൧൦. ഉപ്പലവണ്ണത്ഥേരീവത്ഥു

മധുവാ മഞ്ഞതീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ ജേതവനേ വിഹരന്തോ ഉപ്പലവണ്ണത്ഥേരിം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സാ കിര പദുമുത്തരബുദ്ധസ്സ പാദമൂലേ പത്ഥനം പട്ഠപേത്വാ കപ്പസതസഹസ്സം പുഞ്ഞാനി കുരുമാനാ ദേവേസു ച മനുസ്സേസു ച സംസരന്തീ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ദേവലോകതോ ചവിത്വാ സാവത്ഥിയം സേട്ഠികുലേ പടിസന്ധിം ഗണ്ഹി. നീലുപ്പലഗബ്ഭസമാനവണ്ണതായ ചസ്സാ ഉപ്പലവണ്ണാത്വേവ നാമം അകംസു. അഥസ്സാ വയപ്പത്തകാലേ സകലജമ്ബുദീപേ രാജാനോ ച സേട്ഠിനോ ച സേട്ഠിസ്സ സന്തികം സാസനം പഹിണിംസു – ‘‘ധീതരം അമ്ഹാകം ദേതൂ’’തി. അപഹിണന്തോ നാമ നാഹോസി. തതോ സേട്ഠി ചിന്തേസി – ‘‘അഹം സബ്ബേസം മനം ഗഹേതും ന സക്ഖിസ്സാമി, ഉപായം പനേകം കരിസ്സാമീ’’തി ധീതരം പക്കോസാപേത്വാ, ‘‘അമ്മ, പബ്ബജിതും സക്ഖിസ്സസീ’’തി ആഹ. തസ്സാ പച്ഛിമഭവികത്താ തം വചനം സീസേ ആസിത്തം സതപാകതേലം വിയ അഹോസി. തസ്മാ പിതരം ‘‘പബ്ബജിസ്സാമി, താതാ’’തി ആഹ. സോ തസ്സാ മഹന്തം സക്കാരം കത്വാ ഭിക്ഖുനീഉപസ്സയം നേത്വാ പബ്ബാജേസി. തസ്സാ അചിരപബ്ബജിതായ ഏവ ഉപോസഥാഗാരേ കാലവാരോ പാപുണി. സാ ദീപം ജാലേത്വാ ഉപോസഥാഗാരം സമ്മജ്ജിത്വാ ദീപസിഖായ നിമിത്തം ഗണ്ഹിത്വാ ഠിതാവ പുനപ്പുനം ഓലോകയമാനാ തേജോകസിണാരമ്മണം ഝാനം നിബ്ബത്തേത്വാ തമേവ പാദകം കത്വാ അരഹത്തം പാപുണി സദ്ധിം പടിസമ്ഭിദാഹി ചേവ അഭിഞ്ഞാഹി ച.

സാ അപരേന സമയേന ജനപദചാരികം ചരിത്വാ പച്ചാഗന്ത്വാ അന്ധവനം പാവിസി. തദാ ഭിക്ഖുനീനം അരഞ്ഞവാസോ അപ്പടിക്ഖിത്തോ ഹോതി. അഥസ്സാ തത്ഥ കുടികം കത്വാ മഞ്ചകം പഞ്ഞാപേത്വാ സാണിയാ പരിക്ഖിപിംസു. സാ സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ പവിസിത്വാ നിക്ഖമി. മാതുലപുത്തോ പനസ്സാ നന്ദമാണവോ നാമ ഗിഹികാലതോ പട്ഠായ പടിബദ്ധചിത്തോ. സോ തസ്സാ ആഗതഭാവം സുത്വാ ഥേരിയാ ആഗമനതോ പുരേതരമേവ അന്ധവനം ഗന്ത്വാ തം കുടികം പവിസിത്വാ ഹേട്ഠാമഞ്ചകേ നിലീനോ ഥേരിയാ ആഗന്ത്വാ കുടികം പവിസിത്വാ ദ്വാരം പിധായ മഞ്ചകേ നിസിന്നമത്തായ ബഹി ആതപതോ ആഗതത്താ ചക്ഖുപഥേ അന്ധകാരേ അവിഗതേയേവ ഹേട്ഠാമഞ്ചകതോ നിക്ഖമിത്വാ മഞ്ചകം അഭിരുയ്ഹ ‘‘മാ നസ്സി ബാല, മാ നസ്സി ബാലാ’’തി ഥേരിയാ വാരിയമാനോയേവ അഭിഭവിത്വാ അത്തനാ പത്ഥിതകമ്മം കത്വാ പായാസി. അഥസ്സ അഗുണം ധാരേതും അസക്കോന്തീ വിയ മഹാപഥവീ ദ്വേധാ ഭിജ്ജി. സോ പഥവിം പവിട്ഠോ ഗന്ത്വാ മഹാഅവീചിമ്ഹി ഏവ നിബ്ബത്തി. ഥേരീപി തമത്ഥം ഭിക്ഖുനീനം ആരോചേസി. ഭിക്ഖുനിയോ ഭിക്ഖൂനം ഏതമത്ഥം ആരോചേസും. ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ആരോചയിംസു. തം സുത്വാ സത്ഥാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേത്വാ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുഭിക്ഖൂനീ ഉപാസകഉപാസികാസു യോ കോചി ബാലോ പാപകമ്മം കരോന്തോ മധുസക്ഖരാദീസു കിഞ്ചി ദേവ മധുരരസം ഖാദമാനോ പുരിസോ വിയ തുട്ഠഹട്ഠോ ഉദഗ്ഗുദഗ്ഗോ വിയ കരോതീ’’തി അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൬൯. ‘‘മധുവാ മഞ്ഞതി ബാലോ, യാവ പാപം ന പച്ചതി;

യദാ ച പച്ചതി പാപം, ബാലോ ദുക്ഖം നിഗച്ഛതീ’’തി.

തത്ഥ മധുവാതി ബാലസ്സ ഹി പാപം അകുസലകമ്മം കരോന്തസ്സ തം കമ്മം മധു വിയ മധുരരസം വിയ ഇട്ഠം കന്തം മനാപം വിയ ഉപട്ഠാതി. ഇതി നം സോ മധുംവ മഞ്ഞതി. യാവാതി യത്തകം കാലം. പാപം ന പച്ചതീതി ദിട്ഠധമ്മേ വാ സമ്പരായേ വാ വിപാകം ന ദേതി, താവ നം ഏവം മഞ്ഞതി. യദാ ചാതി യദാ പനസ്സ ദിട്ഠധമ്മേ വാ വിവിധാ കമ്മകാരണാ കയിരമാനസ്സ, സമ്പരായേ വാ നിരയാദീസു മഹാദുക്ഖം അനുഭവന്തസ്സ തം പാപം പച്ചതി, അഥ സോ ബാലോ ദുക്ഖം നിഗച്ഛതി വിന്ദതി പടിലഭതീതി.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസു.

അപരേന പന സമയേന ധമ്മസഭായം മഹാജനോ കഥം സമുട്ഠാപേസി ‘‘ഖീണാസവാപി മഞ്ഞേ കാമസുഖം സാദിയന്തി, കാമം സേവന്തി, കിം ന സേവിസ്സന്തി, ന ഹി ഏതേ കോളാപരുക്ഖാ, ന ച വമ്മികാ അല്ലമംസസരീരാവ, തസ്മാ ഏതേപി കാമസുഖം സാദിയന്തി, കാമം സേവന്തീ’’തി. സത്ഥാ ആഗന്ത്വാ ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ, ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഖീണാസവാ കാമസുഖം സാദിയന്തി, ന കാമം സേവന്തി. യഥാ ഹി പദുമപത്തേ പതിതം ഉദകബിന്ദു, ന വിലിമ്പതി, ന സണ്ഠാതി, വിനിവത്തേത്വാ പതതേവ, യഥാ ച ആരഗ്ഗേ സാസപോ ന വിലിമ്പതി, ന സണ്ഠാതി, വിനിവത്തേത്വാ പതതേവ, ഏവം ഖീണാസവസ്സ ചിത്തേ ദുവിധോപി കാമോ ന വിലിമ്പതി, ന സണ്ഠാതീ’’തി അനുസന്ധിം ഘടേത്വാ ധമ്മം ദേസേന്തോ ഇമം ബ്രാഹ്മണവഗ്ഗേ ഗാഥമാഹ –

‘‘വാരി പോക്ഖരപത്തേവ, ആരഗ്ഗേരിവ സാസപോ;

യോ ന ലിമ്പതി കാമേസു, തമഹം ബ്രൂമി ബ്രാഹ്മണ’’ന്തി. (ധ. പ. ൪൦൧);

ഇമിസ്സാ അത്ഥോ ബ്രാഹ്മണവഗ്ഗേയേവ ആവി ഭവിസ്സതി. സത്ഥാ പന രാജാനം പസേനദികോസലം പക്കോസാപേത്വാ, ‘‘മഹാരാജ, ഇമസ്മിം സാസനേ യഥേവ കുലപുത്താ, ഏവം കുലധീതരോപി മഹന്തം ഞാതിഗണഞ്ച ഭോഗക്ഖന്ധഞ്ച പഹായ പബ്ബജിത്വാ അരഞ്ഞേ വിഹരന്തി. താ ഏവം വിഹരമാനാ രാഗരത്താ പാപപുഗ്ഗലാ ഓമാനാതിമാനവസേന വിഹേഠേന്തിപി, ബ്രഹ്മചരിയന്തരായമ്പി പാപേന്തി, തസ്മാ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ അന്തോനഗരേ വസനട്ഠാനം കാതും വട്ടതീ’’തി. രാജാ ‘‘സാധൂ’’തി സമ്പടിച്ഛിത്വാ നഗരസ്സ ഏകപസ്സേ ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ വസനട്ഠാനം കാരാപേസി. തതോ പട്ഠായ ഭിക്ഖുനിയോ അന്തോഗാമേയേവ വസന്തീതി.

ഉപ്പലവണ്ണത്ഥേരീവത്ഥു ദസമം.