൧൧. കണ്ഹദീപായനചരിയാവണ്ണനാ

൯൨. ഏകാദസമേ കണ്ഹദീപായനോ ഇസീതി ഏവംനാമകോ താപസോ. ബോധിസത്തോ ഹി തദാ ദീപായനോ നാമ അത്തനോ സഹായം മണ്ഡബ്യതാപസം സൂലേ ഉത്താസിതം ഉപസങ്കമിത്വാ തസ്സ സീലഗുണേന തം അവിജഹന്തോ തിയാമരത്തിം സൂലം നിസ്സായ ഠിതോ തസ്സ സരീരതോ പഗ്ഘരിത്വാ പതിതപതിതേഹി ലോഹിതബിന്ദൂഹി സുക്ഖേഹി കാളവണ്ണസരീരതായ ‘‘കണ്ഹദീപായനോ’’തി പാകടോ അഹോസി. പരോപഞ്ഞാസവസ്സാനീതി സാധികാനി പഞ്ഞാസവസ്സാനി, അച്ചന്തസംയോഗേ ഉപയോഗവചനം. അനഭിരതോ ചരിം അഹന്തി പന്തസേനാസനേസു ചേവ അധികുസലധമ്മേസു ച അനഭിരതിവാസം വസന്തോ അഹം ബ്രഹ്മചരിയം അചരിം. പബ്ബജിത്വാ സത്താഹമേവ ഹി തദാ മഹാസത്തോ അഭിരതോ ബ്രഹ്മചരിയം ചരി. തതോ പരം അനഭിരതിവാസം വസി.

കസ്മാ പന മഹാപുരിസോ അനേകസതസഹസ്സേസു അത്തഭാവേസു നേക്ഖമ്മജ്ഝാസയോ ബ്രഹ്മചരിയവാസം അഭിരമിത്വാ ഇധ തം നാഭിരമി? പുഥുജ്ജനഭാവസ്സ ചഞ്ചലഭാവതോ. കസ്മാ ച പുന ന അഗാരം അജ്ഝാവസീതി? പഠമം നേക്ഖമ്മജ്ഝാസയേന കാമേസു ദോസം ദിസ്വാ പബ്ബജി. അഥസ്സ അയോനിസോമനസികാരേന അനഭിരതി ഉപ്പജ്ജി. സോ തം വിനോദേതുമസക്കോന്തോപി കമ്മഞ്ച ഫലഞ്ച സദ്ദഹിത്വാ താവ മഹന്തം വിഭവം പഹായ അഗാരസ്മാ നിക്ഖമന്തോ യം പജഹി, പുന തദത്ഥമേവ നിവത്തോ, ‘‘ഏളമൂഗോ ചപലോ വതായം കണ്ഹദീപായനോ’’തി ഇമം അപവാദം ജിഗുച്ഛന്തോ അത്തനോ ഹിരോത്തപ്പഭേദഭയേന. അപി ച പബ്ബജ്ജാപുഞ്ഞം നാമേതം വിഞ്ഞൂഹി ബുദ്ധാദീഹി പസത്ഥം, തേഹി ച അനുട്ഠിതം, തസ്മാപി സഹാപി ദുക്ഖേന സഹാപി ദോമനസ്സേന അസ്സുമുഖോ രോദമാനോപി ബ്രഹ്മചരിയവാസം വസി, ന തം വിസ്സജ്ജേസി. വുത്തഞ്ചേതം –

‘‘സദ്ധായ നിക്ഖമ്മ പുന നിവത്തോ, സോ ഏളമൂഗോ ചപലോ വതായം;

ഏതസ്സ വാദസ്സ ജിഗുച്ഛമാനോ, അകാമകോ ചരാമി ബ്രഹ്മചരിയം;

വിഞ്ഞുപ്പസത്ഥഞ്ച സതഞ്ച ഠാനം, ഏവമ്പഹം പുഞ്ഞകരോ ഭവാമീ’’തി. (ജാ. ൧.൧൦.൬൬);

൯൩. ന കോചി ഏതം ജാനാതീതി ഏതം മമ അനഭിരതിമനം ബ്രഹ്മചരിയവാസേ അഭിരതിവിരഹിതചിത്തം കോചി മനുസ്സഭൂതോ ന ജാനാതി. കസ്മാ? അഹഞ്ഹി കസ്സചി നാചിക്ഖിം മമ മാനസേ ചിത്തേ അരതി ചരതി പവത്തതീതി കസ്സചിപി ന കഥേസിം, തസ്മാ ന കോചി മനുസ്സഭൂതോ ഏതം ജാനാതീതി.

൯൪. ‘‘സബ്രഹ്മചാരീ മണ്ഡബ്യോ, സഹായോ മേ മഹാഇസി;

പുബ്ബകമ്മസമായുത്തോ, സൂലമാരോപനം ലഭി.

.

സബ്രഹ്മചാരീതി താപസപബ്ബജ്ജായ സമാനസിക്ഖതായ സബ്രഹ്മചാരീ. മണ്ഡബ്യോതി ഏവംനാമകോ. സഹായോതി ഗിഹികാലേ പബ്ബജിതകാലേ ച ദള്ഹമിത്തതായ പിയസഹായോ. മഹാഇസീതി മഹാനുഭാവോ ഇസി. പുബ്ബകമ്മസമായുത്തോ, സൂലമാരോപനം ലഭീതി കതോകാസേന അത്തനോ പുബ്ബകമ്മേന യുത്തോ സൂലാരോപനം ലഭി, സൂലം ഉത്താസിതോതി.

തത്രായം അനുപുബ്ബികഥാ – അതീതേ വംസരട്ഠേ കോസമ്ബിയം കോസമ്ബികോ നാമ രാജാ രജ്ജം കാരേസി. തദാ ബോധിസത്തോ അഞ്ഞതരസ്മിം നിഗമേ അസീതികോടിവിഭവസ്സ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, നാമേന ദീപായനോ നാമ. താദിസസ്സേവ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലസ്സ പുത്തോ ബ്രാഹ്മണകുമാരോ തസ്സ പിയസഹായോ അഹോസി, നാമേന മണ്ഡബ്യോ നാമ. തേ ഉഭോപി അപരഭാഗേ മാതാപിതൂനം അച്ചയേന കാമേസു ദോസം ദിസ്വാ മഹാദാനം പവത്തേത്വാ കാമേ പഹായ ഞാതിമിത്തപരിജനസ്സ രോദന്തസ്സ പരിദേവന്തസ്സ നിക്ഖമിത്വാ ഹിമവന്തപ്പദേസേ അസ്സമം കത്വാ പബ്ബജിത്വാ ഉഞ്ഛാചരിയായ വനമൂലഫലാഹാരേന യാപേന്തോ പരോപണ്ണാസവസ്സാനി വസിംസു, കാമച്ഛന്ദം വിക്ഖമ്ഭേതും നാസക്ഖിംസു, തേ ഝാനമത്തമ്പി ന നിബ്ബത്തേസും.

തേ ലോണമ്ബിലസേവനത്ഥായ ജനപദചാരികം ചരന്താ കാസിരട്ഠം സമ്പാപുണിംസു. തത്രേകസ്മിം നിഗമേ ദീപായനസ്സ ഗിഹിസഹായോ മണ്ഡബ്യോ നാമ പടിവസതി. തേ ഉഭോപി തസ്സ സന്തികം ഉപസങ്കമിംസു. സോ തേ ദിസ്വാ അത്തമനോ പണ്ണസാലം കാരേത്വാ ചതൂഹി പച്ചയേഹി ഉപട്ഠഹി. തേ തത്ഥ തീണി ചത്താരി വസ്സാനി വസിത്വാ തം ആപുച്ഛിത്വാ ചാരികം ചരന്താ ബാരാണസിസമീപേ അതിമുത്തകസുസാനേ വസിംസു. തത്ഥ ദീപായനോ യഥാഭിരന്തം വിഹരിത്വാ പുന തസ്മിം നിഗമേ മണ്ഡബ്യസ്സ അത്തനോ സഹായസ്സ സന്തികം ഗതോ. മണ്ഡബ്യതാപസോ തത്ഥേവ വസി.

അഥേകദിവസം ഏകോ ചോരോ അന്തോനഗരേ ചോരികം കത്വാ ധനസാരം ആദായ നിക്ഖന്തോ പടിബുദ്ധേഹി ഗേഹസാമികേഹി നഗരാരക്ഖകമനുസ്സേഹി ച അനുബദ്ധോ നിദ്ധമനേന നിക്ഖമിത്വാ വേഗേന സുസാനം പവിസിത്വാ താപസസ്സ പണ്ണസാലദ്വാരേ ഭണ്ഡികം ഛഡ്ഡേത്വാ പലായി. മനുസ്സാ ഭണ്ഡികം ദിസ്വാ ‘‘അരേ ദുട്ഠജടില, രത്തിം, ചോരികം കത്വാ ദിവാ താപസവേസേന ചരസീ’’തി തജ്ജേത്വാ പോഥേത്വാ തം ആദായ രഞ്ഞോ ദസ്സയിംസു. രാജാ അനുപപരിക്ഖിത്വാവ ‘‘സൂലേ ഉത്താസേഥാ’’തി ആഹ. തം സുസാനം നേത്വാ ഖദിരസൂലേ ആരോപയിംസു. താപസസ്സ സരീരേ സൂലം ന പവിസതി. തതോ നിമ്ബസൂലം ആഹരിംസു, തമ്പി ന പവിസതി. തതോ അയസൂലം ആഹരിംസു, തമ്പി ന പവിസതി. താപസോ ‘‘കിം നു ഖോ മേ പുബ്ബകമ്മ’’ന്തി ചിന്തേസി. തസ്സ ജാതിസ്സരഞാണം ഉപ്പജ്ജി. തേന പുബ്ബകമ്മം അദ്ദസ – സോ കിര പുരിമത്തഭാവേ വഡ്ഢകീപുത്തോ ഹുത്വാ പിതു രുക്ഖതച്ഛനട്ഠാനം ഗന്ത്വാ ഏകം മക്ഖികം ഗഹേത്വാ കോവിളാരസകലികായ സൂലേന വിയ വിജ്ഝി. തസ്സ തം പാപം ഇമസ്മിം ഠാനേ ഓകാസം ലഭി. സോ ‘‘ന സക്കാ ഇതോ പാപതോ മുച്ചിതു’’ന്തി ഞത്വാ രാജപുരിസേ ആഹ – ‘‘സചേ മം സൂലേ ഉത്താസേതുകാമത്ഥ, കോവിളാരസൂലം ആഹരഥാ’’തി. തേ തഥാ കത്വാ തം സൂലേ ഉത്താസേത്വാ ആരക്ഖം ദത്വാ പക്കമിംസു.

തദാ കണ്ഹദീപായനോ ‘‘ചിരദിട്ഠോ മേ സഹായോ’’തി മണ്ഡബ്യസ്സ സന്തികം ആഗച്ഛന്തോ തം പവത്തിം സുത്വാ തം ഠാനം ഗന്ത്വാ ഏകമന്തം ഠിതോ ‘‘കിം, സമ്മ, കാരകോസീ’’തി പുച്ഛിത്വാ ‘‘അകാരകോമ്ഹീ’’തി വുത്തേ ‘‘അത്തനോ മനോപദോസം രക്ഖിതും സക്ഖി ന സക്ഖീ’’തി പുച്ഛി. ‘‘സമ്മ, യേഹി അഹം ഗഹിതോ, നേവ തേസം ന രഞ്ഞോ ഉപരി മയ്ഹം മനോപദോസോ അത്ഥീ’’തി. ‘‘ഏവം സന്തേ താദിസസ്സ സീലവതോ ഛായാ മയ്ഹം സുഖാ’’തി വത്വാ കണ്ഹദീപായനോ സൂലം നിസ്സായ നിസീദി. ആരക്ഖകപുരിസാ തം പവത്തിം രഞ്ഞോ ആരോചേസും. രാജാ ‘‘അനിസാമേത്വാ മേ കത’’ന്തി വേഗേന തത്ഥ ഗന്ത്വാ ‘‘കസ്മാ, ഭന്തേ, ത്വം സൂലം നിസ്സായ നിസിന്നോസീ’’തി ദീപായനം പുച്ഛി. ‘‘മഹാരാജ, ഇമം താപസം രക്ഖന്തോ നിസിന്നോസ്മീ’’തി. ‘‘കിം പന ത്വം ഇമസ്സ കാരകഭാവം ഞത്വാ ഏവം കരോസീ’’തി. സോ കമ്മസ്സ അവിസോധിതഭാവം ആചിക്ഖി. അഥസ്സ ദീപായനോ ‘‘രഞ്ഞാ നാമ നിസമ്മകാരിനാ ഭവിതബ്ബം.

‘‘അലസോ ഗിഹീ കാമഭോഗീ ന സാധു, അസഞ്ഞതോ പബ്ബജിതോ ന സാധു;

രാജാ ന സാധു അനിസമ്മകാരീ, യോ പണ്ഡിതോ കോധനോ തം ന സാധൂ’’തി. (ജാ. ൧.൪.൧൨൭; ൧.൫.൪; ൧.൧൦.൧൫൩; ൧.൧൫.൨൨൯) –

ആദീനി വത്വാ ധമ്മം ദേസേസി.

രാജാ മണ്ഡബ്യതാപസസ്സ നിദ്ദോസഭാവം ഞത്വാ ‘‘സൂലം ഹരഥാ’’തി ആണാപേസി. സൂലം ഹരന്താ ഹരിതും നാസക്ഖിംസു. മണ്ഡബ്യോ ആഹ – ‘‘മഹാരാജ, അഹം പുബ്ബേ കതകമ്മദോസേന ഏവരൂപം അയസം പത്തോ, മമ സരീരതോ സൂലം ഹരിതും ന സക്കാ, സചേപി മയ്ഹം ജീവിതം ദാതുകാമോ, കകചേന ഇമം സൂലം ചമ്മസമം കത്വാ ഛിന്ദാപേഹീ’’തി. രാജാ തഥാ കാരേസി. സൂലം അന്തോയേവ അഹോസി, ന കഞ്ചി പീളം ജനേസി. തദാ കിര സുഖുമം സകലികഹീരം ഗഹേത്വാ മക്ഖികായ വച്ചമഗ്ഗം പവേസേസി, തം തസ്സ അന്തോ ഏവ അഹോസി. സോ തേന കാരണേന അമരിത്വാ, അത്തനോ ആയുക്ഖയേനേവ മരി, തസ്മാ അയമ്പി ന മതോതി. രാജാ താപസേ വന്ദിത്വാ ഖമാപേത്വാ ഉഭോപി ഉയ്യാനേയേവ വസാപേന്തോ പടിജഗ്ഗി. തതോ പട്ഠായ സോ ആണിമണ്ഡബ്യോ നാമ ജാതോ. സോ രാജാനം ഉപനിസ്സായ തത്ഥേവ വസി. ദീപായനോ പന തസ്സ വണം ഫാസുകം കരിത്വാ അത്തനോ ഗിഹിസഹായമണ്ഡബ്യേന കാരിതം പണ്ണസാലമേവ ഗതോ. തേന വുത്തം –

൯൫. ‘‘തമഹം ഉപട്ഠഹിത്വാന, ആരോഗ്യമനുപാപയിം;

ആപുച്ഛിത്വാന ആഗഞ്ഛിം, യം മയ്ഹം സകമസ്സമ’’ന്തി.

തത്ഥ ആപുച്ഛിത്വാനാതി മയ്ഹം സഹായം മണ്ഡബ്യതാപസം ആപുച്ഛിത്വാ. യം മയ്ഹം സകമസ്സമന്തി യം തം മയ്ഹം ഗിഹിസഹായേന മണ്ഡബ്യബ്രാഹ്മണേന കാരിതം സകം മമ സന്തകം അസ്സമപദം പണ്ണസാലാ, തം ഉപാഗഞ്ഛിം.

൯൬. തം പന പണ്ണസാലം പവിസന്തം ദിസ്വാ സഹായസ്സ ആരോചേസും. സോ സുത്വാവ തുട്ഠചിത്തോ സപുത്തദാരോ ബഹുഗന്ധമാലഫാണിതാദീനി ആദായ പണ്ണസാലം ഗന്ത്വാ ദീപായനം വന്ദിത്വാ പാദേ ധോവിത്വാ പാനകം പായേത്വാ ആണിമണ്ഡബ്യസ്സ പവത്തിം സുണന്തോ നിസീദി. അഥസ്സ പുത്തോ യഞ്ഞദത്തകുമാരോ നാമ ചങ്കമനകോടിയം ഗേണ്ഡുകേന കീളി. തത്ഥ ചേകസ്മിം വമ്മികേ ആസിവിസോ വസതി. കുമാരേന ഭൂമിയം പഹതഗേണ്ഡുകോ ഗന്ത്വാ വമ്മികബിലേ ആസിവിസസ്സ മത്ഥകേ പതി. കുമാരോ അജാനന്തോ ബിലേ ഹത്ഥം പവേസേസി.

അഥ നം കുദ്ധോ ആസിവിസോ ഹത്ഥേ ഡംസി. സോ വിസവേഗേന മുച്ഛിതോ തത്ഥേവ പതി. അഥസ്സ മാതാപിതരോ സപ്പേന ദട്ഠഭാവം ഞത്വാ കുമാരം ഉക്ഖിപിത്വാ താപസസ്സ പാദമൂലേ നിപജ്ജാപേത്വാ ‘‘ഭന്തേ, ഓസധേന വാ മന്തേന വാ പുത്തകം നോ നീരോഗം കരോഥാ’’തി ആഹംസു. സോ ‘‘അഹം ഓസധം ന ജാനാമി, നാഹം വേജ്ജകമ്മം കരിസ്സാമി, പബ്ബജിതോമ്ഹീ’’തി. ‘‘തേന ഹി, ഭന്തേ, ഇമസ്മിം കുമാരകേ മേത്തം കത്വാ സച്ചകിരിയം കരോഥാ’’തി. താപസോ ‘‘സാധു സച്ചകിരിയം കരിസ്സാമീ’’തി വത്വാ യഞ്ഞദത്തസ്സ സീസേ ഹത്ഥം ഠപേത്വാ സച്ചകിരിയം അകാസി. തേന വുത്തം ‘‘സഹായോ ബ്രാഹ്മണോ മയ്ഹ’’ന്തിആദി.

തത്ഥ ആഗഞ്ഛും പാഹുനാഗതന്തി അതിഥിഅഭിഗമനം അഭിഗമിംസു.

൯൭. വട്ടമനുക്ഖിപന്തി ഖിപനവട്ടസണ്ഠാനതായ ‘‘വട്ട’’ന്തി ലദ്ധനാമം ഗേണ്ഡുകം അനുക്ഖിപന്തോ, ഗേണ്ഡുകകീളം കീളന്തോതി അത്ഥോ. ആസിവിസമകോപയീതി ഭൂമിയം പടിഹതോ ഹുത്വാ വമ്മികബിലഗതേന ഗേണ്ഡുകേന തത്ഥ ഠിതം കണ്ഹസപ്പം സീസേ പഹരിത്വാ രോസേസി.

൯൮. വട്ടഗതം മഗ്ഗം, അന്വേസന്തോതി തേന വട്ടേന ഗതം മഗ്ഗം ഗവേസന്തോ. ആസിവിസസ്സ ഹത്ഥേന, ഉത്തമങ്ഗം പരാമസീതി വമ്മികബിലം പവേസിതേന അത്തനോ ഹത്ഥേന ആസീവിസസ്സ സീസം ഫുസി.

൯൯. വിസബലസ്സിതോതി വിസബലനിസ്സിതോ അത്തനോ വിസവേഗം നിസ്സായ ഉപ്പജ്ജനകസപ്പോ. അഡംസി ദാരകം ഖണേതി തസ്മിം പരാമസിതക്ഖണേ ഏവ തം ബ്രാഹ്മണകുമാരം ഡംസി.

൧൦൦. സഹദട്ഠോതി ഡംസേന സഹേവ, ദട്ഠസമകാലമേവ. ആസിവിസേനാതി ഘോരവിസേന. തേനാതി തേന ദാരകസ്സ വിസവേഗേന മുച്ഛിതസ്സ ഭൂമിയം പതനേന അഹം ദുക്ഖിതോ അഹോസിം. മമ വാഹസി തം ദുക്ഖന്തി തം ദാരകസ്സ മാതാപിതൂനഞ്ച ദുക്ഖം മമ വാഹസി, മയ്ഹം സരീരേ വിയ മമ കരുണായ വാഹേസി.

൧൦൧. ത്യാഹന്തി തേ തസ്സ ദാരകസ്സ മാതാപിതരോ അഹം ‘‘മാ സോചഥ, മാ പരിദേവഥാ’’തിആദിനാ നയേന സമസ്സാസേത്വാ. സോകസല്ലിതേതി സോകസല്ലവന്തേ. അഗ്ഗന്തി സേട്ഠം തതോ ഏവ വരം ഉത്തമം സച്ചകിരിയം അകാസിം.

൧൦൨. ഇദാനി തം സച്ചകിരിയം സരൂപേന ദസ്സേതും ‘‘സത്താഹമേവാ’’തി ഗാഥമാഹ.

തത്ഥ സത്താഹമേവാതി പബ്ബജിതദിവസതോ പട്ഠായ സത്ത അഹാനി ഏവ. പസന്നചിത്തോതി കമ്മഫലസദ്ധായ പസന്നമാനസോ. പുഞ്ഞത്ഥികോതി പുഞ്ഞേന അത്ഥികോ, ധമ്മച്ഛന്ദയുത്തോ. അഥാപരം യം ചരിതന്തി അഥ തസ്മാ സത്താഹാ ഉത്തരി യം മമ ബ്രഹ്മചരിയചരണം.

൧൦൩. അകാമകോവാഹീതി പബ്ബജ്ജം അനിച്ഛന്തോ ഏവ. ഏതേന സച്ചേന സുവത്ഥി ഹോതൂതി സചേ അതിരേകപഞ്ഞാസവസ്സാനി അനഭിരതിവാസം വസന്തേന മയാ കസ്സചി അജാനാപിതഭാവോ സച്ചോ, ഏതേന സച്ചേന യഞ്ഞദത്തകുമാരസ്സ സോത്ഥി ഹോതു, ജീവിതം പടിലഭതൂതി.

ഏവം പന മഹാസത്തേന സച്ചകിരിയായ കതായ യഞ്ഞദത്തസ്സ സരീരതോ വിസം ഭസ്സിത്വാ പഥവിം പാവിസി. കുമാരോ അക്ഖീനി ഉമ്മീലേത്വാ മാതാപിതരോ ഓലോകേത്വാ ‘‘അമ്മ, താതാ’’തി വത്വാ വുട്ഠാസി. തേന വുത്തം –

൧൦൪. ‘‘സഹ സച്ചേ കതേ മയ്ഹം, വിസവേഗേന വേധിതോ;

അബുജ്ഝിത്വാന വുട്ഠാസി, അരോഗോ ചാസി മാണവോ’’തി.

തസ്സത്ഥോ – മമ സച്ചകരണേന സഹ സമാനകാലമേവ തതോ പുബ്ബേ വിസവേഗേന വേധിതോ കമ്പിതോ വിസഞ്ഞിഭാവേന അബുജ്ഝിത്വാ ഠിതോ വിഗതവിസത്താ പടിലദ്ധസഞ്ഞോ സഹസാ വുട്ഠാസി. സോ മാണവോ കുമാരോ വിസവേഗാഭാവേന അരോഗോ ച അഹോസീതി.

ഇദാനി സത്ഥാ തസ്സാ അത്തനോ സച്ചകിരിയായ പരമത്ഥപാരമിഭാവം ദസ്സേന്തോ ‘‘സച്ചേന മേ സമോ നത്ഥി, ഏസാ മേ സച്ചപാരമീ’’തി ആഹ. തം ഉത്താനത്ഥമേവ. ജാതകട്ഠകഥായം (ജാ. അട്ഠ. ൪.൧൦.൬൨) പന ‘‘മഹാസത്തസ്സ സച്ചകിരിയായ കുമാരസ്സ ഥനപ്പദേസതോ ഉദ്ധം വിസം ഭസ്സിത്വാ വിഗതം. ദാരകസ്സ പിതു സച്ചകിരിയായ കടിതോ ഉദ്ധം, മാതു സച്ചകിരിയായ അവസിട്ഠസരീരതോ വിസം ഭസ്സിത്വാ വിഗത’’ന്തി ആഗതം. തഥാ ഹി വുത്തം –

‘‘യസ്മാ ദാനം നാഭിനന്ദിം കദാചി, ദിസ്വാനഹം അതിഥിം വാസകാലേ;

ന ചാപി മേ അപ്പിയതം അവേദും, ബഹുസ്സുതാ സമണബ്രാഹ്മണാ ച;

അകാമകോ വാപി അഹം ദദാമി, ഏതേന സച്ചേന സുവത്ഥി ഹോതു;

ഹതം വിസം ജീവതു യഞ്ഞദത്തോ.

‘‘ആസീവിസോ താത പഹൂതതേജോ, യോ തം അദംസീ പതരാ ഉദിച്ച;

തസ്മിഞ്ച മേ അപ്പിയതായ അജ്ജ, പിതരി ച തേ നത്ഥി കോചി വിസേസോ;

ഏതേന സച്ചേന സുവത്ഥി ഹോതു, ഹതം വിസം ജീവതു യഞ്ഞദത്തോ’’തി.

തത്ഥ വാസകാലേതി വസനത്ഥായ ഗേഹം ആഗതകാലേ. ന ചാപി മേ അപ്പിയതം അവേദുന്തി ബഹുസ്സുതാപി സമണബ്രാഹ്മണാ അയം നേവ ദാനം അഭിനന്ദതി, ന അമ്ഹേതി ഇമം മമ അപ്പിയഭാവം നേവ ജാനിംസു. അഹഞ്ഹി തേ പിയചക്ഖൂഹിയേവ ഓലോകേമീതി ദീപേതി. ഏതേന സച്ചേനാതി സചേ അഹം ദദമാനോപി വിപാകം അസദ്ദഹിത്വാ അത്തനോ അനിച്ഛായ ദേമി, അനിച്ഛഭാവഞ്ച മേ പരേ ന ജാനന്തി, ഏതേന സച്ചേന സുവത്ഥി ഹോതൂതി അത്ഥോ. ഇതരഗാഥായ, താതാതി പുത്തം ആലപതി. പഹൂതതേജോതി ബലവവിസോ. പതരാതി പദരാ, അയമേവ വാ പാഠോ. ഉദിച്ചാതി ഉദ്ധം ഗന്ത്വാ, വമ്മികബിലതോ ഉട്ഠഹിത്വാതി അത്ഥോ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – താത യഞ്ഞദത്ത, തസ്മിഞ്ച ആസിവിസേ തവ ച പിതരി അപ്പിയഭാവേന മയ്ഹം കോചി വിസേസോ നത്ഥി, തഞ്ച പന അപ്പിയഭാവം ഠപേത്വാ അജ്ജ മയാ ന കോചി ജാനാപിതപുബ്ബോ, സചേ ഏതം സച്ചം, ഏതേന സച്ചേന സുവത്ഥി ഹോതൂതി.

ഏവം ബോധിസത്തോ കുമാരേ അരോഗേ ജാതേ തസ്സ പിതരം ‘‘ദാനം ദദന്തേന നാമ കമ്മഞ്ച ഫലഞ്ച സദ്ദഹിത്വാ ദാതബ്ബ’’ന്തി കമ്മഫലസദ്ധായ നിവേസേത്വാ സയം അനഭിരതിം വിനോദേത്വാ ഝാനാഭിഞ്ഞായോ ഉപ്പാദേത്വാ ആയുപരിയോസാനേ ബ്രഹ്മലോകപരായനോ അഹോസി.

തദാ മണ്ഡബ്യോ ആനന്ദത്ഥേരോ അഹോസി, തസ്സ ഭരിയാ വിസാഖാ, പുത്തോ രാഹുലത്ഥേരോ, ആണിമണ്ഡബ്യോ സാരിപുത്തത്ഥേരോ, കണ്ഹദീപായനോ ലോകനാഥോ.

തസ്സ ഇധ പാളിയാ ആരുള്ഹാ സച്ചപാരമീ, സേസാ ച പാരമിയോ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ നിദ്ധാരേതബ്ബാ. തഥാ അനവസേസമഹാഭോഗപരിച്ചാഗാദയോ ഗുണാനുഭാവാ വിഭാവേതബ്ബാതി.

കണ്ഹദീപായനചരിയാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.