൧൭. സുപാരിചരിയവഗ്ഗോ

൧. സുപാരിചരിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പദുമോ നാമ നാമേനാതിആദികം ആയസ്മതോ സുപാരിചരിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമമുനിപുങ്ഗവേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ യക്ഖയോനിയം നിബ്ബത്തോ ഹിമവതി യക്ഖസമാഗമം ഗതോ ഭഗവതോ ദേവയക്ഖഗന്ധബ്ബനാഗാനം ധമ്മദേസനം സുത്വാ പസന്നമാനസോ ഉഭോ ഹത്ഥേ ആഭുജിത്വാ അപ്ഫോടേസി നമസ്സി ച. സോ തേന പുഞ്ഞേന തതോ ചുതോ ഉപരി ദേവലോകേ ഉപ്പന്നോ തത്ഥ ദിബ്ബസുഖം അനുഭവിത്വാ മനുസ്സേസു ച ചക്കവതിആദിസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം ഗഹപതികുലേ നിബ്ബത്തോ അഡ്ഢോ മഹദ്ധനോ മഹാഭോഗോ രതനത്തയേ പസന്നോ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി.

൧. സോ ഏകദിവസം അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ പദുമോ നാമ നാമേനാതിആദിമാഹ. തത്ഥ പദുമോതി യസ്സ പാദനിക്ഖേപസമയേ പഥവിം ഭിന്ദിത്വാ പദുമം ഉഗ്ഗന്ത്വാ പാദതലം സമ്പടിച്ഛതി, തേന സഞ്ഞാണേന സോ ഭഗവാ പദുമോതി സങ്ഖം ഗതോ, ഇധ പദുമുത്തരോ ഭഗവാ അധിപ്പേതോ. സോ ഭഗവാ പവനാ വസനവിഹാരാ അഭിനിക്ഖമ്മ വനമജ്ഝം പവിസിത്വാ ധമ്മം ദേസേതീതി സമ്ബന്ധോ.

യക്ഖാനം സമയോതി ദേവാനം സമാഗമോ ആസി അഹോസീതി അത്ഥോ. അജ്ഝാപേക്ഖിംസു താവദേതി തസ്മിം ദേസനാകാലേ അധിഅപേക്ഖിംസു, വിസേസേന പസ്സനസീലാ അഹേസുന്തി അത്ഥോ. സേസം പാകടമേവാതി.

സുപാരിചരിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൨. കണവേരപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

സിദ്ധത്ഥോ നാമ ഭഗവാതിആദികം ആയസ്മതോ കണവേരപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ കാലേ സുദ്ദകുലേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ രഞ്ഞോ അന്തേപുരപാലകോ അഹോസി. തസ്മിം സമയേ സിദ്ധത്ഥോ ഭഗവാ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവുതോ രാജവീഥിം പടിപജ്ജി. അഥ സോ അന്തേപുരപാലകോ ചരമാനം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ഹുത്വാ കണവേരപുപ്ഫേന ഭഗവന്തം പൂജേത്വാ നമസ്സമാനോ അട്ഠാസി. സോ തേന പുഞ്ഞേന സുഗതിസമ്പത്തിയോയേവ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വുദ്ധിപ്പത്തോ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൭. സോ പത്തഅഗ്ഗഫലോ പുബ്ബേ കതകുസലം സരിത്വാ സഞ്ജാതസോമനസ്സോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ സിദ്ധത്ഥോ നാമ ഭഗവാതിആദിമാഹ. തം സബ്ബം ഹേട്ഠാ വുത്തത്താ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

കണവേരപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൩. ഖജ്ജകദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

തിസ്സസ്സ ഖോ ഭഗവതോതിആദികം ആയസ്മതോ ഖജ്ജകദായകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമജിനവരേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ സുദ്ദകുലേ നിബ്ബത്തോ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ അമ്ബജമ്ബുആദിമനേകം മധുരഫലാഫലം നാളികേരം പൂവഖജ്ജകഞ്ച അദാസി. ഭഗവാ തസ്സ പസാദവഡ്ഢനത്ഥായ പസ്സന്തസ്സേവ പരിഭുഞ്ജി. സോ തേന പുഞ്ഞേന സുഗതിസമ്പത്തിയോയേവ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ സഞ്ജാതസദ്ധോ പസാദബഹുമാനോ പബ്ബജിത്വാ വത്തപടിപത്തിയാ സാസനം സോഭേന്തോ സീലാലങ്കാരപടിമണ്ഡിതോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി.

൧൩. സോ പുബ്ബകമ്മം സരന്തോ ‘‘പുബ്ബേ മയാ സുഖേത്തേ കുസലം കതം സുന്ദര’’ന്തി സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ തിസ്സസ്സ ഖോ ഭഗവതോതിആദിമാഹ. തത്ഥ തിസ്സോപി ഭവസമ്പത്തിയോ ദദമാനോ ജാതോതി മാതാപിതൂഹി കതനാമവസേന തിസ്സോ. അഥ വാ തീഹി സരണഗമനേഹി അസ്സാസേന്തോ ഓവദന്തോ ഹേതുസമ്പന്നപുഗ്ഗലേ സഗ്ഗമോക്ഖദ്വയേ പതിട്ഠാപേന്തോ ബുദ്ധോ ജാതോതി തിസ്സോ. സമാപത്തിഗുണാദീഹി ഭഗേഹി യുത്തോതി ഭഗവാ, തസ്സ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ പുബ്ബേ അഹം ഫലം അദാസിന്തി സമ്ബന്ധോ. നാളികേരഞ്ച പാദാസിന്തി നാളികാകാരേന പവത്തം ഫലം നാളികേരം, തഞ്ച ഫലം അദാസിന്തി അത്ഥോ. ഖജ്ജകം അഭിസമ്മതന്തി ഖാദിതബ്ബം ഖജ്ജകം അഭി വിസേസേന മധുസക്കരാദീഹി സമ്മിസ്സം കത്വാ നിപ്ഫാദിതം സുന്ദരം മധുരന്തി സമ്മതം ഞാതം അഭിസമ്മതം ഖജ്ജകഞ്ച അദാസിന്തി അത്ഥോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി.

ഖജ്ജകദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൪. ദേസപൂജകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

അത്ഥദസ്സീ തു ഭഗവാതിആദികം ആയസ്മതോ ദേസപൂജകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി ഥേരോ പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ അത്ഥദസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ സദ്ധോ പസന്നോ ബുദ്ധമാമകോ ധമ്മമാമകോ സങ്ഘമാമകോ അഹോസി. തദാ അത്ഥദസ്സീ ഭഗവാ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവുതോ ചന്ദോ വിയ സൂരിയോ വിയ ച ആകാസേന ഗച്ഛതി. സോ ഉപാസകോ ഭഗവതോ ഗതദിസാഭാഗം ഗന്ധമാലാദീഹി പൂജേന്തോ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ നമസ്സമാനോ അട്ഠാസി.

൧൮. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തോ സഗ്ഗസമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ മനുസ്സേസു ച മനുസ്സസമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ഉപഭോഗപരിഭോഗസമ്പന്നോ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ പസന്നമാനസോ ഘരാവാസേ അനല്ലീനോ പബ്ബജിത്വാ വത്തസമ്പന്നോ നചിരസ്സേവ അരഹാ ഹുത്വാ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ അത്ഥദസ്സീ തു ഭഗവാതിആദിമാഹ. തം ഹേട്ഠാ വുത്തത്ഥമേവ. അനിലഞ്ജസേതി ‘‘മഗ്ഗോ പന്ഥോ പഥോ പജ്ജോ, അഞ്ജസം വടുമായന’’ന്തി (ചൂളനി. പാരായനത്ഥുതിഗാഥാനിദ്ദേസ ൧൦൧) പരിയായസ്സ വുത്തത്താ അനിലസ്സ വാതസ്സ അഞ്ജസം ഗമനമഗ്ഗോതി അനിലഞ്ജസം, തസ്മിം അനിലഞ്ജസേ, ആകാസേതി അത്ഥോ. സേസം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ദേസപൂജകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൫. കണികാരഛത്തിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

വേസ്സഭൂ നാമ സമ്ബുദ്ധോതിആദികം ആയസ്മതോ കണികാരഛത്തിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി ഥേരോ പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വേസ്സഭുസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ സദ്ധാസമ്പന്നോ അഹോസി. തസ്മിം സമയേ വേസ്സഭൂ ഭഗവാ വിവേകകാമോ മഹാവനം പവിസിത്വാ നിസീദി. അഥ സോപി ഉപാസകോ കേനചിദേവ കരണീയേന തത്ഥ ഗന്ത്വാ ഭഗവന്തം അഗ്ഗിക്ഖന്ധം വിയ ജലമാനം നിസിന്നം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ കണികാരപുപ്ഫം ഓചിനിത്വാ ഛത്തം കത്വാ ഭഗവതോ നിസിന്നട്ഠാനേ വിതാനം കത്വാ പൂജേസി, തം ഭഗവതോ ആനുഭാവേന സത്താഹം അമിലാതം ഹുത്വാ തഥേവ അട്ഠാസി. ഭഗവാപി ഫലസമാപത്തിം നിരോധസമാപത്തിഞ്ച സമാപജ്ജിത്വാ വിഹാസി, സോ തം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ സോമനസ്സജാതോ ഭഗവന്തം വന്ദിത്വാ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ അട്ഠാസി. ഭഗവാ സമാപത്തിതോ വുട്ഠഹിത്വാ വിഹാരമേവ അഗമാസി.

൨൩. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു സമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ സദ്ധാസമ്പന്നോ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ ഘരാവാസേ അനല്ലീനോ പബ്ബജിത്വാ വത്തപടിപത്തിയാ ജിനസാസനം സോഭേന്തോ നചിരസ്സേവ അരഹാ ഹുത്വാ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ വേസ്സഭൂ നാമ സമ്ബുദ്ധോതിആദിമാഹ. തത്ഥ വേസ്സഭൂതി വേസ്സേ വേസ്സജനേ ഭുനാതി അഭിഭവതീതി വേസ്സഭൂ. അഥ വാ വേസ്സേ പഞ്ചവിധമാരേ അഭിഭുനാതി അജ്ഝോത്ഥരതീതി വേസ്സഭൂ. സാമംയേവ ബുജ്ഝിതാ സച്ചാനീതി സമ്ബുദ്ധോ, നാമേന വേസ്സഭൂ നാമ സമ്ബുദ്ധോതി അത്ഥോ. ദിവാവിഹാരായ മുനീതി ദിബ്ബതി പകാസേതി തം തം വത്ഥും പാകടം കരോതീതി ദിവാ. സൂരിയുഗ്ഗമനതോ പട്ഠായ യാവ അത്ഥങ്ഗമോ, താവ പരിച്ഛിന്നകാലോ, വിഹരണം ചതൂഹി ഇരിയാപഥേഹി പവത്തനം വിഹാരോ, ദിവായ വിഹാരോ ദിവാവിഹാരോ, തസ്സ ദിവാവിഹാരായ ലോകജേട്ഠോ നരാസഭോ ബുദ്ധമുനി മഹാവനം ഓഗാഹിത്വാ പവിസിത്വാതി അത്ഥോ. സേസം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

കണികാരഛത്തിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൬. സപ്പിദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ഫുസ്സോ നാമാഥ ഭഗവാതിആദികം ആയസ്മതോ സപ്പിദായകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ അനേകേസു ഭവേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ഫുസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ അഹോസി. തദാ ഭഗവാ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവുതോ വീഥിയം ചരമാനോ തസ്സ ഉപാസകസ്സ ഗേഹദ്വാരം സമ്പാപുണി. അഥ സോ ഉപാസകോ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ വന്ദിത്വാ പത്തപൂരം സപ്പിതേലം അദാസി, ഭഗവാ അനുമോദനം കത്വാ പക്കാമി. സോ തേനേവ സോമനസ്സേന യാവതായുകം ഠത്വാ തതോ ചുതോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവലോകേ ഉപ്പന്നോ തത്ഥ ദിബ്ബസുഖം അനുഭവിത്വാ മനുസ്സേസു ച നിബ്ബത്തോ ഉപ്പന്നുപ്പന്നഭവേ സപ്പിതേലമധുഫാണിതാദിമധുരാഹാരസമങ്ഗീ സുഖം അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം ഏകസ്മിം കുലേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ സദ്ധോ ബുദ്ധിസമ്പന്നോ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ പസന്നമാനസോ പബ്ബജിത്വാ വത്തസമ്പന്നോ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൨൮. സോ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ ജാതസോമനസ്സോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ഫുസ്സോ നാമാഥ ഭഗവാതിആദിമാഹ. തത്ഥ ഫുസ്സോതി ഫുസ്സനക്ഖത്തയോഗേന ജാതത്താ മാതാപിതൂഹി കതനാമധേയ്യേന ഫുസ്സോ. അഥ വാ നിബ്ബാനം ഫുസി പസ്സി സച്ഛി അകാസീതി ഫുസ്സോ. അഥ വാ സമതിംസപാരമിതാസത്തതിംസബോധിപക്ഖിയധമ്മേ സകലേ ച തേപിടകേ പരിയത്തിധമ്മേ ഫുസി പസ്സി അഞ്ഞാസീതി ഫുസ്സോ. ഭഗ്ഗവാ ഭഗ്യവാ യുത്തോതിആദിപുഞ്ഞകോട്ഠാസസമങ്ഗിതായ ഭഗവാ. ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോതി ആഹുതിനോ വുച്ചന്തി പൂജാസക്കാരാ, തേസം ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹേതും അരഹതീതി ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ. മഹാജനം നിബ്ബാപേന്തോ വീരോ ഫുസ്സോ നാമ ഭഗവാ വീഥിയം അഥ തദാ ഗച്ഛതേതി സമ്ബന്ധോ. സേസം പാകടമേവാതി.

സപ്പിദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൭. യൂഥികാപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ചന്ദഭാഗാനദീതീരേതിആദികം ആയസ്മതോ യൂഥികാപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി ആയസ്മാ പുരിമമുനിന്ദേസു കതാധികാരോ അനേകേസു ച ജാതിസതേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ഫുസ്സസ്സേവ ഭഗവതോ കാലേ സുദ്ദകുലേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ചന്ദഭാഗായ നദിയാ തീരേ കേനചിദേവ കരണീയേന അനുസോതം ചരമാനോ ഫുസ്സം ഭഗവന്തം ന്ഹായിതുകാമം അഗ്ഗിക്ഖന്ധം വിയ ജലമാനം ദിസ്വാ സോമനസ്സജാതോ തത്ഥ ജാതം യൂഥികാപുപ്ഫം ഓചിനിത്വാ ഭഗവന്തം പൂജേസി. ഭഗവാ തസ്സ അനുമോദനമകാസി.

൩൩. സോ തത്ഥ തേന പുഞ്ഞകോട്ഠാസേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഉഭയസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ഭഗവതോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ പസന്നമാനസോ പബ്ബജിത്വാ വത്തപടിപത്തിയാ സാസനം സോഭേന്തോ നചിരസ്സേവ അരഹാ ഹുത്വാ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ചന്ദഭാഗാനദീതീരേതിആദിമാഹ. തം സബ്ബം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

യൂഥികാപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൮. ദുസ്സദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

തിവരായം പുരേ രമ്മേതിആദികം ആയസ്മതോ ദുസ്സദായകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പായസ്മാ പുരിമജിനവരേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ കാലേ രാജകുലേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തകാലേ യുവരാജഭാവം പത്വാ പാകടോ ഏകം ജനപദം ലഭിത്വാ തത്രാധിപതിഭൂതോ സകലജനപദവാസിനോ ദാനപിയവചനഅത്ഥചരിയാസമാനത്ഥതാസങ്ഖാതേഹി ചതൂഹി സങ്ഗഹവത്ഥൂഹി സങ്ഗണ്ഹാതി. തസ്മിം സമയേ സിദ്ധത്ഥോ ഭഗവാ തം ജനപദം സമ്പാപുണി. അഥ സോ യുവരാജാ പണ്ണാകാരം ലഭിത്വാ തത്ഥ സുഖുമവത്ഥേന ഭഗവന്തം പൂജേസി. ഭഗവാ തം വത്ഥം ഹത്ഥേന പരാമസിത്വാ ആകാസം പക്ഖന്ദി. തമ്പി വത്ഥം ഭഗവന്തമേവ അനുബന്ധി. അഥ സോ യുവരാജാ തം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ അതീവ പസന്നോ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ അട്ഠാസി. ഭഗവതോ സമ്പത്തസമ്പത്തട്ഠാനേ സബ്ബേ ജനാ തം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്താ അഞ്ജലിം പഗ്ഗയ്ഹ അട്ഠംസു. ഭഗവാ വിഹാരമേവ അഗമാസി. യുവരാജാ തേനേവ കുസലകമ്മേന തതോ ചുതോ ദേവലോകേ ഉപ്പന്നോ തത്ഥ ദിബ്ബസമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ മനുസ്സേസു ചക്കവത്തിആദിസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ വിഭവസമ്പന്നേ ഏകസ്മിം കുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ രതനത്തയേ പസന്നോ ഭഗവതോ ധമ്മദേസനം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ വായമന്തോ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൩൮. സോ ഏകദിവസം അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ തിവരായം പുരേ രമ്മേതിആദിമാഹ. തത്ഥ തിവരനാമകേ നഗരേ രമണീയേ അഹം രാജപുത്തോ ഹുത്വാ സിദ്ധത്ഥം ഭഗവന്തം വത്ഥേന പൂജേസിന്തി അത്ഥോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി.

ദുസ്സദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൯. സമാദപകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

നഗരേ ബന്ധുമതിയാതിആദികം ആയസ്മതോ സമാദപകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി ഥേരോ പുരിമബുദ്ധാനം സന്തികേ കതകുസലസമ്ഭാരോ അനേകേസു ഭവേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ പുഞ്ഞാനി കരോന്തോ വസമാനോ സദ്ധോ പസന്നോ ബഹൂ ഉപാസകേ സന്നിപാതേത്വാ ഗണജേട്ഠകോ ഹുത്വാ ‘‘മാളകം കരിസ്സാമാ’’തി തേ സബ്ബേ സമാദപേത്വാ ഏകം മാളകം സമം കാരേത്വാ പണ്ഡരപുലിനം ഓകിരിത്വാ ഭഗവതോ നിയ്യാദേസി. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവലോകേ ഉപ്പന്നോ ഛ കാമാവചരസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ മനുസ്സേസു ച ചക്കവത്തിആദിസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഭഗവതി പസന്നോ ധമ്മം സുത്വാ പസന്നമാനസോ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ സീലസമ്പന്നോ വത്തസമ്പന്നോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി.

൪൪. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ കതകുസലം സരിത്വാ സഞ്ജാതസോമനസ്സോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ നഗരേ ബന്ധുമതിയാതിആദിമാഹ. തത്ഥ ബന്ധന്തി ഞാതിഗോത്താദിവസേന ഏകസമ്ബന്ധാ ഹോന്തി സകലനഗരവാസിനോതി ബന്ധൂ, ബന്ധൂ ഏതസ്മിം വിജ്ജന്തീതി ബന്ധുമതീ, തസ്സാ ബന്ധുമതിയാ നാമ നഗരേ മഹാപൂഗഗണോ ഉപാസകസമൂഹോ അഹോസീതി അത്ഥോ. മാളം കസ്സാമ സങ്ഘസ്സാതി ഏത്ഥ മാതി ഗണ്ഹാതി സമ്പത്തസമ്പത്തജനാനം ചിത്തന്തി മാളം, അഥ വാ സമ്പത്തയതിഗണാനം ചിത്തസ്സ വിവേകകരണേ അലന്തി മാളം, മാളമേവ മാളകം, ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ ഫാസുവിഹാരത്ഥായ മാളകം കരിസ്സാമാതി അത്ഥോ. സേസം പാകടമേവാതി.

സമാദപകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൧൦. പഞ്ചങ്ഗുലിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

തിസ്സോ നാമാസി ഭഗവാതിആദികം ആയസ്മതോ പഞ്ചങ്ഗുലിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരേ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം കുലേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിമന്വായ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ വിഭവസമ്പന്നോ സദ്ധോ പസന്നോ വീഥിതോ വിഹാരം പടിപന്നം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ ജാതിസുമനാദിഅനേകാനി സുഗന്ധപുപ്ഫാനി ചന്ദനാദീനി ച വിലേപനാനി ഗാഹാപേത്വാ വിഹാരം ഗതോ പുപ്ഫേഹി ഭഗവന്തം പൂജേത്വാ വിലേപനേഹി ഭഗവതോ സരീരേ പഞ്ചങ്ഗുലികം കത്വാ വന്ദിത്വാ പക്കാമി.

൫൦. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു ഉഭയസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ വിഭവസമ്പന്നേ ഏകസ്മിം കുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വുദ്ധിമന്വായ സത്ഥു ധമ്മദേസനം സുത്വാ പസന്നമാനസോ പബ്ബജിത്വാ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ ഹുത്വാ പുബ്ബകമ്മം സരന്തോ പച്ചക്ഖതോ ഞത്വാ ‘‘ഇമം നാമ കുസലകമ്മം കത്വാ ഈദിസം ലോകുത്തരസമ്പത്തിം പത്തോമ്ഹീ’’തി പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ തിസ്സോ നാമാസി ഭഗവാതിആദിമാഹ. തം സബ്ബം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

പഞ്ചങ്ഗുലിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

സത്തരസമവഗ്ഗവണ്ണനാ സമത്താ.