൧൦. സസപണ്ഡിതചരിയാവണ്ണനാ

൧൨൫-൬. ദസമേ യദാ ഹോമി, സസകോതി അഹം, സാരിപുത്ത, ബോധിപരിയേസനം ചരമാനോ യദാ സസപണ്ഡിതോ ഹോമി. ബോധിസത്താ ഹി കമ്മവസിപ്പത്താപി താദിസാനം തിരച്ഛാനാനം അനുഗ്ഗണ്ഹനത്ഥം തിരച്ഛാനയോനിയം നിബ്ബത്തന്തി. പവനചാരകോതി മഹാവനചാരീ. ദബ്ബാദിതിണാനി രുക്ഖഗച്ഛേസു പണ്ണാനി യംകിഞ്ചി സാകം രുക്ഖതോ പതിതഫലാനി ച ഭക്ഖോ ഏതസ്സാതി തിണപണ്ണസാകഫലഭക്ഖോ. പരഹേഠനവിവജ്ജിതോതി പരപീളാവിരഹിതോ. സുത്തപോതോ ചാതി ഉദ്ദപോതോ ച. അഹം തദാതി യദാഹം സസകോ ഹോമി, തദാ ഏതേ മക്കടാദയോ തയോ സഹായേ ഓവദാമി.

൧൨൭. കിരിയേ കല്യാണപാപകേതി കുസലേ ചേവ അകുസലേ ച കമ്മേ. പാപാനീതി അനുസാസനാകാരദസ്സനം. തത്ഥ പാപാനി പരിവജ്ജേഥാതി പാണാതിപാതോ…പേ… മിച്ഛാദിട്ഠീതി ഇമാനി പാപാനി പരിവജ്ജേഥ. കല്യാണേ അഭിനിവിസ്സഥാതി ദാനം സീലം…പേ… ദിട്ഠുജുകമ്മന്തി ഇദം കല്യാണം, ഇമസ്മിം കല്യാണേ അത്തനോ കായവാചാചിത്താനി അഭിമുഖഭാവേന നിവിസ്സഥ, ഇമം കല്യാണപടിപത്തിം പടിപജ്ജഥാതി അത്ഥോ.

ഏവം മഹാസത്തോ തിരച്ഛാനയോനിയം നിബ്ബത്തോപി ഞാണസമ്പന്നതായ കല്യാണമിത്തോ ഹുത്വാ തേസം തിണ്ണം ജനാനം കാലേന കാലം ഉപഗതാനം ഓവാദവസേന ധമ്മം ദേസേസി. തേ തസ്സ ഓവാദം സമ്പടിച്ഛിത്വാ അത്തനോ വസനട്ഠാനം പവിസിത്വാ വസന്തി. ഏവം കാലേ ഗച്ഛന്തേ ബോധിസത്തോ ആകാസം ഓലോകേത്വാ ചന്ദപാരിപൂരിം ദിസ്വാ ‘‘ഉപോസഥകമ്മം കരോഥാ’’തി ഓവദി. തേനാഹ –

൧൨൮. ‘‘ഉപോസഥമ്ഹി ദിവസേ, ചന്ദം ദിസ്വാന പൂരിതം;

ഏതേസം തത്ഥ ആചിക്ഖിം, ദിവസോ അജ്ജുപോസഥോ.

൧൨൯. ‘‘ദാനാനി പടിയാദേഥ, ദക്ഖിണേയ്യസ്സ ദാതവേ;

ദത്വാ ദാനം ദക്ഖിണേയ്യേ, ഉപവസ്സഥുപോസഥ’’ന്തി.

തത്ഥ ചന്ദം ദിസ്വാ ന പൂരിതന്തി ജുണ്ഹപക്ഖചാതുദ്ദസിയം ഈസകം അപരിപുണ്ണഭാവേന ചന്ദം ന പരിപൂരിതം ദിസ്വാ തതോ വിഭാതായ രത്തിയാ അരുണുഗ്ഗമനവേലായമേവ ഉപോസഥമ്ഹി ദിവസേ പന്നരസേ ഏതേസം മക്കടാദീനം മയ്ഹം സഹായാനം ദിവസോ അജ്ജുപോസഥോ. തസ്മാ ‘‘ദാനാനി പടിയാദേഥാ’’തിആദിനാ തത്ഥ ഉപോസഥദിവസേ പടിപത്തിവിധാനം ആചിക്ഖിന്തി യോജേതബ്ബം. തത്ഥ ദാനാനീതി ദേയ്യധമ്മേ. പടിയാദേഥാതി യഥാസത്തി യഥാബലം സജ്ജേഥ. ദാതവേതി ദാതും. ഉപവസ്സഥാതി ഉപോസഥകമ്മം കരോഥ, ഉപോസഥസീലാനി രക്ഖഥ, സീലേ പതിട്ഠായ ദിന്നദാനം മഹപ്ഫലം ഹോതി, തസ്മാ യാചകേ സമ്പത്തേ തുമ്ഹേഹി ഖാദിതബ്ബാഹാരതോ ദത്വാ ഖാദേയ്യാഥാതി ദസ്സേതി.

തേ ‘‘സാധൂ’’തി ബോധിസത്തസ്സ ഓവാദം സിരസാ സമ്പടിച്ഛിത്വാ ഉപോസഥങ്ഗാനി അധിട്ഠഹിംസു. തേസു ഉദ്ദപോതോ പാതോവ ‘‘ഗോചരം പരിയേസിസ്സാമീ’’തി നദീതീരം ഗതോ. അഥേകോ ബാളിസികോ സത്ത രോഹിതമച്ഛേ ഉദ്ധരിത്വാ വല്ലിയാ ആവുണിത്വാ നദീതീരേ വാലുകായ പടിച്ഛാദേത്വാ മച്ഛേ ഗണ്ഹന്തോ നദിയാ അധോ സോതം ഭസ്സി. ഉദ്ദോ മച്ഛഗന്ധം ഘായിത്വാ വാലുകം വിയൂഹിത്വാ മച്ഛേ ദിസ്വാ നീഹരിത്വാ ‘‘അത്ഥി നു ഖോ ഏതേസം സാമികോ’’തി തിക്ഖത്തും ഘോസേത്വാ സാമികം അപസ്സന്തോ വല്ലിയം ഡംസിത്വാ അത്തനോ വസനഗുമ്ബേ ഠപേത്വാ ‘‘വേലായമേവ ഖാദിസ്സാമീ’’തി അത്തനോ സീലം ആവജ്ജേന്തോ നിപജ്ജി. സിങ്ഗാലോപി ഗോചരം പരിയേസന്തോ ഏകസ്സ ഖേത്തഗോപകസ്സ കുടിയം ദ്വേ മംസസൂലാനി ഏകം ഗോധം ഏകഞ്ച ദധിവാരകം ദിസ്വാ ‘‘അത്ഥി നു ഖോ ഏതേസം സാമികോ’’തി തിക്ഖത്തും ഘോസേത്വാ സാമികം അദിസ്വാ ദധിവാരകസ്സ ഉഗ്ഗഹണരജ്ജുകം ഗീവായം പവേസേത്വാ മംസസൂലേ ച ഗോധഞ്ച മുഖേന ഡംസിത്വാ അത്തനോ വസനഗുമ്ബേ ഠപേത്വാ ‘‘വേലായമേവ ഖാദിസ്സാമീ’’തി അത്തനോ സീലം ആവജ്ജേന്തോ നിപജ്ജി. മക്കടോപി വനസണ്ഡം പവിസിത്വാ അമ്ബപിണ്ഡം ആഹരിത്വാ അത്തനോ വസനഗുമ്ബേ ഠപേത്വാ ‘‘വേലായമേവ ഖാദിസ്സാമീ’’തി അത്തനോ സീലം ആവജ്ജേന്തോ നിപജ്ജി. തിണ്ണമ്പി ‘‘അഹോ ഇധ നൂന യാചകോ ആഗച്ഛേയ്യാ’’തി ചിത്തം ഉപ്പജ്ജി. തേന വുത്തം –

൧൩൦. ‘‘തേ മേ സാധൂതി വത്വാന, യഥാസത്തി യഥാബലം;

ദാനാനി പടിയാദേത്വാ, ദക്ഖിണേയ്യം ഗവേസിസു’’ന്തി.

ബോധിസത്തോ പന ‘‘വേലായമേവ നിക്ഖമിത്വാ ദബ്ബാദിതിണാനി ഖാദിസ്സാമീ’’തി അത്തനോ വസനഗുമ്ബേയേവ നിസിന്നോ ചിന്തേസി – ‘‘മമ സന്തികം ആഗതാനം യാചകാനം തിണാനി ഖാദിതും ന സക്കാ, തിലതണ്ഡുലാദയോപി മയ്ഹം നത്ഥി, സചേ മേ സന്തികം യാചകോ ആഗമിസ്സതി, അഹം തിണേന യാപേമി, അത്തനോ സരീരമംസം ദസ്സാമീ’’തി. തേനാഹ ഭഗവാ –

൧൩൧. ‘‘അഹം നിസജ്ജ ചിന്തേസിം, ദാനം ദക്ഖിണനുച്ഛവം;

യദിഹം ലഭേ ദക്ഖിണേയ്യം, കിം മേ ദാനം ഭവിസ്സതി.

൧൩൨. ‘‘ന മേ അത്ഥി തിലാ മുഗ്ഗാ, മാസാ വാ തണ്ഡുലാ ഘതം;

അഹം തിണേന യാപേമി, ന സക്കാ തിണ ദാതവേ.

൧൩൩. ‘‘യദി കോചി ഏതി ദക്ഖിണേയ്യോ, ഭിക്ഖായ മമ സന്തികേ;

ദജ്ജാഹം സകമത്താനം, ന സോ തുച്ഛോ ഗമിസ്സതീ’’തി.

തത്ഥ ദാനം ദക്ഖിണനുച്ഛവന്തി ദക്ഖിണാഭാവേന അനുച്ഛവികം ദാനം ദക്ഖിണേയ്യസ്സ ദാതബ്ബം ദേയ്യധമ്മം ചിന്തേസിം. യദിഹം ലഭേതി യദി അഹം കിഞ്ചി ദക്ഖിണേയ്യം അജ്ജ ലഭേയ്യം. കിം മേ ദാനം ഭവിസ്സതീതി കിം മമ ദാതബ്ബം ഭവിസ്സതി. ന സക്കാ തിണ ദാതവേതി യദി ദക്ഖിണേയ്യസ്സ ദാതും തിലമുഗ്ഗാദികം മയ്ഹം നത്ഥി, യം പന മമ ആഹാരഭൂതം, തം ന സക്കാ തിണം ദക്ഖിണേയ്യസ്സ ദാതും. ദജ്ജാഹം സകമത്താനന്തി കിം വാ മയ്ഹം ഏതായ ദേയ്യധമ്മചിന്തായ, നനു ഇദമേവ മയ്ഹം അനവജ്ജം അപരാധീനതായ സുലഭം പരേസഞ്ച പരിഭോഗാരഹം സരീരം സചേ കോചി ദക്ഖിണേയ്യോ മമ സന്തികം ആഗച്ഛതി, തയിദം സകമത്താനം തസ്സ ദജ്ജാമഹം. ഏവം സന്തേ ന സോ തുച്ഛോ മമ സന്തികം ആഗതോ അരിത്തഹത്ഥോ ഹുത്വാ ഗമിസ്സതീതി.

ഏവം മഹാപുരിസസ്സ യഥാഭൂതസഭാവം പരിവിതക്കേന്തസ്സ പരിവിതക്കാനുഭാവേന സക്കസ്സ പണ്ഡുകമ്ബലസിലാസനം ഉണ്ഹാകാരം ദസ്സേസി. സോ ആവജ്ജേന്തോ ഇമം കാരണം ദിസ്വാ ‘‘സസരാജം വീമംസിസ്സാമീ’’തി പഠമം ഉദ്ദസ്സ വസനട്ഠാനം ഗന്ത്വാ ബ്രാഹ്മണവേസേന അട്ഠാസി. തേന ‘‘കിമത്ഥം, ബ്രാഹ്മണ, ഠിതോസീ’’തി ച വുത്തേ സചേ കഞ്ചി ആഹാരം ലഭേയ്യം, ഉപോസഥികോ ഹുത്വാ സമണധമ്മം കരേയ്യന്തി. സോ ‘‘സാധൂതി തേ ആഹാരം ദസ്സാമീ’’തി ആഹ. തേന വുത്തം –

‘‘സത്ത മേ രോഹിതാ മച്ഛാ, ഉദകാ ഥലമുബ്ഭതാ;

ഇദം ബ്രാഹ്മണ മേ അത്ഥി, ഏതം ഭുത്വാ വനേ വസാ’’തി. (ജാ. ൧.൪.൬൧);

ബ്രാഹ്മണോ ‘‘പഗേവ താവ ഹോതു, പച്ഛാ ജാനിസ്സാമീ’’തി തഥേവ സിങ്ഗാലസ്സ മക്കടസ്സ ച സന്തികം ഗന്ത്വാ തേഹിപി അത്തനോ വിജ്ജമാനേഹി ദേയ്യധമ്മേഹി നിമന്തിതോ ‘‘പഗേവ താവ ഹോതു, പച്ഛാ ജാനിസ്സാമീ’’തി ആഹ. തേന വുത്തം –

‘‘ദുസ്സ മേ ഖേത്തപാലസ്സ, രത്തിഭത്തം അപാഭതം;

മംസസൂലാ ച ദ്വേ ഗോധാ, ഏകഞ്ച ദധിവാരകം;

ഇദം ബ്രാഹ്മണ മേ അത്ഥി, ഏതം ഭുത്വാ വനേ വസാ’’തി.

‘‘അമ്ബപക്കം ദകം സീതം, സീതച്ഛായാ മനോരമാ;

ഇദം ബ്രാഹ്മണ മേ അത്ഥി, ഏതം ഭുത്വാ വനേ വസാ’’തി. (ജാ. ൧.൪.൬൨-൬൩);

തത്ഥ ദുസ്സാതി അമുസ്സ. രത്തിഭത്തം അപാഭതന്തി രത്തിഭോജനതോ അപനീതം. മംസസൂലാ ച ദ്വേ ഗോധാതി അങ്ഗാരപക്കാനി ദ്വേ മംസസൂലാനി ഏകാ ച ഗോധാ. ദധിവാരകന്തി ദധിവാരകോ.

൧൩൪. അഥ ബ്രാഹ്മണോ സസപണ്ഡിതസ്സ സന്തികം ഗതോ. തേനാപി ‘‘കിമത്ഥമാഗതോസീ’’തി വുത്തേ തഥേവാഹ. തേന വുത്തം ‘‘മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായാ’’തിആദി.

തത്ഥ മമ സങ്കപ്പമഞ്ഞായാതി പുബ്ബേ വുത്തപ്പകാരം പരിവിതക്കം ജാനിത്വാ. ബ്രാഹ്മണവണ്ണിനാതി ബ്രാഹ്മണരൂപവതാ അത്തഭാവേന. ആസയന്തി വസനഗുമ്ബം.

൧൩൫-൭. സന്തുട്ഠോതി സമം സബ്ബഭാഗേനേവ തുട്ഠോ. ഘാസഹേതൂതി ആഹാരഹേതു. അദിന്നപുബ്ബന്തി യേഹി കേഹിചി അബോധിസത്തേഹി അദിന്നപുബ്ബം. ദാനവരന്തി ഉത്തമദാനം. ‘‘അജ്ജ ദസ്സാമി തേ അഹ’’ന്തി വത്വാ തുവം സീലഗുണൂപേതോ, അയുത്തം തേ പരഹേഠനന്തി തം പാണാതിപാതതോ അപനേത്വാ ഇദാനി തസ്സ പരിഭോഗയോഗ്ഗം അത്താനം കത്വാ ദാതും ‘‘ഏഹി അഗ്ഗിം പദീപേഹീ’’തിആദിമാഹ.

തത്ഥ അഹം പചിസ്സമത്താനന്തി തയാ കതേ അങ്ഗാരഗബ്ഭേ അഹമേവ പതിത്വാ അത്താനം പചിസ്സം. പക്കം ത്വം ഭക്ഖയിസ്സസീതി തഥാ പന പക്കം ത്വം ഖാദിസ്സസി.

൧൩൮-൯. നാനാകട്ഠേ സമാനയീതി സോ ബ്രാഹ്മണവേസധാരീ സക്കോ നാനാദാരൂനി സമാനേന്തോ വിയ അഹോസി. മഹന്തം അകാസി ചിതകം, കത്വാ അങ്ഗാരഗബ്ഭകന്തി വീതച്ചികം വിഗതധൂമം അങ്ഗാരഭരിതബ്ഭന്തരം സമന്തതോ ജലമാനം മമ സരീരസ്സ നിമുജ്ജനപ്പഹോനകം തങ്ഖണഞ്ഞേവ മഹന്തം ചിതകം അകാസി, സഹസാ ഇദ്ധിയാ അഭിനിമ്മിനീതി അധിപ്പായോ. തേനാഹ ‘‘അഗ്ഗിം തത്ഥ പദീപേസി, യഥാ സോ ഖിപ്പം മഹാഭവേ’’തി.

തത്ഥ സോതി സോ അഗ്ഗിക്ഖന്ധോ സീഘം മഹന്തോ യഥാ ഭവേയ്യ, തഥാ പദീപേസി. ഫോടേത്വാ രജഗതേ ഗത്തേതി ‘‘സചേ ലോമന്തരേസു പാണകാ അത്ഥി, തേ മാ മരിംസൂ’’തി പംസുഗതേ മമ ഗത്തേ തിക്ഖത്തും വിധുനിത്വാ. ഏകമന്തം ഉപാവിസിന്തി ന താവ കട്ഠാനി ആദിത്താനീതി തേസം ആദീപനം ഉദിക്ഖന്തോ ഥോകം ഏകമന്തം നിസീദിം.

൧൪൦. യദാ മഹാകട്ഠപുഞ്ജോ, ആദിത്തോ ധമധമായതീതി യദാ പന സോ ദാരുരാസി സമന്തതോ ആദിത്തോ വായുവേഗസമുദ്ധടാനം ജാലസിഖാനം വസേന ‘‘ധമധമാ’’തി ഏവം കരോതി. തദുപ്പതിത്വാ പതതി, മജ്ഝേ ജാലസിഖന്തരേതി തദാ തസ്മിം കാലേ ‘‘മമ സരീരസ്സ ഝാപനസമത്ഥോ അയം അങ്ഗാരരാസീ’’തി ചിന്തേത്വാ ഉപ്പതിത്വാ ഉല്ലങ്ഘിത്വാ ജാലസിഖാനം അബ്ഭന്തരഭൂതേ തസ്സ അങ്ഗാരരാസിസ്സ മജ്ഝേ പദുമപുഞ്ജേ രാജഹംസോ വിയ പമുദിതചിത്തോ സകലസരീരം ദാനമുഖേ ദത്വാ പതതി.

൧൪൧-൨. പവിട്ഠം യസ്സ കസ്സചീതി യഥാ ഘമ്മകാലേ സീതലം ഉദകം യേന കേനചി പവിട്ഠം തസ്സ ദരഥപരിളാഹം വൂപസമേതി, അസ്സാദം പീതിഞ്ച ഉപ്പാദേതി. തഥേവ ജലിതം അഗ്ഗിന്തി ഏവം തഥാ പജ്ജലിതം അങ്ഗാരരാസി തദാ മമ പവിട്ഠസ്സ ഉസുമമത്തമ്പി നാഹോസി. അഞ്ഞദത്ഥു ദാനപീതിയാ സബ്ബദരഥപരിളാഹവൂപസമോ ഏവ അഹോസി. ചിരസ്സം വത മേ ഛവിചമ്മാദികോ സബ്ബോ സരീരാവയവോ ദാനമുഖേ ജുഹിതബ്ബതം ഉപഗതോ അഭിപത്ഥിതോ മനോരഥോ മത്ഥകം പത്തോതി. തേന വുത്തം –

൧൪൩. ‘‘ഛവിം ചമ്മം മംസം ന്ഹാരും, അട്ഠിം ഹദയബന്ധനം;

കേവലം സകലം കായം, ബ്രാഹ്മണസ്സ അദാസഹ’’ന്തി.

തത്ഥ ഹദയബന്ധനന്തി ഹദയമംസപേസി. തഞ്ഹി ഹദയവത്ഥും ബന്ധിത്വാ വിയ ഠിതത്താ ‘‘ഹദയബന്ധന’’ന്തി വുത്തം. അഥ വാ ഹദയബന്ധനന്തി ഹദയഞ്ച ബന്ധനഞ്ച, ഹദയമംസഞ്ചേവ തം ബന്ധിത്വാ വിയ ഠിതയകനമംസഞ്ചാതി അത്ഥോ. കേവലം സകലം കായന്തി അനവസേസം സബ്ബം സരീരം.

ഏവം തസ്മിം അഗ്ഗിമ്ഹി അത്തനോ സരീരേ ലോമകൂപമത്തമ്പി ഉണ്ഹം കാതും അസക്കോന്തോ ബോധിസത്തോപി ഹിമഗബ്ഭം പവിട്ഠോ വിയ ഹുത്വാ ബ്രാഹ്മണരൂപധരം സക്കം ഏവമാഹ – ‘‘ബ്രാഹ്മണ, തയാ കതോ അഗ്ഗി അതിസീതലോ, കിം നാമേത’’ന്തി? പണ്ഡിത, നാഹം ബ്രാഹ്മണോ, സക്കോഹമസ്മി, തവ വീമംസനത്ഥം ആഗതോ ഏവമകാസിന്തി. ‘‘സക്ക, ത്വം താവ തിട്ഠതു, സകലോപി ചേ ലോകോ മം ദാനേന വീമംസേയ്യ, നേവ മേ അദാതുകാമതം കഥഞ്ചിപി ഉപ്പാദേയ്യ പസ്സേഥ ന’’ന്തി ബോധിസത്തോ സീഹനാദം നദി.

അഥ നം സക്കോ ‘‘സസപണ്ഡിത, തവ ഗുണാ സകലകപ്പമ്പി പാകടാ ഹോന്തൂ’’തി പബ്ബതം പീളേത്വാ പബ്ബതരസം ആദായ ചന്ദമണ്ഡലേ സസലക്ഖണം ആലിഖിത്വാ ബോധിസത്തം തസ്മിം വനസണ്ഡേ തത്ഥേവ വനഗുമ്ബേ തരുണദബ്ബതിണപീഠേ നിപജ്ജാപേത്വാ അത്തനോ ദേവലോകമേവ ഗതോ. തേപി ചത്താരോ പണ്ഡിതാ സമഗ്ഗാ സമ്മോദമാനാ നിച്ചസീലം ഉപോസഥസീലഞ്ച പൂരേത്വാ യഥാരഹം പുഞ്ഞാനി കത്വാ യഥാകമ്മം ഗതാ.

തദാ ഉദ്ദോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ അഹോസി, സിങ്ഗാലോ മഹാമോഗ്ഗല്ലാനോ, മക്കടോ സാരിപുത്തോ, സസപണ്ഡിതോ പന ലോകനാഥോ.

തസ്സ ഇധാപി സീലാദിപാരമിയോ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ യഥാരഹം നിദ്ധാരേതബ്ബാ. തഥാ സതിപി തിരച്ഛാനുപപത്തിയം കുസലാദിധമ്മേ കുസലാദിതോ യഥാഭൂതാവബോധോ, തേസു അണുമത്തമ്പി വജ്ജം ഭയതോ ദിസ്വാ സുട്ഠു അകുസലതോ ഓരമണം, സമ്മദേവ ച കുസലധമ്മേസു അത്തനോ പതിട്ഠാപനം, പരേസഞ്ച ‘‘ഇമേ നാമ പാപധമ്മാ തേ ഏവം ഗഹിതാ ഏവം പരാമട്ഠാ ഏവംഗതികാ ഭവന്തി ഏവംഅഭിസമ്പരായാ’’തി ആദീനവം ദസ്സേത്വാ തതോ വിരമണേ നിയോജനം, ഇദം ദാനം നാമ, ഇദം സീലം നാമ, ഇദം ഉപോസഥകമ്മം നാമ, ഏത്ഥ പതിട്ഠിതാനം ദേവമനുസ്സസമ്പത്തിയോ ഹത്ഥഗതാ ഏവാതിആദിനാ പുഞ്ഞകമ്മേസു ആനിസംസം ദസ്സേത്വാ പതിട്ഠാപനം, അത്തനോ സരീരജീവിതനിരപേക്ഖം, പരേസം സത്താനം അനുഗ്ഗണ്ഹനം, ഉളാരോ ച ദാനജ്ഝാസയോതി ഏവമാദയോ ഇധ ബോധിസത്തസ്സ ഗുണാനുഭാവാ വിഭാവേതബ്ബാ. തേനേതം വുച്ചതി – ‘‘ഏവം അച്ഛരിയാ ഹേതേ…പേ… ധമ്മസ്സ അനുധമ്മതോ’’തി.

സസപണ്ഡിതചരിയാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

ഇദാനി ‘‘അകിത്തിബ്രാഹ്മണോ’’തിആദിനാ യഥാവുത്തേ ദസപി ചരിയാവിസേസേ ഉദാനേത്വാ നിഗമേതി. തത്ഥ അഹമേവ തദാ ആസിം, യോ തേ ദാനവരേ അദാതി യോ താനി ഉത്തമദാനാനി അദാസി, സോ അകിത്തിബ്രാഹണാദികോ അഹമേവ തദാ തസ്മിം കാലേ അഹോസിം, ന അഞ്ഞോതി. ഇതി തേസു അത്തഭാവേസു സതിപി സീലാദിപാരമീനം യഥാരഹം പൂരിതഭാവേ അത്തനോ പന തദാ ദാനജ്ഝാസയസ്സ അതിവിയ ഉളാരഭാവം സന്ധായ ദാനപാരമിവസേനേവ ദേസനം ആരോപേസി. ഏതേ ദാനപരിക്ഖാരാ, ഏതേ ദാനസ്സ പാരമീതി യേ ഇമേ അകിത്തിജാതകാദീസു (ജാ. ൧.൧൩.൮൩ ആദയോ) അനേകാകാരവോകാരാ മയാ പവത്തിതാ ദേയ്യധമ്മപരിച്ചാഗാ മമ സരീരാവയവപുത്തദാരപരിച്ചാഗാ പരമകോടികാ, കിഞ്ചാപി തേ കരുണൂപായകോസല്ലപരിഗ്ഗഹിതത്താ സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണമേവ ഉദ്ദിസ്സ പവത്തിതത്താ ദാനസ്സ പരമുക്കംസഗമനേന ദാനപാരമീ ഏവ, തഥാപി മമ ദാനസ്സ പരമത്ഥപാരമിഭൂതസ്സ പരിക്ഖരണതോസന്താനസ്സ പരിഭാവനാവസേന അഭിസങ്ഖരണതോ ഏതേ ദാനപരിക്ഖാരാ നാമ. യസ്സ പനേതേ പരിക്ഖാരാ, തം ദസ്സേതും ‘‘ജീവിതം യാചകേ ദത്വാ, ഇമം പാരമി പൂരയി’’ന്തി വുത്തം. ഏത്ഥ ഹി ഠപേത്വാ സസപണ്ഡിതചരിയം സേസാസു നവസു ചരിയാസു യഥാരഹം ദാനപാരമിദാനഉപപാരമിയോ വേദിതബ്ബാ, സസപണ്ഡിതചരിയേ (ചരിയാ. ൧.൧൨൫ ആദയോ) പന ദാനപരമത്ഥപാരമീ. തേന വുത്തം –

‘‘ഭിക്ഖായ ഉപഗതം ദിസ്വാ, സകത്താനം പരിച്ചജിം;

ദാനേന മേ സമോ നത്ഥി, ഏസാ മേ ദാനപാരമീ’’തി. (ചരിയാ. ൧.തസ്സുദ്ദാന);

കിഞ്ചാപി ഹി മഹാപുരിസസ്സ യഥാവുത്തേ അകിത്തിബ്രാഹ്മണാദികാലേ അഞ്ഞസ്മിഞ്ച മഹാജനകമഹാസുതസോമാദികാലേ ദാനപാരമിയാ പൂരിതത്തഭാവാനം പരിമാണം നാമ നത്ഥി, തഥാപി ഏകന്തേനേവ സസപണ്ഡിതകാലേ ദാനപാരമിയാ പരമത്ഥപാരമിഭാവോ വിഭാവേതബ്ബോതി.

പരമത്ഥദീപനിയാ ചരിയാപിടകസംവണ്ണനായ

ദസവിധചരിയാസങ്ഗഹസ്സ വിസേസതോ

ദാനപാരമിവിഭാവനസ്സ

പഠമവഗ്ഗസ്സ അത്ഥവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.