൪. പതിപൂജികകുമാരിവത്ഥു

പുപ്ഫാനി ഹേവാതി ഇമം ധമ്മദേസനം സത്ഥാ സാവത്ഥിയം വിഹരന്തോ പതിപൂജികം നാമ കുമാരികം ആരബ്ഭ കഥേസി. വത്ഥു താവതിംസദേവലോകേ സമുട്ഠിതം.

തത്ഥ കിര മാലഭാരീ നാമ ദേവപുത്തോ അച്ഛരാസഹസ്സപരിവുതോ ഉയ്യാനം പാവിസി. പഞ്ചസതാ ദേവധീതരോ രുക്ഖം ആരുയ്ഹ പുപ്ഫാനി പാതേന്തി, പഞ്ചസതാ പതിതാനി പുപ്ഫാനി ഗഹേത്വാ ദേവപുത്തം അലങ്കരോന്തി. താസു ഏകാ ദേവധീതാ രുക്ഖസാഖായമേവ ചുതാ, സരീരം ദീപസിഖാ വിയ നിബ്ബായി. സാ സാവത്ഥിയം ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ പടിസന്ധിം ഗഹേത്വാ ജാതകാലേ ജാതിസ്സരാ ഹുത്വാ ‘‘മാലഭാരീദേവപുത്തസ്സ ഭരിയാമ്ഹീ’’തി അനുസ്സരന്തീ വുഡ്ഢിമന്വായ ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജം കത്വാ സാമികസ്സ സന്തികേ അഭിനിബ്ബത്തിം പത്ഥേസി. സാ സോളസവസ്സകാലേ പരകുലം ഗതാപി സലാകഭത്തപക്ഖികഭത്തവസ്സാവാസികാദീനി ദത്വാ, ‘‘അയം മേ സാമികസ്സ സന്തികേ നിബ്ബത്തനത്ഥായ പച്ചയോ ഹോതൂ’’തി വദതി. അഥസ്സാ ഭിക്ഖൂ ‘‘അയം കുമാരികാ ഉട്ഠായ സമുട്ഠായ പതിമേവ പത്ഥേതീതി പതിപൂജികാ’’തി നാമം കരിംസു. സാപി നിബദ്ധം ആസനസാലം പടിജഗ്ഗതി, പാനീയം ഉപട്ഠപേതി, ആസനാനി പഞ്ഞപേതി. അഞ്ഞേപി മനുസ്സാ സലാകഭത്താദീനി ദാതുകാമാ, ‘‘അമ്മ, ഇമാനിപി ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ പടിപാദേയ്യാസീ’’തി വത്വാ ആഹരിത്വാ ദേന്തി. സാപി ഏതേന നിയാമേന ആഗച്ഛന്തീ ഗച്ഛന്തീ ഏകപദവാരേ ഛപഞ്ഞാസ കുസലധമ്മേ (ധ. സ. ൧; ധ. സ. അട്ഠ. ൧ യേവാപനകവണ്ണനാ) പടിലഭതി. തസ്സാ കുച്ഛിയം ഗബ്ഭോ പതിട്ഠഹി. സാ ദസമാസച്ചയേന പുത്തം വിജായി. തസ്സ പദസാ ഗമനകാലേ അഞ്ഞമ്പി അഞ്ഞമ്പീതി ചത്താരോ പുത്തേ പടിലഭി.

സാ ഏകദിവസം ദാനം ദത്വാ പൂജം കത്വാ ധമ്മം സുത്വാ സിക്ഖാപദാനി രക്ഖിത്വാ ദിവസപരിയോസാനേ തം ഖണം നിബ്ബത്തേന കേനചി രോഗേന കാലം കത്വാ അത്തനോ സാമികസ്സേവ സന്തികേ നിബ്ബത്തി. ഇതരാപി ഏത്തകം കാലം ദേവപുത്തം അലങ്കരോന്തി ഏവ. ദേവപുത്തോ തം ദിസ്വാ ‘‘ത്വം പാതോവ പട്ഠായ ന ദിസ്സസി, കുഹിം ഗതാസീ’’തി ആഹ. ‘‘ചുതാമ്ഹി സാമീ’’തി. ‘‘കിം വദേസീ’’തി? ‘‘ഏവമേതം, സാമീ’’തി. ‘‘കുഹിം നിബ്ബത്താസീ’’തി? ‘‘സാവത്ഥിയം കുലഗേഹേ’’തി. ‘‘കിത്തകം കാലം തത്ഥ ഠിതാസീ’’തി? ‘‘ദസമാസച്ചയേന മാതു കുച്ഛിതോ നിക്ഖമിത്വാ സോളസവസ്സകാലേ പരകുലം ഗന്ത്വാ ചത്താരോ പുത്തേ വിജായിത്വാ ദാനാദീനി പുഞ്ഞാനി കത്വാ തുമ്ഹേ പത്ഥേത്വാ ആഗന്ത്വാ തുമ്ഹാകമേവ സന്തികേ നിബ്ബത്താമ്ഹി, സാമീ’’തി. ‘‘മനുസ്സാനം കിത്തകം ആയൂ’’തി? ‘‘വസ്സസതമത്ത’’ന്തി. ‘‘ഏത്തകമേവാ’’തി? ‘‘ആമ, സാമീ’’തി. ‘‘ഏത്തകം ആയും ഗഹേത്വാ നിബ്ബത്തമനുസ്സാ കിം നു ഖോ സുത്തപമത്താ കാലം അതിക്കാമേന്തി, ഉദാഹു ദാനാദീനി പുഞ്ഞാനി കരോന്തീ’’തി. ‘‘കിം വദേഥ, സാമി’’? ‘‘അസങ്ഖ്യേയ്യം ആയും ഗഹേത്വാ നിബ്ബത്താ വിയ അജരാമരാ വിയ ച നിച്ചം പമത്താ, മനുസ്സാ’’തി. മാലഭാരീദേവപുത്തസ്സ മഹാസംവേഗോ ഉദപാദി ‘‘വസ്സസതമത്തമായും ഗഹേത്വാ നിബ്ബത്തമനുസ്സാ കിര പമത്താ നിപജ്ജിത്വാ നിദ്ദായന്തി, കദാ നു ഖോ ദുക്ഖാ മുച്ചിസ്സന്തീ’’തി? മനുസ്സാനം പന വസ്സസതം താവതിംസാനം ദേവാനം ഏകോ രത്തിന്ദിവോ, തായ രത്തിയാ തിംസരത്തിയോ മാസോ, തേന മാസേന ദ്വാദസമാസികോ സംവച്ഛരോ, തേന സംവച്ഛരേന ദിബ്ബവസ്സസഹസ്സം ആയുപ്പമാണം, തം മനുസ്സഗണനായ തിസ്സോ വസ്സകോടിയോ, സട്ഠി ച വസ്സസതസഹസ്സാനി ഹോന്തി. തസ്മാ തസ്സ ദേവപുത്തസ്സ ഏകദിവസോപി നാതിക്കന്തോ മുഹുത്തസദിസോവ കാലോ അഹോസി. ഏവം അപ്പായുകമനുസ്സാനം പമാദോ നാമ അതിവിയ അയുത്തോതി.

പുനദിവസേ ഭിക്ഖൂ ഗാമം പവിട്ഠാ ആസനസാലം അപടിജഗ്ഗിതം, ആസനാനി അപഞ്ഞത്താനി, പാനീയം അനുട്ഠപിതം ദിസ്വാ, ‘‘കഹം പതിപൂജികാ’’തി ആഹംസു. ‘‘ഭന്തേ, കഹം തുമ്ഹേ തം ദക്ഖിസ്സഥ, ഹിയ്യോ അയ്യേസു ഭുഞ്ജിത്വാ ഗതേസു സായന്ഹസമയേ മതാ’’തി. തം സുത്വാ പുഥുജ്ജനാ ഭിക്ഖൂ തസ്സാ ഉപകാരം സരന്താ അസ്സൂനി സന്ധാരേതും നാസക്ഖിംസു. ഖീണാസവാനം ധമ്മസംവേഗോ ഉദപാദി. തേ ഭത്തകിച്ചം കത്വാ വിഹാരം ഗന്ത്വാ സത്ഥാരം വന്ദിത്വാ പുച്ഛിംസു – ‘‘ഭന്തേ, പതിപൂജികാ നാമ ഉപാസികാ ഉട്ഠായ സമുട്ഠായ നാനപ്പകാരാനി പുഞ്ഞാനി കത്വാ സാമികമേവ പത്ഥേസി, സാ ഇദാനി മതാ, കഹം നു ഖോ നിബ്ബത്താ’’തി? ‘‘അത്തനോ സാമികസ്സേവ സന്തികേ, ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘നത്ഥി, ഭന്തേ, സാമികസ്സ സന്തികേ’’തി. ‘‘ന സാ, ഭിക്ഖവേ, ഏതം സാമികം പത്ഥേതി, താവതിംസഭവനേ തസ്സാ മാലഭാരീദേവപുത്തോ നാമ സാമികോ, സാ തസ്സ പുപ്ഫപിലന്ധനട്ഠാനതോ ചവിത്വാ പുന ഗന്ത്വാ തസ്സേവ സന്തികേ നിബ്ബത്താ’’തി. ‘‘ഏവം കിര, ഭന്തേ’’തി. ‘‘ആമ, ഭിക്ഖവേ’’തി. ‘‘അഹോ പരിത്തം, ഭന്തേ, സത്താനം ജീവിതം, പാതോവ അമ്ഹേ പരിവിസിത്വാ സായം ഉപ്പന്നബ്യാധിനാ മതാ’’തി. സത്ഥാ ‘‘ആമ, ഭിക്ഖവേ, പരിത്തം സത്താനം ജീവിതം നാമ, തേനേവ ഇമേ സത്തേ വത്ഥുകാമേഹി ചേവ കിലേസകാമേഹി ച അതിത്തേ ഏവ അന്തകോ അത്തനോ വസേ വത്തേത്വാ കന്ദന്തേ പരിദേവന്തേ ഗഹേത്വാ ഗച്ഛതീ’’തി വത്വാ ഇമം ഗാഥമാഹ –

൪൮. ‘‘പുപ്ഫാനി ഹേവ പചിനന്തം, ബ്യാസത്തമനസം നരം;

അതിത്തംയേവ കാമേസു, അന്തകോ കുരുതേ വസ’’ന്തി.

തത്ഥ പുപ്ഫാനി ഹേവ പചിനന്തന്തി പുപ്ഫാരാമേ മാലാകാരോ നാനാപുപ്ഫാനി വിയ അത്തഭാവപടിബദ്ധാനി ചേവ ഉപകരണപടിബദ്ധാനി ച കാമഗുണപുപ്ഫാനി ഓചിനന്തമേവ. ബ്യാസത്തമനസം നരന്തി അസമ്പത്തേസു പത്ഥനാവസേന, സമ്പത്തേസു ഗേധവസേന വിവിധേനാകാരേന ആസത്തചിത്തം. അതിത്തംയേവ കാമേസൂതി വത്ഥുകാമകിലേസകാമേസു പരിയേസനേനപി പടിലാഭേനപി പരിഭോഗേനപി നിധാനേനപി അതിത്തം ഏവ സമാനം. അന്തകോ കുരുതേ വസന്തി മരണസങ്ഖാതോ അന്തകോ കന്ദന്തം പരിദേവന്തം ഗഹേത്വാ ഗച്ഛന്തോ അത്തനോ വസം പാപേതീതി അത്ഥോ.

ദേസനാവസാനേ ബഹൂ സോതാപത്തിഫലാദീനി പത്താ, ദേസനാ മഹാജനസ്സ സാത്ഥികാ ജാതാതി.

പതിപൂജികകുമാരിവത്ഥു ചതുത്ഥം.