൫. മച്ഛരിയകോസിയസേട്ഠിവത്ഥു

യഥാപി ഭമരോ പുപ്ഫന്തി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ സാവത്ഥിയം വിഹരന്തോ മച്ഛരിയകോസിയസേട്ഠിം ആരബ്ഭ കഥേസി. തസ്സ വത്ഥു രാജഗഹേ സമുട്ഠിതം.

രാജഗഹനഗരസ്സ കിര അവിദൂരേ സക്കാരം നാമ നിഗമോ അഹോസി. തത്ഥേകോ മച്ഛരിയകോസിയോ നാമ സേട്ഠി അസീതികോടിവിഭവോ പടിവസതി. സോ തിണഗ്ഗേന തേലബിന്ദുമ്പി പരേസം ന ദേതി, ന അത്തനാ പരിഭുഞ്ജതി. ഇതിസ്സ തം വിഭവജാതം നേവ പുത്തദാരാദീനം, ന സമണബ്രാഹ്മണാനം അത്ഥം അനുഭോതി, രക്ഖസപരിഗ്ഗഹിതാ പോക്ഖരണീ വിയ അപരിഭോഗം തിട്ഠതി. സത്ഥാ ഏകദിവസം പച്ചൂസസമയേ മഹാകരുണാസമാപത്തിതോ വുട്ഠായ സകലലോകധാതുയം ബോധനേയ്യബന്ധവേ ഓലോകേന്തോ പഞ്ചചത്താലീസയോജനമത്ഥകേ വസന്തസ്സ സേട്ഠിനോ സപജാപതികസ്സ സോതാപത്തിഫലസ്സ ഉപനിസ്സയം അദ്ദസ. തതോ പുരിമദിവസേ പന സോ രാജാനം ഉപട്ഠാതും രാജഗേഹം ഗന്ത്വാ രാജൂപട്ഠാനം കത്വാ ആഗച്ഛന്തോ ഏകം ഛാതജ്ഝത്തം ജനപദമനുസ്സം കുമ്മാസപൂരം കപല്ലകപൂവം ഖാദന്തം ദിസ്വാ തത്ഥ പിപാസം ഉപ്പാദേത്വാ അത്തനോ ഘരം ഗന്ത്വാ ചിന്തേസി – ‘‘സചാഹം കപല്ലകപൂവം ഖാദിതുകാമോമ്ഹീതി വക്ഖാമി, ബഹൂ മനുസ്സാ മയാ സദ്ധിം ഖാദിതുകാമാ ഭവിസ്സന്തി, ഏവം മേ ബഹൂനി തിലതണ്ഡുലസപ്പിഫാണിതാദീനി പരിക്ഖയം ഗമിസ്സന്തി, ന കസ്സചി കഥേസ്സാമീ’’തി തണ്ഹം അധിവാസേന്തോ ചരതി. സോ ഗച്ഛന്തേ ഗച്ഛന്തേ കാലേ ഉപ്പണ്ഡുപ്പണ്ഡുകജാതോ ധമനിസന്ഥതഗത്തോ ജാതോ. തതോ തണ്ഹം അധിവാസേതും അസക്കോന്തോ ഗബ്ഭം പവിസിത്വാ മഞ്ചകേ ഉപഗൂഹിത്വാ നിപജ്ജി. ഏവം ഗതോപി ധനഹാനിഭയേന ന കസ്സചി കിഞ്ചി കഥേസി.

അഥ നം ഭരിയാ ഉപസങ്കമിത്വാ പിട്ഠിം പരിമജ്ജിത്വാ, ‘‘കിം തേ, സാമി, അഫാസുകം ജാത’’ന്തി പുച്ഛി. ‘‘ന മേ കിഞ്ചി അഫാസുകം അത്ഥീ’’തി. ‘‘കിം നു ഖോ തേ രാജാ കുപിതോ’’തി? ‘‘രാജാപി മേ ന കുപ്പതീ’’തി. ‘‘അഥ കിം തേ പുത്തധീതാഹി വാ ദാസകമ്മകരാദീഹി വാ കിഞ്ചി അമനാപം കതം അത്ഥീ’’തി? ‘‘ഏവരൂപമ്പി നത്ഥീ’’തി. ‘‘കിസ്മിഞ്ചി പന തേ തണ്ഹാ അത്ഥീ’’തി? ഏവം വുത്തേപി ധനഹാനിഭയേന കിഞ്ചി അവത്വാ നിസ്സദ്ദോവ നിപജ്ജി, അഥ നം ഭരിയാ ‘‘കഥേഹി, സാമി കിസ്മിഞ്ചി തേ തണ്ഹാ അത്ഥീ’’തി ആഹ. സോ വചനം പരിഗിലന്തോ വിയ ‘‘അത്ഥി മേ തണ്ഹാ’’തി ആഹ. ‘‘കിം തണ്ഹാ, സാമീ’’തി? ‘‘കപല്ലകപൂവം ഖാദിതുകാമോമ്ഹീ’’തി. ‘‘അഥ കിമത്ഥം മേ ന കഥേസി, കിം ത്വം ദലിദ്ദോസി, ഇദാനി സകലനിഗമവാസീനം പഹോനകേ കപല്ലകപൂവേ പചിസ്സാമീ’’തി. ‘‘കിം തേ ഏതേഹി, അത്തനോ കമ്മം കത്വാ ഖാദിസ്സന്തീ’’തി? ‘‘തേന ഹി ഏകരച്ഛവാസീനം പഹോനകേ പചിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ജാനാമഹം തവ മഹദ്ധനഭാവ’’ന്തി. ‘‘ഇമസ്മിം ഗേഹസാമന്തേ സബ്ബേസം പഹോനകം കത്വാ പചാമീ’’തി. ‘‘ജാനാമഹം തവ മഹജ്ഝാസയഭാവ’’ന്തി. ‘‘തേന ഹി തേ പുത്തദാരമത്തസ്സേവ പഹോനകം കത്വാ പചാമീ’’തി. ‘‘കിം തേ ഏതേഹീ’’തി? ‘‘കിം പന തുയ്ഹഞ്ച മയ്ഹഞ്ച പഹോനകം കത്വാ പചാമീ’’തി? ‘‘ത്വം കിം കരിസ്സസീ’’തി? ‘‘തേന ഹി ഏകകസ്സേവ തേ പഹോനകം കത്വാ പചാമീ’’തി. ‘‘ഇമസ്മിം ഠാനേ പചമാനേ ബഹൂ പച്ചാസീസന്തി. സകലതണ്ഡുലേ ഠപേത്വാ ഭിന്നതണ്ഡുലേ ച ഉദ്ധനകപല്ലാനി ച ആദായ ഥോകം ഖീരസപ്പിമധുഫാണിതഞ്ച ഗഹേത്വാ സത്തഭൂമികസ്സ പാസാദസ്സ ഉപരിമതലം ആരുയ്ഹ പച, തത്ഥാഹം ഏകകോവ നിസീദിത്വാ ഖാദിസ്സാമീ’’തി. സാ ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണിത്വാ ഗഹേതബ്ബം ഗാഹാപേത്വാ പാസാദം അഭിരുയ്ഹ ദാസിയോ വിസ്സജ്ജേത്വാ സേട്ഠിം പക്കോസാപേസി, സോ ആദിതോ പട്ഠായ ദ്വാരാനി പിദഹന്തോ സബ്ബദ്വാരേസു സൂചിഘടികം ദത്വാ സത്തമതലം അഭിരുഹിത്വാ തത്ഥപി ദ്വാരം പിദഹിത്വാ നിസീദി. ഭരിയാപിസ്സ ഉദ്ധനേ അഗ്ഗിം ജാലേത്വാ കപല്ലം ആരോപേത്വാ പൂവേ പചിതും ആരഭി.

അഥ സത്ഥാ പാതോവ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരം ആമന്തേസി – ‘‘ഏസോ, മോഗ്ഗല്ലാന, രാജഗഹസ്സ അവിദൂരേ സക്കാരനിഗമേ മച്ഛരിയസേട്ഠി ‘കപല്ലകപൂവേ ഖാദിസ്സാമീ’തി അഞ്ഞേസം ദസ്സനഭയേന സത്തഭൂമികേ പാസാദേ കപല്ലകപൂവേ പചാപേതി, ത്വം തത്ഥ ഗന്ത്വാ സേട്ഠിം ദമേത്വാ നിബ്ബിസേവനം കത്വാ ഉഭോപി ജായമ്പതികേ പൂവേ ച ഖീരസപ്പിമധുഫാണിതാനി ച ഗാഹാപേത്വാ അത്തനോ ബലേന ജേതവനം ആനേഹി, അജ്ജാഹം പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം വിഹാരേ ഏവ നിസീദിസ്സാമി, പൂവേഹേവ ഭത്തകിച്ചം കരിസ്സാമീ’’തി.

ഥേരോ ‘‘സാധു, ഭന്തേ’’തി സത്ഥു വചനം സമ്പടിച്ഛിത്വാ താവദേവ ഇദ്ധിബലേന തം നിഗമം ഗന്ത്വാ തസ്സ പാസാദസ്സ സീഹപഞ്ജരദ്വാരേ സുനിവത്ഥോ സുപാരുതോ ആകാസേ ഏവ മണിരൂപകം വിയ അട്ഠാസി. മഹാസേട്ഠിനോ ഥേരം ദിസ്വാവ ഹദയമംസം കമ്പി. സോ അഹം ഏവരൂപാനംയേവ ദസ്സനഭയേന ഇമം ഠാനമാഗതോ, അയഞ്ച ഭിക്ഖു ആകാസേനാഗന്ത്വാ വാതപാനദ്വാരേ ഠിതോതി. സോ ഗഹേതബ്ബഗഹണം അപസ്സന്തോ അഗ്ഗിമ്ഹി പക്ഖിത്തലോണസക്ഖരാ വിയ ദോസേന തടതടായന്തോ ഏവമാഹ – ‘‘സമണ, ആകാസേ ഠത്വാപി കിം ലഭിസ്സസി, ആകാസേ അപദേ പദം ദസ്സേത്വാ ചങ്കമന്തോപി നേവ ലഭിസ്സസീ’’തി. ഥേരോ തസ്മിം ഏവ ഠാനേ അപരാപരം ചങ്കമി. സേട്ഠി ‘‘ചങ്കമന്തോ കിം ലഭിസ്സസി, ആകാസേ പല്ലങ്കേന നിസീദന്തോപി ന ലഭിസ്സസിയേവാ’’തി ആഹ. ഥേരോ പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ നിസീദി. അഥ നം ‘‘ആകാസേ നിസിന്നോ കിം ലഭിസ്സസി, ആഗന്ത്വാ വാതപാനസ്സ ഉമ്മാരേ ഠിതോപി ന ലഭിസ്സസീ’’തി ആഹ. ഥേരോ ഉമ്മാരേ ഠിതോ. ‘‘ഉമ്മാരേ ഠിതോപി കിം ലഭിസ്സസി, ധൂമായന്തോപി ന ലഭിസ്സസി ഏവാ’’തി ആഹ. ഥേരോപി ധൂമായി. സകലപാസാദോ ഏകധൂമോ അഹോസി. സേട്ഠിനോ അക്ഖീനം സൂചിയാ വിജ്ഝനകാലോ വിയ അഹോസി, ഗേഹജ്ഝായനഭയേന പന ‘‘ത്വം പജ്ജലന്തോപി ന ലഭിസ്സസീ’’തി അവത്വാ ‘‘അയം സമണോ സുട്ഠു ലഗ്ഗോ, അലദ്ധാ ന ഗമിസ്സതി, ഏകമസ്സ പൂവം ദാപേസ്സാമീ’’തി ഭരിയം ആഹ – ‘‘ഭദ്ദേ ഏകം ഖുദ്ദകപൂവം പചിത്വാ സമണസ്സ ദത്വാ ഉയ്യോജേഹി ന’’ന്തി. സാ ഥോകം ഏവ പിട്ഠം കപല്ലപാതിയം പക്ഖിപി, മഹാപൂവോ ഹുത്വാ സകലപാതിം പൂരേത്വാ ഉദ്ധുമാതോ ഹുത്വാ അട്ഠാസി.

സേട്ഠി തം ദിസ്വാ ‘‘ബഹും തയാ പിട്ഠം ഗഹിതം ഭവിസ്സതീ’’തി സയമേവ ദബ്ബികണ്ണേന ഥോകം പിട്ഠം ഗഹേത്വാ പക്ഖിപി, പൂവോ പുരിമപൂവതോ മഹന്തതരോ ജാതോ. ഏവം യം യം പചതി, സോ സോ മഹന്തമഹന്തോവ ഹോതി. സോ നിബ്ബിന്നോ ഭരിയം ആഹ – ‘‘ഭദ്ദേ, ഇമസ്സ ഏകം പൂവം ദേഹീ’’തി. തസ്സാ പച്ഛിതോ ഏകം പൂവം ഗണ്ഹന്തിയാ സബ്ബേ ഏകാബദ്ധാ അല്ലീയിംസു. സാ സേട്ഠിം ആഹ – ‘‘സാമി, സബ്ബേ പൂവാ ഏകതോ ലഗ്ഗാ, വിസും കാതും ന സക്കോമീ’’തി. ‘‘അഹം കരിസ്സാമീ’’തി സോപി കാതും നാസക്ഖി. ഉഭോപി ജനാ കോടിയം ഗഹേത്വാ കഡ്ഢന്താപി വിയോജേതും നാസക്ഖിംസു ഏവ. അഥസ്സ പൂവേഹി സദ്ധിം വായമന്തസ്സേവ സരീരതോ സേദാ മുച്ചിംസു, പിപാസാ ഉപച്ഛിജ്ജി. തതോ ഭരിയം ആഹ – ‘‘ഭദ്ദേ, ന മേ പൂവേഹി അത്ഥോ, പച്ഛിയാ സദ്ധിംയേവ ഇമസ്സ ദേഹീ’’തി. സാ പച്ഛിം ആദായ ഥേരം ഉപസങ്കമിത്വാ അദാസി. ഥേരോ ഉഭിന്നമ്പി ധമ്മം ദേസേസി, തിണ്ണം രതനാനം ഗുണം കഥേസി, ‘‘അത്ഥി ദിന്നം, അത്ഥി യിട്ഠ’’ന്തി ദിന്നദാനാദീനം ഫലം ഗഗനതലേ പുണ്ണചന്ദം വിയ ദസ്സേസി.

തം സുത്വാ പസന്നചിത്തോ ഹുത്വാ സേട്ഠി ‘‘ഭന്തേ, ആഗന്ത്വാ ഇമസ്മിം പല്ലങ്കേ നിസീദിത്വാ പരിഭുഞ്ജഥാ’’തി ആഹ. ഥേരോ, ‘‘മഹാസേട്ഠി, സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ‘പൂവേ ഖാദിസ്സാമീ’തി പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം വിഹാരേ നിസിന്നോ, തുമ്ഹാകം രുചിയാ സതി അഹം വോ നേസ്സാമി, സേട്ഠിഭരിയം പൂവേ ച ഖീരാദീനി ച ഗണ്ഹാപേഥ, സത്ഥു സന്തികം ഗമിസ്സാമാ’’തി ആഹ. ‘‘കഹം പന, ഭന്തേ, ഏതരഹി സത്ഥാ’’തി? ‘‘ഇതോ പഞ്ചചത്താലീസയോജനമത്ഥകേ ജേതവനവിഹാരേ, മഹാസേട്ഠീ’’തി. ‘‘ഭന്തേ, കാലം അനതിക്കമിത്വാ ഏത്തകം അദ്ധാനം കഥം ഗമിസ്സാമാ’’തി. ‘‘മഹാസേട്ഠി, തുമ്ഹാകം രുചിയാ സതി അഹം വോ അത്തനോ ഇദ്ധിബലേന നേസ്സാമി, തുമ്ഹാകം പാസാദേ സോപാനസീസം അത്തനോ ഠാനേ ഏവ ഭവിസ്സതി, സോപാനപരിയോസാനം പന വോ ജേതവനദ്വാരകോട്ഠകേ ഭവിസ്സതി, ഉപരിപാസാദാ ഹേട്ഠാപാസാദം ഓതരണകാലമത്തേനേവ ജേതവനം നേസ്സാമീ’’തി. സോ ‘‘സാധു, ഭന്തേ’’തി സമ്പടിച്ഛി.

ഥേരോ സോപാനസീസം തത്ഥേവ കത്വാ ‘‘സോപാനപാദമൂലം ജേതവനദ്വാരകോട്ഠകേ ഹോതൂ’’തി അധിട്ഠാസി. തഥേവ അഹോസി. ഇതി ഥേരോ സേട്ഠിഞ്ച സേട്ഠിഭരിയഞ്ച ഉപരിപാസാദാ ഹേട്ഠാപാസാദം ഓതരണകാലതോ ഖിപ്പതരം ജേതവനം സമ്പാപേസി. തേ ഉഭോപി സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ കാലം ആരോചേസും. സത്ഥാ ഭത്തഗ്ഗം പവിസിത്വാ പഞ്ഞത്തവരബുദ്ധാസനേ നിസീദി സദ്ധിം ഭിക്ഖുസങ്ഘേന. മഹാസേട്ഠി ബുദ്ധപ്പമുഖസ്സ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ദക്ഖിണോദകം അദാസി. ഭരിയാപിസ്സ തഥാഗതസ്സ പത്തേ പൂവം പതിട്ഠാപേസി. സത്ഥാ അത്തനോ യാപനമത്തം ഗണ്ഹി, പഞ്ചസതാ ഭിക്ഖൂപി യാപനമത്തം ഗണ്ഹിംസു. സേട്ഠി ഖീരസപ്പിമധുസക്ഖരാദീനി ദദമാനോ ന ഖയം അഗമാസി. സത്ഥാ പഞ്ചഹി ഭിക്ഖുസതേഹി സദ്ധിം ഭത്തകിച്ചം നിട്ഠാപേസി. മഹാസേട്ഠിപി സദ്ധിം ഭരിയായ യാവദത്ഥം ഖാദി. പൂവാനം പരിയോസാനമേവ ന പഞ്ഞായതി. സകലവിഹാരേ ഭിക്ഖൂനഞ്ച വിഘാസാദാനഞ്ച ദിന്നേസുപി പരിയന്തോ ന പഞ്ഞായതേവ. ‘‘ഭന്തേ, പൂവാ പരിക്ഖയം ന ഗച്ഛന്തീ’’തി ഭഗവതോ ആരോചേസും. ‘‘തേന ഹി ജേതവനദ്വാരകോട്ഠകേ ഛഡ്ഡേഥാ’’തി. അഥ നേ ദ്വാരകോട്ഠകസ്സ അവിദൂരേ പബ്ഭാരട്ഠാനേ ഛഡ്ഡയിംസു. യാവജ്ജതനാപി തം ഠാനം കപല്ലകപൂവപബ്ഭാരന്തേവ പഞ്ഞായതി. മഹാസേട്ഠി സഹ ഭരിയായ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ വന്ദിത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഭഗവാ അനുമോദനമകാസി. അനുമോദനാവസാനേ ഉഭോപി സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠായ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ ദ്വാരകോട്ഠകേ സോപാനം ആരുയ്ഹ അത്തനോ പാസാദേയേവ പതിട്ഠഹിംസു.

തതോ പട്ഠായ സേട്ഠി അസീതികോടിധനം ബുദ്ധസാസനേയേവ വിക്കിരി. പുനദിവസേ സായന്ഹസമയേ ധമ്മസഭായം സന്നിസിന്നാ ഭിക്ഖൂ ‘‘പസ്സഥാവുസോ, മഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരസ്സ ആനുഭാവം, അനുപഹച്ച നാമ സദ്ധം, അനുപഹച്ച ഭോഗേ മച്ഛരിയസേട്ഠിം മുഹുത്തേനേവ ദമേത്വാ നിബ്ബിസേവനം കത്വാ പൂവേ ഗാഹാപേത്വാ ജേതവനം ആനേത്വാ സത്ഥു സമ്മുഖം കത്വാ സോതാപത്തിഫലേ പതിട്ഠാപേസി, അഹോ മഹാനുഭാവോ ഥേരോ’’തി ഥേരസ്സ ഗുണം കഥേന്താ നിസീദിംസു. സത്ഥാ ദിബ്ബായ സോതധാതുയാ കഥം സുത്വാ ആഗന്ത്വാ, ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ’’തി പുച്ഛിത്വാ, ‘‘ഇമായ നാമാ’’തി വുത്തേ, ‘‘ഭിക്ഖവേ, കുലദമകേന നാമ ഭിക്ഖുനാ അനുപഹച്ച സദ്ധം, അനുപഹച്ച ഭോഗേ, കുലം അകിലമേത്വാ അവിഹേഠേത്വാ പുപ്ഫതോ രേണും ഗണ്ഹന്തേന ഭമരേന വിയ ഉപസങ്കമിത്വാ ബുദ്ധഗുണം ജാനാപേതബ്ബം, താദിസോ മമ പുത്തോ മോഗ്ഗല്ലാനോ’’തി ഥേരം പസംസിത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൪൯. ‘‘യഥാപി ഭമരോ പുപ്ഫം, വണ്ണഗന്ധമഹേഠയം;

പലേതി രസമാദായ, ഏവം ഗാമേ മുനീ ചരേ’’തി.

തത്ഥ ഭമരോതി യാ കാചി മധുകരജാതി. പുപ്ഫന്തി പുപ്ഫാരാമേ ചരന്തോ പുപ്ഫഞ്ച വണ്ണഞ്ച ഗന്ധഞ്ച അഹേഠയന്തോ അവിനാസേന്തോ വിചരതീതി അത്ഥോ. പലേതീതി ഏവം ചരിത്വാ യാവദത്ഥം രസം പിവിത്വാ അപരമ്പി മധുകരണത്ഥായ ആദായ പലേതി, സോ ഏവം വനഗഹനം അജ്ഝോഗാഹേത്വാ ഏകസ്മിം രുക്ഖസുസിരേ തം രജമിസ്സകം രസം ഠപേത്വാ അനുപുബ്ബേന മധുരരസം മധും കരോതി, ന തസ്സ പുപ്ഫാരാമേ വിചരിതപച്ചയാ പുപ്ഫം വാ വണ്ണഗന്ധം വാസ്സ വിഗച്ഛതി, അഥ ഖോ സബ്ബം പാകതികമേവ ഹോതി. ഏവം ഗാമേ മുനീ ചരേതി ഏവം സേഖാസേഖഭേദോ അനാഗാരിയമുനി കുലപടിപാടിയാ ഗാമേ ഭിക്ഖം ഗണ്ഹന്തോ വിചരതീതി അത്ഥോ. ന ഹി തസ്സ ഗാമേ ചരണപച്ചയാ കുലാനം സദ്ധാഹാനി വാ ഭോഗഹാനി വാ ഹോന്തി. സദ്ധാപി ഭോഗാപി പാകതികാവ ഹോന്തി. ഏവം ചരിത്വാ ച പന നിക്ഖമിത്വാ സേഖമുനി താവ ബഹിഗാമേ ഉദകഫാസുകട്ഠാനേ സങ്ഘാടിം പഞ്ഞാപേത്വാ നിസിന്നോ അക്ഖഭഞ്ജനവണപടിച്ഛാദനപുത്തമംസൂപമാദിവസേന പച്ചവേക്ഖന്തോ പിണ്ഡപാതം പരിഭുഞ്ജിത്വാ തഥാരൂപം വനസണ്ഡം അനുപവിസിത്വാ അജ്ഝത്തികകമ്മട്ഠാനം സമ്മസന്തോ ചത്താരോ മഗ്ഗേ, ചത്താരി ച സാമഞ്ഞഫലാനി ഹത്ഥഗതാനേവ കരോതി. അസേഖമുനി പന ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരമനുയുഞ്ജതി. അയമസ്സ ഭമരേന സദ്ധിം മധുകരണസരിക്ഖതാ വേദിതബ്ബാ. ഇധ പന ഖീണാസവോവ അധിപ്പേതോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പാപുണിംസൂതി.

സത്ഥാ ഇമം ധമ്മദേസനം വത്വാ ഉത്തരിപി ഥേരസ്സ ഗുണം പകാസേതും ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഇദാനേവ മോഗ്ഗല്ലാനേന മച്ഛരിയസേട്ഠി ദമിതോ, പുബ്ബേപി നം ദമേത്വാ കമ്മഫലസമ്ബന്ധം ജാനാപേസി ഏവാ’’തി വത്വാ ഇമമത്ഥം പകാസേന്തോ അതീതം ആഹരിത്വാ –

‘‘ഉഭോ ഖഞ്ജാ ഉഭോ കുണീ, ഉഭോ വിസമചക്ഖുകാ;

ഉഭിന്നം പിളകാ ജാതാ, നാഹം പസ്സാമി ഇല്ലിസ’’ന്തി. (ജാ. ൧.൧.൭൮) –

ഇമം ഇല്ലിസജാതകം കഥേസീതി.

മച്ഛരിയകോസിയസേട്ഠിവത്ഥു പഞ്ചമം.