൩൯. അവടഫലവഗ്ഗോ

൯. സോണകോടിവീസത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

നവമാപദാനേ പന വിപസ്സിനോ പാവചനേതിആദികം ആയസ്മതോ സോണസ്സ കോടിവീസത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി ഥേരോ പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ മഹാവിഭവേ സേട്ഠികുലേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ സേട്ഠി ഹുത്വാ ഉപാസകേഹി സദ്ധിം വിഹാരം ഗന്ത്വാ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ പസന്നമാനസോ ഭഗവതോ ചങ്കമനട്ഠാനേ സുധായ പരികമ്മം കാരേത്വാ ഏകഞ്ച ലേണം കാരേത്വാ നാനാവിരാഗവത്ഥേഹി ലേണഭൂമിയാ സന്ഥരിത്വാ ഉപരി വിതാനഞ്ച കത്വാ ചാതുദ്ദിസസ്സ സങ്ഘസ്സ നിയ്യാദേത്വാ സത്താഹം മഹാദാനം ദത്വാ പണിധാനം അകാസി. സത്ഥാ അനുമോദനം അകാസി. സോ തേന കുസലകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഉഭയസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം കപ്പേ പരിനിബ്ബുതേ കസ്സപദസബലേ അനുപ്പന്നേ അമ്ഹാകം ഭഗവതി ബാരാണസിയം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഗങ്ഗാതീരേ പണ്ണസാലം കരിത്വാ വസന്തം ഏകം പച്ചേകബുദ്ധം തേമാസം ചതൂഹി പച്ചയേഹി സക്കച്ചം ഉപട്ഠഹി. പച്ചേകബുദ്ധോ വുട്ഠവസ്സോ പരിപുണ്ണപരിക്ഖാരോ ഗന്ധമാദനമേവ അഗമാസി. സോപി കുലപുത്തോ യാവജീവം തത്ഥ പുഞ്ഞാനി കത്വാ തതോ ചവിത്വാ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ അമ്ഹാകം ഭഗവതോ കാലേ ചമ്പാനഗരേ അഗ്ഗസേട്ഠിസ്സ ഗേഹേ പടിസന്ധിം ഗണ്ഹി. തസ്സ പടിസന്ധിഗ്ഗഹണകാലതോ പട്ഠായ സേട്ഠിസ്സ മഹാഭോഗക്ഖന്ധോ അഭിവഡ്ഢി. തസ്സ മാതുകുച്ഛിതോ നിക്ഖമനദിവസേ സകലനഗരേ മഹാലാഭസക്കാരസമ്മാനോ അഹോസി, തസ്സ പുബ്ബേ പച്ചേകബുദ്ധസ്സ സതസഹസ്സഗ്ഘനികരത്തകമ്ബലപരിച്ചാഗേന സുവണ്ണവണ്ണോ സുഖുമാലതരോ ച അത്തഭാവോ അഹോസി, തേനസ്സ സോണോതി നാമം അകംസു. സോ മഹതാ പരിവാരേന അഭിവഡ്ഢി. തസ്സ ഹത്ഥപാദതലാനി ബന്ധുജീവകപുപ്ഫവണ്ണാനി അഹേസും, തേസം സതവാരം വിഹതകപ്പാസം വിയ മുദുസമ്ഫസ്സോ അഹോസി. പാദതലേസു മണികുണ്ഡലാവട്ടവണ്ണലോമാനി ജായിംസു. വയപ്പത്തസ്സ തസ്സ തിണ്ണം ഉതൂനം അനുച്ഛവികേ തയോ പാസാദേ കാരാപേത്വാ നാടകിത്ഥിയോ ഉപട്ഠാപേസും. സോ തത്ഥ മഹതിം സമ്പത്തിം അനുഭവന്തോ ദേവകുമാരോ വിയ പടിവസതി.

അഥ അമ്ഹാകം ഭഗവതി സബ്ബഞ്ഞുതം പത്വാ പവത്തിതവരധമ്മചക്കേ രാജഗഹം ഉപനിസ്സായ വിഹരന്തേ ബിമ്ബിസാരരഞ്ഞാ പക്കോസാപിതോ തേഹി അസീതിയാ ഗാമികസഹസ്സേഹി സദ്ധിം രാജഗഹം ആഗതോ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ മാതാപിതരോ അനുജാനാപേത്വാ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ ലദ്ധൂപസമ്പദോ സത്ഥു സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ ജനസംസഗ്ഗപരിഹരണത്ഥം സീതവനേ വിഹാസി. സോ തത്ഥ വസന്തോ ‘‘മമ സരീരം സുഖുമാലം, ന ച സക്കാ സുഖേനേവ സുഖം അധിഗന്തും, കായം കിലമേത്വാപി സമണധമ്മം കാതും വട്ടതീ’’തി ചിന്തേത്വാ ഠാനചങ്കമമേവ അധിട്ഠായ പധാനമനുയുഞ്ജന്തോ പാദതലേസു ഫോടേസു ഉട്ഠിതേസുപി വേദനം അജ്ഝുപേക്ഖിത്വാ ദള്ഹം വീരിയം കരോന്തോ അച്ചാരദ്ധവീരിയതായ വിസേസം നിബ്ബത്തേതും അസക്കോന്തോ ‘‘ഏവം അഹം വായമന്തോപി മഗ്ഗഫലാനി നിബ്ബത്തേതും ന സക്കോമി, കിം മേ പബ്ബജ്ജായ, ഹീനായാവത്തിത്വാ ഭോഗേ ച ഭുഞ്ജാമി, പുഞ്ഞാനി ച കരിസ്സാമീ’’തി ചിന്തേസി. അഥ സത്ഥാ തസ്സ ചിത്താചാരം ഞത്വാ തത്ഥ ഗന്ത്വാ വീണോപമോവാദേന (മഹാവ. ൨൪൩) ഓവദിത്വാ വീരിയസമതായോജനവിധിം ദസ്സേന്തോ കമ്മട്ഠാനം സോധേത്വാ ഗിജ്ഝകൂടം ഗതോ. സോണോപി ഖോ സത്ഥു സന്തികാ ഓവാദം ലഭിത്വാ വീരിയസമതം യോജേത്വാ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ അരഹത്തേ പതിട്ഠാസി.

൪൯. സോ അരഹാ ഹുത്വാ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ വിപസ്സിനോ പാവചനേതിആദിമാഹ. തത്ഥ വിപസ്സീതി വിസേസേന, വിവിധം വാ പസ്സതീതി വിപസ്സീ. പാവചനേതി പകാരേന വുച്ചതീതി പാവചനം, പിടകത്തയം. തസ്സ വിപസ്സിനോ തസ്മിം പാവചനേതി അത്ഥോ. ലേണന്തി ലിനന്തേ നിലീയന്തേ ഏത്ഥാതി ലേണം വിഹാരം. ബന്ധുമാരാജധാനിയാതി ബന്ധന്തി കുലപരമ്പരായ വസേന അഞ്ഞമഞ്ഞം സമ്ബജ്ഝന്തീതി ബന്ധൂ, ഞാതകാ. തേ ഏത്ഥ പടിവസന്തീതി ബന്ധുമാ, ബന്ധു അസ്സ അത്ഥീതി വാ ബന്ധുമാ. രാജൂനം വസനട്ഠാനന്തി രാജധാനീ, ബന്ധുമാ ച സാ രാജധാനീ ചേതി ബന്ധുമാരാജധാനീ, തസ്സാ ബന്ധുമാരാജധാനിയാ, ലേണം മയാ കതന്തി സമ്ബന്ധോ. സേസമേത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

സോണകോടിവീസത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൧൦. പുബ്ബകമ്മപിലോതികബുദ്ധഅപദാനവണ്ണനാ

൬൪. ദസമാപദാനേ അനോതത്തസരാസന്നേതി പബ്ബതകൂടേഹി പടിച്ഛന്നത്താ ചന്ദിമസൂരിയാനം സന്താപേഹി ഓതത്തം ഉണ്ഹം ഉദകം ഏത്ഥ നത്ഥീതി അനോതത്തോ. സരന്തി ഗച്ഛന്തി പഭവന്തി സന്ദന്തി ഏതസ്മാ മഹാനദിയോതി സരോ. സീഹമുഖാദീഹി നിക്ഖന്താ മഹാനദിയോ തിക്ഖത്തും തിക്ഖത്തും പദക്ഖിണം കത്വാ നിക്ഖന്തനിക്ഖന്തദിസാഭാഗേന സരന്തി ഗച്ഛന്തീതി അത്ഥോ. അനോതത്തോ ച സോ സരോ ചാതി അനോതത്തസരോ. തസ്സ ആസന്നം സമീപട്ഠാനന്തി അനോതത്തസരാസന്നം, തസ്മിം അനോതത്തസരാസന്നേ, സമീപേതി അത്ഥോ. രമണീയേതി ദേവദാനവഗന്ധബ്ബകിന്നരോരഗബുദ്ധപച്ചേകബുദ്ധാദീഹി രമിതബ്ബം അല്ലീയിതബ്ബന്തി രമണീയം, തസ്മിം രമണീയേ. സിലാതലേതി ഏകഗ്ഘനപബ്ബതസിലാതലേതി അത്ഥോ. നാനാരതനപജ്ജോതേതി പദുമരാഗവേളുരിയാദിനാനാഅനേകേഹി രതനേഹി പജ്ജോതേ പകാരേന ജോതമാനേ. നാനാഗന്ധവനന്തരേതി നാനപ്പകാരേഹി ചന്ദനാഗരുകപ്പൂരതമാലതിലകാസോകനാഗപുന്നാഗകേതകാദീഹി അനേകേഹി സുഗന്ധപുപ്ഫേഹി ഗഹനീഭൂതവനന്തരേ സിലാതലേതി സമ്ബന്ധോ.

൬൫. ഗുണമഹന്തതായ സങ്ഖ്യാമഹന്തതായ ച മഹതാ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന, പരേതോ പരിവുതോ ലോകനായകോ ലോകത്തയസാമിസമ്മാസമ്ബുദ്ധോ തത്ഥ സിലാസനേ നിസിന്നോ അത്തനോ പുബ്ബാനി കമ്മാനി ബ്യാകരീ വിസേസേന പാകടമകാസീതി അത്ഥോ. സേസമേത്ഥ ഹേട്ഠാ ബുദ്ധാപദാനേ (അപ. ഥേര ൧.൧.൧ ആദയോ) വുത്തത്താ ഉത്താനത്ഥത്താ ച സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ. ബുദ്ധാപദാനേ അന്തോഗധമ്പി ഇധാപദാനേ കുസലാകുസലം കമ്മസംസൂചകത്താ വഗ്ഗസങ്ഗഹവസേന ധമ്മസങ്ഗാഹകത്ഥേരാ സങ്ഗായിംസൂതി.

പുബ്ബകമ്മപിലോതികബുദ്ധഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

ഏകൂനചത്താലീസമവഗ്ഗവണ്ണനാ സമത്താ.