൫. പിലിന്ദവച്ഛത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

നിബ്ബുതേ ലോകനാഥമ്ഹീതിആദികം ആയസ്മതോ പിലിന്ദവച്ഛത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഹംസവതീനഗരേ മഹാഭോഗകുലേ നിബ്ബത്തോ ഹേട്ഠാ വുത്തനയേന സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുണന്തോ സത്ഥാരം ഏകം ഭിക്ഖും ദേവതാനം പിയമനാപഭാവേന അഗ്ഗട്ഠാനേ ഠപേന്തം ദിസ്വാ തം ഠാനന്തരം പത്ഥേത്വാ യാവജീവം കുസലം കത്വാ തതോ ചുതോ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ സുമേധസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ. പരിനിബ്ബുതേ ഭഗവതി തസ്സ ഥൂപം പൂജേത്വാ സങ്ഘസ്സ മഹാദാനം പവത്തേത്വാ തതോ ചവിത്വാ ദേവമനുസ്സേസു ഉഭയസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ അനുപ്പന്നേ ബുദ്ധേ ചക്കവത്തീ രാജാ ഹുത്വാ മഹാജനം പഞ്ചസീലേസു പതിട്ഠാപേത്വാ സഗ്ഗപരായനം അകാസി. സോ അനുപ്പന്നേയേവ അമ്ഹാകം ഭഗവതി സാവത്ഥിയം ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തി, പിലിന്ദോതിസ്സ നാമം അകംസു. വച്ഛോതി ഗോത്തം. സോ അപരഭാഗേ പിലിന്ദവച്ഛോതി പഞ്ഞായിത്ഥ. സംസാരേ പന സംവേഗബഹുലതായ പരിബ്ബാജകപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ചൂളഗന്ധാരം നാമ വിജ്ജം സാധേത്വാ തായ വിജ്ജായ ആകാസചാരീ പരചിത്തവിദൂ ച ഹുത്വാ രാജഗഹേ ലാഭഗ്ഗയസഗ്ഗപത്തോ പടിവസതി.

അഥ അമ്ഹാകം ഭഗവാ അഭിസമ്ബുദ്ധോ ഹുത്വാ അനുക്കമേന രാജഗഹം ഉപഗതോ. തതോ പട്ഠായ ബുദ്ധാനുഭാവേന തസ്സ സാ വിജ്ജാ ന സമ്പജ്ജതി, അത്തനോ കിച്ചം ന സാധേതി. സോ ചിന്തേസി – ‘‘സുതം ഖോ പനേതം ആചരിയപാചരിയാനം ഭാസമാനാനം ‘യത്ഥ മഹാഗന്ധാരവിജ്ജാ ധരതി, തത്ഥ ചൂളഗന്ധാരവിജ്ജാ ന സമ്പജ്ജതീ’തി സമണസ്സ പന ഗോതമസ്സ ആഗതകാലതോ പട്ഠായ നായം മമ വിജ്ജാ സമ്പജ്ജതി, നിസ്സംസയം സമണോ ഗോതമോ മഹാഗന്ധാരവിജ്ജം ജാനാതി, യംനൂനാഹം തം പയിരുപാസിത്വാ തസ്സ സന്തികേ തം വിജ്ജം പരിയാപുണേയ്യ’’ന്തി. സോ ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏതദവോച – ‘‘അഹം, മഹാസമണ, തവ സന്തികേ ഏകം വിജ്ജം പരിയാപുണിതുകാമോ, ഓകാസം മേ കരോഹീ’’തി. ‘‘തേന ഹി മമ സന്തികേ പബ്ബജാഹീ’’തി ആഹ. സോ ‘‘വിജ്ജായ പരികമ്മം പബ്ബജ്ജാ’’തി മഞ്ഞമാനോ പബ്ബജി. തസ്സ ഭഗവാ ധമ്മം കഥേത്വാ ചരിതാനുകൂലം കമ്മട്ഠാനം അദാസി. സോ ഉപനിസ്സയസമ്പന്നതായ നചിരസ്സേവ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി.

൫൫. യാ പന പുരിമജാതിയം തസ്സോവാദേ ഠത്വാ സഗ്ഗേ നിബ്ബത്താ ദേവതാ, താ കതഞ്ഞുതം നിസ്സായ തസ്മിം സഞ്ജാതബഹുമാനാ സായം പാതം ഥേരം പയിരുപാസിത്വാ ഗച്ഛന്തി. തസ്മാ നം ഭഗവാ ദേവതാനം അതിവിയ പിയമനാപഭാവേന അഗ്ഗഭാവേ ഠപേസി ‘‘ഏതദഗ്ഗം, ഭിക്ഖവേ, മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം ദേവതാനം പിയമനാപാനം യദിദം പിലിന്ദവച്ഛോ’’തി (അ. നി. ൧.൨൦൯, ൨൧൫). ഏവം സോ പത്തഅഗ്ഗട്ഠാനോ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം അനുസ്സരിത്വാ പീതിസോമനസ്സവസേന പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ നിബ്ബുതേ ലോകനാഥമ്ഹീതിആദിമാഹ.

തത്ഥ കാമരൂപാരൂപലോകസ്സ നാഥോ പധാനോതി ലോകനാഥോ. മേധാ വുച്ചന്തി സബ്ബഞ്ഞുതഞ്ഞാണഅനാവരണഞാണാദയോ, സുന്ദരാ, പസട്ഠാ വാ മേധാ യസ്സ സോ സുമേധോ, അഗ്ഗോ ച സോ പുഗ്ഗലോ ചാതി അഗ്ഗപുഗ്ഗലോ, തസ്മിം സുമേധേ ലോകനായകേ അഗ്ഗപുഗ്ഗലേ ഖന്ധപരിനിബ്ബാനേന നിബ്ബുതേ സതീതി സമ്ബന്ധോ. പസന്നചിത്തോ സുമനോതി സദ്ധായ പസാദിതചിത്തോ സോമനസ്സേന സുന്ദരമനോ അഹം തസ്സ സുമേധസ്സ ഭഗവതോ ഥൂപപൂജം ചേതിയപൂജം അകാസിന്തി അത്ഥോ.

൫൬. യേ ച ഖീണാസവാ തത്ഥാതി തസ്മിം സമാഗമേ യേ ച ഖീണാസവാ പഹീനകിലേസാ ഛളഭിഞ്ഞാ ഛഹി അഭിഞ്ഞാഹി സമന്നാഗതാ മഹിദ്ധികാ മഹന്തേഹി ഇദ്ധീഹി സമന്നാഗതാ സന്തി, തേ സബ്ബേ ഖീണാസവേ അഹം തത്ഥ സമാനേത്വാ സുട്ഠു ആദരേന ആനേത്വാ സങ്ഘഭത്തം സകലസങ്ഘസ്സ ദാതബ്ബഭത്തം അകാസിം തേസം ഭോജേസിന്തി അത്ഥോ.

൫൭. ഉപട്ഠാകോ തദാ അഹൂതി തദാ മമ സങ്ഘഭത്തദാനകാലേ സുമേധസ്സ ഭഗവതോ നാമേന സുമേധോ നാമ ഉപട്ഠാകസാവകോ അഹു അഹോസീതി അത്ഥോ. സോ സാവകോ മയ്ഹം പൂജാസക്കാരം അനുമോദിത്ഥ അനുമോദിതോ ആനിസംസം കഥേസീതി അത്ഥോ.

൫൮. തേന ചിത്തപ്പസാദേനാതി തേന ഥൂപപൂജാകരണവസേന ഉപ്പന്നേന ചിത്തപ്പസാദേന ദേവലോകേ ദിബ്ബവിമാനം ഉപപജ്ജിം ഉപഗതോ അസ്മീതി അത്ഥോ, തത്ഥ നിബ്ബത്തോമ്ഹീതി വുത്തം ഹോതി. ഛളാസീതിസഹസ്സാനീതി തസ്മിം വിമാനേ ഛ അസീതിസഹസ്സാനി ദേവച്ഛരായോ മേ മയ്ഹം ചിത്തം രമിംസു രമാപേസുന്തി സമ്ബന്ധോ.

൫൯. മമേവ അനുവത്തന്തീതി താ അച്ഛരായോ സബ്ബകാമേഹി ദിബ്ബേഹി രൂപാദിവത്ഥുകാമേഹി ഉപട്ഠഹന്തിയോ മമം ഏവ അനുവത്തന്തി മമ വചനം അനുകരോന്തി സദാ നിച്ചകാലന്തി അത്ഥോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി.

പിലിന്ദവച്ഛത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.