൮. ഉത്തിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ചന്ദഭാഗാനദീതീരേതിആദികം ആയസ്മതോ ഉത്തിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ചന്ദഭാഗാനദിയം സുസുമാരോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തോ നദീതീരം ഉപഗതം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നചിത്തോ പാരം നേതുകാമോ തീരസമീപേയേവ നിപജ്ജി. ഭഗവാ തസ്സ അനുകമ്പായ പിട്ഠിയം പാദേ ഠപേസി. സോ തുട്ഠോ ഉദഗ്ഗോ പീതിവേഗേന മഹുസ്സാഹോ ഹുത്വാ സോതം ഛിന്ദന്തോ സീഘേന ജവേന ഭഗവന്തം പരതീരം നേസി. ഭഗവാ തസ്സ ചിത്തപ്പസാദം ഞത്വാ ‘‘അയം ഇതോ ചുതോ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിസ്സതി, തതോ പട്ഠായ സുഗതീസുയേവ സംസരന്തോ ഇതോ ചതുന്നവുതികപ്പേ അമതം പാപുണിസ്സതീ’’തി ബ്യാകരിത്വാ പക്കാമി.

സോ തഥാ സുഗതീസുയേവ സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, ഉത്തിയോതിസ്സ നാമം അകംസു. സോ വയപ്പത്തോ ‘‘അമതം പരിയേസിസ്സാമീ’’തി പരിബ്ബാജകോ ഹുത്വാ ഏകദിവസം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ ഉപസങ്കമിത്വാ വന്ദിത്വാ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ ഹുത്വാ സാസനേ പബ്ബജിത്വാ സീലദിട്ഠീനം അവിസോധിതത്താ വിസേസം നിബ്ബത്തേതും അസക്കോന്തോ അഞ്ഞം ഭിക്ഖും വിസേസം നിബ്ബത്തേത്വാ അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തം ദിസ്വാ സത്ഥാരം ഉപസങ്കമിത്വാ സങ്ഖേപേന ഓവാദം യാചി. സത്ഥാപി തസ്സ, ‘‘തസ്മാതിഹ ത്വം, ഉത്തിയ, ആദിമേവ വിസോധേഹീ’’തിആദിനാ (സം. നി. ൫.൩൮൨) സങ്ഖേപേനേവ ഓവാദം അദാസി. സോ സത്ഥു ഓവാദേ ഠത്വാ വിപസ്സനം ആരഭി. തസ്സ ആരദ്ധവിപസ്സകസ്സ ആബാധോ ഉപ്പജ്ജി. ഉപ്പന്നേ ആബാധേ ജാതസംവേഗോ വീരിയാരമ്ഭവത്ഥും ഞത്വാ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി.

൧൬൯. ഏവം സോ കതസമ്ഭാരാനുരൂപേന പത്തഅരഹത്തഫലോ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ചന്ദഭാഗാനദീതീരേതിആദിമാഹ. തത്ഥ ചന്ദഭാഗാനദീതീരേതി പരിസുദ്ധപണ്ഡരപുലിനതലേഹി ച പഭാസമ്പന്നപസന്നമധുരോദകപരിപുണ്ണതായ ച ചന്ദപ്പഭാകിരണസസ്സിരീകാഭാ നദമാനാ സദ്ദം കുരുമാനാ ഗച്ഛതീതി ചന്ദഭാഗാനദീ, തസ്സാ ചന്ദഭാഗാനദിയാ തീരേ സുസുമാരോ അഹോസിന്തി സമ്ബന്ധോ. തത്ഥ സുസുമാരോതി ഖുദ്ദകമച്ഛഗുമ്ബേ ഖണ്ഡാഖണ്ഡികം കരോന്തോ മാരേതീതി സുസുമാരോ, ചണ്ഡമച്ഛോ കുമ്ഭീലോതി അത്ഥോ. സഭോജനപസുതോഹന്തി അഹം സഭോജനേ സകഗോചരേ പസുതോ ബ്യാവടോ. നദീതിത്ഥം അഗച്ഛഹന്തി ഭഗവതോ ആഗമനകാലേ അഹം നദീതിത്ഥം അഗച്ഛിം പത്തോമ്ഹി.

൧൭൦. സിദ്ധത്ഥോ തമ്ഹി സമയേതി തസ്മിം മമ തിത്ഥഗമനകാലേ സിദ്ധത്ഥോ ഭഗവാ അഗ്ഗപുഗ്ഗലോ സബ്ബസത്തേസു ജേട്ഠോ സേട്ഠോ സയമ്ഭൂ സയമേവ ഭൂതോ ജാതോ ബുദ്ധഭൂതോ സോ ഭഗവാ നദിം തരിതുകാമോ നദീതീരം ഉപാഗമി.

൧൭൨. പേത്തികം വിസയം മയ്ഹന്തി മയ്ഹം പിതുപിതാമഹാദീഹി പരമ്പരാനീതം, യദിദം സമ്പത്തസമ്പത്തമഹാനുഭാവാനം തരണന്തി അത്ഥോ.

൧൭൩. മമ ഉഗ്ഗജ്ജനം സുത്വാതി മയ്ഹം ഉഗ്ഗജ്ജനം ആരാധനം സുത്വാ മഹാമുനി ഭഗവാ അഭിരുഹീതി സമ്ബന്ധോ. സേസം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ഉത്തിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.