസം, യഥാ ഖീരം ദുയ്ഹമാനമേവ ന പരിണമതി. തഥാ കമ്മം കയിരമാനമേവ ന വിപച്ചതി. യദാ പന വിപച്ചതി, തദാ ഏവരൂപേന ദുക്ഖേന സോചതീ’’തി അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൭൧. ‘‘ന ഹി പാപം കതം കമ്മം, സജ്ജുഖീരംവ മുച്ചതി;

ഡഹന്തം ബാലമന്വേതി, ഭസ്മച്ഛന്നോവ പാവകോ’’തി.

തത്ഥ സജ്ജുഖീരം വാതി തം ഖണംയേവ ധേനുയാ ഥനേഹി നിക്ഖന്തം അബ്ഭുണ്ഹം ഖീരം ന മുച്ചതി ന പരിണമതി. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യഥാ ഇദം സജ്ജുഖീരം തം ഖണഞ്ഞേവ ന മുച്ചതി ന പരിണമതി ന പകതിം വിജഹതി. യസ്മിം പന ഭാജനേ ദുഹിത്വാ ഗഹിതം യാവ തത്ഥ തക്കാദിഅമ്ബിലം ന പക്ഖിപതി, യാവ ദധിഭാജനാദികം അമ്ബിലഭാജനം ന പാപുണാതി, താവ പകതിം അവിജഹിത്വാ പച്ഛാ ജഹതി, ഏവമേവ പാപകമ്മമ്പി കരിയമാനമേവ ന വിപച്ചതി. യദി വിപച്ചേയ്യ, ന കോചി പാപകമ്മം കാതും വിസഹേയ്യ. യാവ പന കുസലാഭിനിബ്ബത്താ ഖന്ധാ ധരന്തി, താവ നം തേ രക്ഖന്തി. തേസം ഭേദാ അപായേ നിബ്ബത്തക്ഖന്ധേസു വിപച്ചതി, വിപച്ചമാനഞ്ച ഡഹന്തം ബാലമന്വേതി.‘‘കിം വിയാ’’തി? ‘‘ഭസ്മച്ഛന്നോവ പാവകോ’’തി. യഥാ ഹി ഛാരികായ പടിച്ഛന്നോ വീതച്ചിതങ്ഗാരോ അക്കന്തോപി ഛാരികായ പടിച്ഛന്നത്താ ന താവ ഡഹതി, ഛാരികം പന താപേത്വാ ചമ്മാദീനം ഡഹനവസേന യാവ മത്ഥലുങ്ഗാ ഡഹന്തോ ഗച്ഛതി, ഏവമേവ പാപകമ്മമ്പി യേന കതം ഹോതി, തം ബാലം ദുതിയേ വാ തതിയേ വാ അത്തഭാവേ നിരയാദീസു നിബ്ബത്തം ഡഹന്തം അനുഗച്ഛതീതി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപന്നാദയോ അഹേസുന്തി.

അഹിപേതവത്ഥു ദ്വാദസമം.