൬. പാവേയ്യകാജീവകവത്ഥു

ന പരേസം വിലോമാനീതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ സാവത്ഥിയം വിഹരന്തോ പാവേയ്യം നാമ ആജീവകം ആരബ്ഭ കഥേസി.

സാവത്ഥിയം കിരേകാ ഗഹപതാനീ പുത്തട്ഠാനേ ഠപേത്വാ പാവേയ്യം നാമ ആജീവകം പടിജഗ്ഗി. തസ്സാനന്തരഘരേസു മനുസ്സാ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ ആഗന്ത്വാ, ‘‘അഹോ അച്ഛരിയാ ബുദ്ധാനം ധമ്മദേസനാ’’തി നാനപ്പകാരേഹി ബുദ്ധഗുണേ വണ്ണേന്തി. സാ ബുദ്ധാനം ഗുണകഥം സുത്വാ വിഹാരം ഗന്ത്വാ ധമ്മം സോതുകാമാ ആജീവകസ്സ ഏതമത്ഥം കഥേത്വാ, ‘‘ഗച്ഛിസ്സാമി അഹം ബുദ്ധസന്തികം, അയ്യാ’’തി ആഹ. സോ ‘‘മാ ഗച്ഛാഹീ’’തി നിവാരേത്വാ തം പുനപ്പുനം യാചമാനമ്പി നിവാരേസി ഏവ. സാ ‘‘അയം മമ വിഹാരം ഗന്ത്വാ ധമ്മം സോതും ന ദേതി, സത്ഥാരം നിമന്തേത്വാ ഇധേവ ധമ്മം സുണിസ്സാമീ’’തി സായന്ഹസമയേ പുത്തം പക്കോസിത്വാ, ‘‘ഗച്ഛ, താത, സ്വാതനായ സത്ഥാരം നിമന്തേഹീ’’തി പേസേസി. സോ ഗച്ഛന്തോ പഠമതരം ആജീവകസ്സ വസനട്ഠാനം ഗന്ത്വാ തം വന്ദിത്വാ നിസീദി. അഥ നം സോ ‘‘കഹം ഗച്ഛസീ’’തി ആഹ. ‘‘മാതു വചനേന സത്ഥാരം നിമന്തേതും ഗച്ഛാമീ’’തി ആഹ. ‘‘മാ തസ്സ സന്തികം ഗച്ഛാഹീ’’തി. ‘‘അലം, അയ്യ, മമ മാതു ഭായാമി, ഗച്ഛിസ്സാമഹ’’ന്തി. ‘‘ഏതസ്സ കതസക്കാരം ഉഭോപി ഖാദിസ്സാമ, മാ ഗച്ഛാഹീ’’തി. ‘‘അലം, അയ്യ, മാതാ മേ തജ്ജേസ്സതീ’’തി. തേന ഹി ഗച്ഛ, ഗന്ത്വാ പന നിമന്തേത്വാ, ‘‘അമ്ഹാകം ഗേഹം അസുകട്ഠാനേ വാ അസുകവീഥിയം വാ അസുകമഗ്ഗേന വാ ഗന്തബ്ബ’’ന്തി മാ ആചിക്ഖി. ‘‘സന്തികേ ഠിതോ വിയ അഞ്ഞേന മഗ്ഗേന ഗച്ഛന്തോ വിയ പലായിത്വാ ഏഹീ’’തി. സോ ആജീവകസ്സ വചനം സുത്വാ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ നിമന്തേത്വാ ആജീവകേന വുത്തനിയാമേനേവ സബ്ബം കത്വാ തസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ, ‘‘കിം തേ കത’’ന്തി പുട്ഠോ, ‘‘സബ്ബം കതം, അയ്യാ’’തി ആഹ. ‘‘ഭദ്ദകം തേ കതം, തസ്സ സക്കാരം ഉഭോപി ഖാദിസ്സാമാ’’തി വത്വാ പുനദിവസേ ആജീവകോ പാതോവ തം ഗേഹം അഗമാസി. തം ഗഹേത്വാ പച്ഛാഗബ്ഭേ നിസീദാപേസും.

പടിവിസ്സകമനുസ്സാ തം ഗേഹം അല്ലഗോമയേന ഉപലിമ്പിത്വാ ലാജപഞ്ചമാനി പുപ്ഫാനി വികിരിത്വാ സത്ഥു നിസീദനത്ഥായ മഹാരഹം ആസനം പഞ്ഞാപേസും. ബുദ്ധേഹി സദ്ധിം അപരിചിതമനുസ്സാ ഹി ആസനപഞ്ഞത്തിം ന ജാനന്തി, ബുദ്ധാനഞ്ച മഗ്ഗദേസകേന കിച്ചം നാമ നത്ഥി, ബോധിമൂലേ ദസസഹസ്സിസോകധാതും കമ്പേത്വാ സമ്ബോധിം പത്തദിവസേയേവ ഹി നേസം ‘‘അയം മഗ്ഗോ നിരയം ഗച്ഛതി, അയം തിരച്ഛാനയോനിം, അയം പേത്തിവിസയം, അയം മനുസ്സലോകം, അയം ദേവലോകം, അയം അമതമഹാനിബ്ബാന’’ന്തി സബ്ബേ മഗ്ഗാ ആവിഭൂതാ. ഗാമനിഗമാദീനം പന മഗ്ഗേ വത്തബ്ബമേവ നത്ഥി. തസ്മാ സത്ഥാ പാതോവ പത്തചീവരമാദായ മഹാഉപാസികായ ഗേഹദ്വാരം ഗതോ. സാ ഗേഹാ നിക്ഖമിത്വാ സത്ഥാരം പഞ്ചപതിട്ഠിതേന വന്ദിത്വാ അന്തോനിവേസനം പവേസേത്വാ ആസനേ നിസീദാപേത്വാ ദക്ഖിണോദകം ദത്വാ പണീതേന ഖാദനീയേന ഭോജനീയേന പരിവിസി. ഉപാസികാ കതഭത്തകിച്ചസ്സ സത്ഥുനോ അനുമോദനം കാരേതുകാമാ പത്തം ഗണ്ഹി. സത്ഥാ മധുരസ്സരേന അനുമോദനധമ്മകഥം ആരഭി. ഉപാസികാ ‘‘സാധു, സാധൂ’’തി സാധുകാരം ദദമാനാ ധമ്മം സുണി. ആജീവകോപി പച്ഛാഗബ്ഭേ നിസിന്നോവ തസ്സാ സാധുകാരം ദത്വാ ധമ്മം സുണന്തിയാ സദ്ദം സുത്വാ സന്ധാരേതും നാസക്ഖി. ‘‘ന ഇദാനേസാ മയ്ഹ’’ന്തി നിക്ഖമിത്വാ ‘‘നട്ഠാസി കാളകണ്ണി, ഏതസ്സ ഏവം സക്കാരം കരോതീ’’തി നാനപ്പകാരേന ഉപാസികഞ്ച സത്ഥാരഞ്ച അക്കോസന്തോ പലായി. ഉപാസികാ തസ്സ കഥായ ലജ്ജിതാ അഞ്ഞഥത്തം ഗതം ചിത്തം ദേസനാനുസാരേന ഞാണം പേസേതും നാസക്ഖി. അഥ നം സത്ഥാ ‘‘കിം ഉപാസികേ ചിത്തം ദേസനാനുഗതം കാതും ന സക്കോസീ’’തി? ‘‘ഭന്തേ, ഏതസ്സ മേ കഥായ ചിത്തം അഞ്ഞഥത്തം ഉപഗത’’ന്തി. സത്ഥാ ‘‘ഏവരൂപസ്സ വിസഭാഗജനസ്സ കഥിതം കഥം നാമ ആവജ്ജിതും ന വട്ടതി, ഏവരൂപം അസമന്നാഹരിത്വാ അത്തനോ കതാകതമേവ ഓലോകേതും വട്ടതീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൫൦. ‘‘ന പരേസം വിലോമാനി, ന പരേസം കതാകതം;

അത്തനോവ അവേക്ഖേയ്യ, കതാനി അകതാനി ചാ’’തി.

തത്ഥ ന പരേസം വിലോമാനീതി പരേസം വിലോമാനി ഫരുസാനി മമ്മച്ഛേദകവചനാനി ന മനസികാതബ്ബാനി. ന പരേസം കതാകതന്തി ‘‘അസുകോ ഉപാസകോ അസ്സദ്ധോ അപ്പസന്നോ, നാപിസ്സ ഗേഹേ കടച്ഛുഭിക്ഖാദീനി ദിയ്യന്തി, ന സലാകഭത്താദീനി, ന ചീവരാദിപച്ചയദാനം ഏതസ്സ അത്ഥി, തഥാ അസുകാ ഉപാസികാ അസ്സദ്ധാ അപ്പസന്നാ, നാപിസ്സാ ഗേഹേ കടച്ഛുഭിക്ഖാദീനി ദിയ്യന്തി, ന സലാകഭത്താദീനി, ന ചീവരാദിപച്ചയദാനം ഏതിസ്സാ അത്ഥി, തഥാ അസുകോ ഭിക്ഖു അസ്സദ്ധോ അപ്പസന്നോ, നാപി ഉപജ്ഝായവത്തം കരോതി, ന ആചരിയവത്തം, ന ആഗന്തുകവത്തം, ന ഗമികവത്തം, ന ചേതിയങ്ഗണവത്തം, ന ഉപോസഥാഗാരവത്തം, ന ഭോജനസാലാവത്തം, ന ജന്താഘരവത്താദീനി, നാപിസ്സ കിഞ്ചി ധുതങ്ഗം അത്ഥി, ന ഭാവനാരാമതായ ഉസ്സാഹമത്തമ്പീ’’തി ഏവം പരേസം കതാകതം നാമ ന ഓലോകേതബ്ബം. അത്തനോവ അവേക്ഖേയ്യാതി ‘‘കഥം ഭൂതസ്സ മേ രത്തിന്ദിവാ വീതിവത്തന്തീതി പബ്ബജിതേന അഭിണ്ഹം പച്ചവേക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി (അ. നി. ൧൦.൪൮) ഇമം ഓവാദം അനുസ്സരന്തോ സദ്ധാപബ്ബജിതോ കുലപുത്തോ ‘‘കിം നു ഖോ അഹം ‘അനിച്ചം ദുക്ഖം അനത്താ’തി തിലക്ഖണം ആരോപേത്വാ യോഗേ കമ്മം കാതും സക്ഖിം, നാസക്ഖി’’ന്തി ഏവം അത്തനോ കതാകതാനി ഓലോകേയ്യാതി.

ദേസനാവസാനേ സാ ഉപാസികാ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠിതാ, ദേസനാ മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ ജാതാതി.

പാവേയ്യകാജീവകവത്ഥു ഛട്ഠം.