൭. ഉപസേനവങ്ഗന്തപുത്തത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പദുമുത്തരം ഭഗവന്തന്തിആദികം ആയസ്മതോ ഉപസേനവങ്ഗന്തപുത്തത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഹംസവതീനഗരേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വയപ്പത്തോ സത്ഥു സന്തികം ഗന്ത്വാ ധമ്മം സുണന്തോ സത്ഥാരം ഏകം ഭിക്ഖും സമന്തപാസാദികാനം അഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപേന്തം ദിസ്വാ സത്ഥു അധികാരകമ്മം കത്വാ തം ഠാനന്തരം പത്ഥേത്വാ യാവജീവം കുസലം കത്വാ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ നാലകഗാമേ രൂപസാരീ ബ്രാഹ്മണിയാ കുച്ഛിമ്ഹി നിബ്ബത്തി, ഉപസേനോതിസ്സ നാമം അഹോസി. സോ വയപ്പത്തോ തയോ വേദേ ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ ഉപസമ്പദായ ഏകവസ്സികോ ‘‘അരിയഗബ്ഭം വഡ്ഢേമീ’’തി ഏകം കുലപുത്തം അത്തനോ സന്തികേ ഉപസമ്പാദേത്വാ തേന സദ്ധിം സത്ഥു സന്തികം ഗതോ. സത്ഥാരാ ചസ്സ തസ്സ അവസ്സികസ്സ ഭിക്ഖുനോ സദ്ധിവിഹാരികഭാവം സുത്വാ ‘‘അതിലഹും ഖോ ത്വം, മോഘപുരിസ, ബാഹുല്ലായ ആവത്തോ’’തി (മഹാവ. ൭൫) ഗരഹിതോ ‘‘ഇദാനാഹം യദി പരിസം നിസ്സായ സത്ഥാരാ ഗരഹിതോ, പരിസംയേവ പന നിസ്സായ സത്ഥു പസാദം കരിസ്സാമീ’’തി വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. അരഹാ പന ഹുത്വാ സയമ്പി സബ്ബേ ധുതങ്ഗധമ്മേ സമാദായ വത്തതി, അഞ്ഞേപി തദത്ഥായ സമാദപേസി, തേന നം ഭഗവാ സമന്തപാസാദികാനം അഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപേസി. സോ അപരേന സമയേന കോസമ്ബിയം കലഹേ ഉപ്പന്നേ ഭിക്ഖുസങ്ഘേ ച ദ്വിധാഭൂതേ ഏകേന ഭിക്ഖുനാ തം കലഹം പരിവജ്ജിതുകാമേന ‘‘ഏതരഹി ഖോ കലഹോ ഉപ്പന്നോ, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ ച ദ്വിധാഭൂതോ, കഥം നു ഖോ മയാ പടിപജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി പുട്ഠോ വിവേകവാസതോ പട്ഠായ തസ്സ പടിപത്തിം കഥേസി. ഏവം ഥേരോ തസ്സ ഭിക്ഖുനോ ഓവാദദാനാപദേസേന അത്തനോ തഥാ പടിപന്നഭാവം ദീപേന്തോ അഞ്ഞം ബ്യാകാസി.

൮൬. സോ ഏവം പത്തഏതദഗ്ഗട്ഠാനോ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സവസേന പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ പദുമുത്തരം ഭഗവന്തന്തിആദിമാഹ. പബ്ഭാരമ്ഹി നിസീദന്തന്തി പുരതോ ഭാരം നമിതം ഓനമിതന്തി പബ്ഭാരം വിവേകകാമം വനമജ്ഝേ സയംജാതപബ്ബതപബ്ഭാരേ നിസിന്നം നരുത്തമം ഭഗവന്തം അഹം ഉപഗച്ഛിം സമീപം ഗതോതി അത്ഥോ.

൮൭. കണികാരപുപ്ഫ ദിസ്വാതി തഥാ ഉപഗച്ഛന്തോ തസ്മിം പദേസേ സുപുപ്ഫിതം കണികാരം ദിസ്വാ. വണ്ടേ ഛേത്വാനഹം തദാതി തസ്മിം തഥാഗതസ്സ ദിട്ഠകാലേ തം പുപ്ഫം വണ്ടേ വണ്ടസ്മിം ഛേത്വാന ഛിന്ദിത്വാന. അലങ്കരിത്വാ ഛത്തമ്ഹീതി തേന പുപ്ഫേന ഛത്തം ഛാദേത്വാ. ബുദ്ധസ്സ അഭിരോപയിന്തി പബ്ഭാരേ നിസിന്നസ്സ ബുദ്ധസ്സ മുദ്ധനി അകാസിന്തി അത്ഥോ.

൮൮. പിണ്ഡപാതഞ്ച പാദാസിന്തി തസ്മിംയേവ നിസിന്നസ്സ ഭഗവതോ പിണ്ഡപാതം പകാരേന അദാസിം ഭോജേസിന്തി അത്ഥോ. പരമന്നം സുഭോജനന്തി സുന്ദരഭോജനസങ്ഖാതം പരമന്നം ഉത്തമാഹാരം. ബുദ്ധേന നവമേ തത്ഥാതി തസ്മിം വിവേകട്ഠാനേ ബുദ്ധേന സഹ നവമേ അട്ഠ സമണേ സമിതപാപേ ഖീണാസവഭിക്ഖൂ ഭോജേസിന്തി അത്ഥോ.

യം വദന്തി സുമേധോതി യം ഗോതമസമ്മാസമ്ബുദ്ധം ഭൂരിപഞ്ഞം പഥവിസമാനം പഞ്ഞം സുമേധം സുന്ദരം സബ്ബഞ്ഞുതാദിപഞ്ഞവന്തം. സുമേധോ ഇതി സുന്ദരപഞ്ഞോ ഇതി വദന്തി പണ്ഡിതാ ഇതോ കപ്പതോ സതസഹസ്സേ കപ്പേ ഏസോ ഗോതമോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ ഭവിസ്സതീതി സമ്ബന്ധോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി.

ഉപസേനവങ്ഗന്തപുത്തത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.