൧൩. സേരേയ്യവഗ്ഗോ

൧. സേരേയ്യകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

അജ്ഝായകോ മന്തധരോതിആദികം ആയസ്മതോ സേരേയ്യകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമജിനവരേസു കതാധികാരോ തതോ പരേസു അത്തഭാവസഹസ്സേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ തിണ്ണം വേദാനം പാരം ഗന്ത്വാ ഇതിഹാസാദിസകലബ്രാഹ്മണധമ്മേസു കോടിപ്പത്തോ ഏകസ്മിം ദിവസേ അബ്ഭോകാസേ സപരിവാരോ ഠിതോ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ സേരേയ്യപുപ്ഫം ഗഹേത്വാ ആകാസേ ഖിപന്തോ പൂജേസി. താനി പുപ്ഫാനി ആകാസേ വിതാനം ഹുത്വാ സത്താഹം ഠത്വാ പച്ഛാ അന്തരധായിംസു. സോ തം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ അതീവ പസന്നമാനസോ തേനേവ പീതിസോമനസ്സേന കാലം കത്വാ തുസിതാദീസു നിബ്ബത്തോ തത്ഥ ദിബ്ബസുഖമനുഭവിത്വാ തതോ മനുസ്സസുഖമനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പാപുണിത്വാ പുബ്ബവാസനാബലേന സത്ഥരി പസന്നോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൧. സോ അപരഭാഗേ പുരാകതകുസലം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ അജ്ഝായകോ മന്തധരോതിആദിമാഹ. തം ഹേട്ഠാ വുത്തത്ഥമേവ.

൩. സേരേയ്യകം ഗഹേത്വാനാതി സിരിസേ ഭവം ജാതിപുപ്ഫം സേരേയ്യം, സേരേയ്യമേവ സേരേയ്യകം, തം സേരേയ്യകം ഗഹേത്വാനാതി സമ്ബന്ധോ. ഭഗവതി പസന്നോ ജാതിസുമനമകുളചമ്പകാദീനി പുപ്ഫാനി പതിട്ഠപേത്വാ പൂജേതും കാലം നത്ഥിതായ തത്ഥ സമ്പത്തം തം സേരേയ്യകം പുപ്ഫം ഗഹേത്വാ പൂജേസിന്തി അത്ഥോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

സേരേയ്യകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൨. പുപ്ഫഥൂപിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേതിആദികം ആയസ്മതോ പുപ്ഫഥൂപിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ സകസിപ്പേ നിപ്ഫത്തിം പത്തോ തത്ഥ സാരം അപസ്സന്തോ ഗേഹം പഹായ ഹിമവന്തം പവിസിത്വാ അത്തനാ സഹഗതേഹി പഞ്ചസിസ്സസഹസ്സേഹി സദ്ധിം പഞ്ചാഭിഞ്ഞാ അട്ഠ സമാപത്തിയോ നിബ്ബത്തേത്വാ കുക്കുരനാമപബ്ബതസമീപേ പണ്ണസാലം കാരേത്വാ പടിവസതി. തദാ ബുദ്ധുപ്പാദഭാവം സുത്വാ സിസ്സേഹി സഹ ബുദ്ധസ്സ സന്തികം ഗന്തുകാമോ കേനചി ബ്യാധിനാ പീളിതോ പണ്ണസാലം പവിസിത്വാ സിസ്സസന്തികാ ബുദ്ധസ്സാനുഭാവം ലക്ഖണഞ്ച സുത്വാ പസന്നമാനസോ ഹിമവന്തതോ ചമ്പകാസോകതിലകകേടകാദ്യനേകേ പുപ്ഫേ ആഹരാപേത്വാ ഥൂപം കത്വാ ബുദ്ധം വിയ പൂജേത്വാ കാലം കത്വാ ബ്രഹ്മലോകൂപഗോ അഹോസി. അഥ തേ സിസ്സാ തസ്സ ആളഹനം കത്വാ ബുദ്ധസന്തികം ഗന്ത്വാ തം പവത്തിം ആരോചേസും. അഥ ഭഗവാ ബുദ്ധചക്ഖുനാ ഓലോകേത്വാ അനാഗതംസഞാണേന പാകടീകരണമകാസി. സോ അപരഭാഗേ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ പുബ്ബവാസനാബലേന സത്ഥരി പസന്നോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൧൦. അഥ സോ അത്തനോ പുബ്ബകുസലം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേതിആദിമാഹ. തം ഹേട്ഠാ വുത്തത്ഥമേവ. കുക്കുരോ നാമ പബ്ബതോതി പബ്ബതസ്സ സിഖരം കുക്കുരാകാരേന സുനഖാകാരേന സണ്ഠിതത്താ ‘‘കുക്കുരപബ്ബതോ’’തി സങ്ഖ്യം ഗതോ, തസ്സ സമീപേ പണ്ണസാലം കത്വാ പഞ്ചതാപസസഹസ്സേഹി സഹ വസമാനോതി അത്ഥോ. നയാനുസാരേന സേസം സബ്ബം ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

പുപ്ഫഥൂപിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൩. പായസദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

സുവണ്ണവണ്ണോ സമ്ബുദ്ധോതിആദികം ആയസ്മതോ പായസദായകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം വിഭവസമ്പന്നേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ ഘരാവാസം വസന്തോ ഹത്ഥിഅസ്സധനധഞ്ഞസത്തരതനാദിവിഭവസമ്പന്നോ സദ്ധാസമ്പന്നോ കമ്മഫലം സദ്ദഹിത്വാ സഹസ്സമത്താ സുവണ്ണപാതിയോ കാരേത്വാ തസ്മിം ഖീരപായസസഹസ്സസ്സ പൂരേത്വാ താ സബ്ബാ ഗാഹാപേത്വാ സിമ്ബലിവനം അഗമാസി. തസ്മിം സമയേ വിപസ്സീ ഭഗവാ ഛബ്ബണ്ണരംസിയോ വിസ്സജ്ജേത്വാ ആകാസേ ചങ്കമം മാപേത്വാ ചങ്കമതി. സോ പന സേട്ഠി തം അച്ഛരിയം ദിസ്വാ അതീവ പസന്നോ പാതിയോ ഠപേത്വാ വന്ദിത്വാ ആരോചേസി പടിഗ്ഗഹണായ. അഥ ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ പടിഗ്ഗഹേസി, പടിഗ്ഗഹേത്വാ ച പന തസ്സ സോമനുസ്സുപ്പാദനത്ഥം സഹസ്സമത്തേഹി ഭിക്ഖുസങ്ഘേഹി സദ്ധിം പരിഭുഞ്ജി, തദവസേസം അനേകസഹസ്സഭിക്ഖൂ പരിഭുഞ്ജിംസു. സോ തേന പുഞ്ഞേന സുഗതീസുയേവ സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൨൬. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ കുസലം പച്ചവേക്ഖമാനോ തം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ സുവണ്ണവണ്ണോ സമ്ബുദ്ധോതിആദിമാഹ. തം ഹേട്ഠാ വുത്തമേവ.

൨൮. ചങ്കമം സുസമാരൂള്ഹോതി ചദിനന്തോ പദവിക്ഖേപം കരോന്തോ കമതി ഗച്ഛതീതി ചങ്കമം, ചങ്കമസ്സ പദവിക്ഖേപസ്സ ആധാരഭൂതപഥവിപദേസോ ചങ്കമം നാമാതി അത്ഥോ, ഏതം ചങ്കമംസു വിസേസേന ആരൂള്ഹോതി സമ്ബന്ധോ. അമ്ബരേ അനിലായനേതി വരീയതി ഛാദിയതി അനേനാതി വരം, ന ബരന്തി അമ്ബരം, സേതവത്ഥസദിസം ആകാസന്തി അത്ഥോ. നത്ഥി നിലീയനം ഗോപനം ഏത്ഥാതി അനിലം, ആ സമന്തതോ യന്തി ഗച്ഛന്തി അനേന ഇദ്ധിമന്തോതി ആയനം, അനിലഞ്ച തം ആയനഞ്ചേതി അനിലായനം, തസ്മിം അമ്ബരേ അനിലായനേ ചങ്കമം മാപയിന്തി അത്ഥോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

പായസദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൪. ഗന്ധോദകിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

നിസജ്ജ പാസാദവരേതിആദികം ആയസ്മതോ ഗന്ധോദകിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ നിബ്ബാനൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സീഭഗവതോ കാലേ സേട്ഠികുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ മഹദ്ധനോ മഹാഭോഗോ ദിബ്ബസുഖമനുഭവന്തോ വിയ മനുസ്സസുഖമനുഭവന്തോ ഏകസ്മിം ദിവസേ പാസാദവരേ നിസിന്നോ ഹോതി. തദാ ഭഗവാ സുവണ്ണമഹാമേരു വിയ വീഥിയാ വിചരതി, തം വിചരമാനം ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ഗന്ത്വാ വന്ദിത്വാ സുഗന്ധോദകേന ഭഗവന്തം ഓസിഞ്ചമാനോ പൂജേസി. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഘരാവാസേന അനല്ലീനോ സത്ഥു സന്തികേ പബ്ബജിത്വാ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൩൫. സോ അപരഭാഗേ അത്തനോ പുബ്ബകുസലം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ നിസജ്ജ പാസാദവരേതിആദിമാഹ. തത്ഥ പാസാദോതി പസാദം സോമനസ്സം ജനേതി ഉപ്പാദേതീതി പാസാദോ, മാലാകമ്മചിത്തകമ്മസുവണ്ണകമ്മാദ്യനേകവിചിത്തം ദിസ്വാ തത്ഥ പവിട്ഠാനം ജനാനം പസാദം ജനയതീതി അത്ഥോ. പാസാദോ ച സോ പത്ഥേതബ്ബട്ഠേന വരോ ചാതി പാസാദവരോ, തസ്മിം പാസാദവരേ നിസജ്ജ നിസീദിത്വാ വിപസ്സിം ജിനവരം അദ്ദസന്തി സമ്ബന്ധോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

ഗന്ധോദകിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൫. സമ്മുഖാഥവികത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ജായമാനേ വിപസ്സിമ്ഹീതിആദികം ആയസ്മതോ സമ്മുഖാഥവികത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തോ സത്തവസ്സികകാലേയേവ സകസിപ്പേ നിപ്ഫത്തിം പത്തോ ഘരാവാസം സണ്ഠപേത്വാ വസന്തോ വിപസ്സിമ്ഹി ബോധിസത്തേ ഉപ്പന്നേ സബ്ബബുദ്ധാനം ലക്ഖണാനി വേദത്തയേ ദിസ്സമാനാനി താനി രാജപ്പമുഖസ്സ ജനകായസ്സ വിപസ്സീബോധിസത്തസ്സ ലക്ഖണഞ്ച ബുദ്ധഭാവഞ്ച ബ്യാകരിത്വാ ജനാനം മാനസം നിബ്ബാപേസി, അനേകാനി ച ഥുതിവചനാനി നിവേദേസി. സോ തേന കുസലകമ്മേന ഛ കാമാവചരസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ മനുസ്സേസു ച ചക്കവത്തിസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി. കതകുസലനാമേന സമ്മുഖാഥവികത്ഥേരോതി പാകടോ.

൪൧. സോ അത്തനോ പുബ്ബകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ജായമാനേ വിപസ്സിമ്ഹീതിആദിമാഹ. വിപസ്സിമ്ഹി സമ്മാസമ്ബുദ്ധേ ജായമാനേ ഉപ്പജ്ജമാനേ മാതുകുച്ഛിതോ നിക്ഖന്തേ അഹം പാതുഭൂതം നിമിത്തം കാരണം ബുദ്ധഭാവസ്സ ഹേതും ബ്യാകരിം കഥേസിം, അനേകാനി അച്ഛരിയാനി പാകടാനി അകാസിന്തി അത്ഥോ. സേസം വുത്തനയാനുസാരേന സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി.

സമ്മുഖാഥവികത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൬. കുസുമാസനിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

നഗരേ ധഞ്ഞവതിയാതിആദികം ആയസ്മതോ കുസുമാസനിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമജിനവരേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ മഹദ്ധനോ മഹാഭോഗോ തിണ്ണം വേദാനം പാരം ഗതോ ബ്രാഹ്മണസിപ്പേസു കോടിപ്പത്തോ സകപരസമയകുസലോ മാതാപിതരോ പൂജേതുകാമോ പഞ്ച ഉപ്പലകലാപേ അത്തനോ സമീപേ ഠപേത്വാ നിസിന്നോ ഭിക്ഖുസങ്ഘപരിവുതം വിപസ്സിം ഭഗവന്തം ആഗച്ഛന്തം ദിസ്വാ നീലപീതാദിഘനബുദ്ധരസ്മിയോ ച ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ആസനം പഞ്ഞാപേത്വാ തത്ഥ താനി പുപ്ഫാനി സന്ഥരിത്വാ ഭഗവന്തം തത്ഥ നിസീദാപേത്വാ സകഘരേ മാതു അത്ഥായ പടിയത്താനി സബ്ബാനി ഖാദനീയഭോജനീയാനി ഗഹേത്വാ സപരിവാരം ഭഗവന്തം സഹത്ഥേന സന്തപ്പേന്തോ ഭോജേസി. ഭോജനാവസാനേ ഏകം ഉപ്പലഹത്ഥം അദാസി. തേന സോമനസ്സജാതോ പത്ഥനം അകാസി. ഭഗവാപി അനുമോദനം കത്വാ പകാമി. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു ദ്വേ സമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം വിഭവസമ്പന്നേ ഏകസ്മിം കുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഭോഗയസേഹി വഡ്ഢിതോ കാമേസു ആദീനവം ദിസ്വാ ഘരാവാസം പഹായ പബ്ബജിതോ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൬൫. സോ അപരഭാഗേ പുബ്ബേ കതകുസലം പുബ്ബേനിവാസഞാണേന സരിത്വാ സോമനസ്സപ്പത്തോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ നഗരേ ധഞ്ഞവതിയാതിആദിമാഹ. ധഞ്ഞാനം പുഞ്ഞവന്താനം ഖത്തിയബ്രാഹ്മണഗഹപതിമഹാസാലാനം അനേകേസം കുലാനം ആകരത്താ ധഞ്ഞവതീ, അഥ വാ മുത്താമണിആദിസത്തരതനാനം സത്തവിധധഞ്ഞാനം ഉപഭോഗപരിഭോഗാനം ആകരത്താ ധഞ്ഞവതീ, അഥ വാ ധഞ്ഞാനം ബുദ്ധപച്ചേകബുദ്ധഖീണാസവാനം വസനട്ഠാനം ആരാമവിഹാരാദീനം ആകരത്താ ധഞ്ഞവതീ, തസ്സാ ധഞ്ഞവതിയാ. നഗരന്തി പത്ഥേന്തി ഏത്ഥ ഉപഭോഗപരിഭോഗത്ഥികാ ജനാതി നഗരം, ന ഗച്ഛതീതി വാ നഗം, രാജയുവരാജമഹാമത്താദീനം വസനട്ഠാനം. നഗം രാതി ആദദാതി ഗണ്ഹാതീതി നഗരം, രാജാദീനം വസനട്ഠാനസമൂഹഭൂതം പാകാരപരിഖാദീഹി പരിക്ഖിത്തം പരിച്ഛിന്നട്ഠാനം നഗരം നാമാതി അത്ഥോ. നഗരേ യദാ അഹം വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ സന്തികേ ബ്യാകരണം അലഭിം, തദാ തസ്മിം ധഞ്ഞവതിയാ നഗരേ ബ്രാഹ്മണോ അഹോസിന്തി സമ്ബന്ധോ. സേസം സബ്ബത്ഥ ഉത്താനമേവാതി.

കുസുമാസനിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൭. ഫലദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

അജ്ഝായകോ മന്തധരോതിആദികം ആയസ്മതോ ഫലദായകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ അനേകേസു ഭവേസു വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ വേദത്തയാദിസകസിപ്പേസു പാരപ്പത്തോ അനേകേസം ബ്രാഹ്മണസഹസ്സാനിം പാമോക്ഖോ ആചരിയോ സകസിപ്പാനം പരിയോസാനം അദിസ്വാ തത്ഥ ച സാരം അപസ്സന്തോ ഘരാവാസം പഹായ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ഹിമവന്തസ്സ അവിദൂരേ അസ്സമം കാരേത്വാ സഹ സിസ്സേഹി വാസം കപ്പേസി, തസ്മിം സമയേ പദുമുത്തരോ ഭഗവാ ഭിക്ഖായ ചരമാനോ തസ്സാനുകമ്പായ തം പദേസം സമ്പാപുണി. താപസോ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ അത്തനോ അത്ഥായ പുടകേ നിക്ഖിപിത്വാ രുക്ഖഗ്ഗേ ലഗ്ഗിതാനി മധുരാനി പദുമഫലാനി മധുനാ സഹ അദാസി. ഭഗവാ തസ്സ സോമനസ്സുപ്പാദനത്ഥം പസ്സന്തസ്സേവ പരിഭുഞ്ജിത്വാ ആകാസേ ഠിതോ ഫലദാനാനിസംസം കഥേത്വാ പക്കാമി.

൭൫. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഉഭയസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ വിഭവസമ്പന്നേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ സത്തവസ്സികോയേവ അരഹത്തം പത്വാ പുബ്ബേ കതകുസലകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ അജ്ഝായകോ മന്തധരോതിആദിമാഹ. തത്ഥ അജ്ഝേതി ചിന്തേതീതി അജ്ഝായി, അജ്ഝായിയേവ അജ്ഝായകോ. ഏത്ഥ ഹി അകാരോ ‘‘പടിസേധേ വുദ്ധിതബ്ഭാവേ…പേ… അകാരോ വിരഹപ്പകേ’’തി ഏവം വുത്തേസു ദസസു അത്ഥേസു തബ്ഭാവേ വത്തതി. സിസ്സാനം സവനധാരണാദിവസേന ഹിതം അജ്ഝേതി ചിന്തേതി സജ്ഝായം കരോതീതി അജ്ഝായകോ, ചിന്തകോതി അത്ഥോ. ആചരിയസ്സ സന്തികേ ഉഗ്ഗഹിതം സബ്ബം മന്തം മനേന ധാരേതി പവത്തേതീതി മന്തധരോ. തിണ്ണം വേദാന പാരഗൂതി വേദം വുച്ചതി ഞാണം, വേദേന വേദിതബ്ബാ ബുജ്ഝിതബ്ബാതി വേദാ, ഇരുവേദയജുവേദസാമവേദസങ്ഖാതാ തയോ ഗന്ഥാ, തേസം വേദാനം പാരം പരിയോസാനം കോടിം ഗതോ പത്തോതി പാരഗൂ. സേസം പാകടമേവാതി

ഫലദായകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൮. ഞാണസഞ്ഞികത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീതിആദികം ആയസ്മതോ ഞാണസഞ്ഞികത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തസ്മിം തസ്മിം ഉപ്പന്നുപ്പന്നേ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വുദ്ധിപ്പത്തോ ഘരാവാസം പഹായ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ഹിമവന്തസ്സ അവിദൂരേ പബ്ബതന്തരേ പണ്ണസാലം കാരേത്വാ പഞ്ചാഭിഞ്ഞാഅട്ഠസമാപത്തിയോ നിബ്ബത്തേത്വാ വസന്തോ ഏകദിവസം പരിസുദ്ധം പണ്ഡരം പുലിനതലം ദിസ്വാ ‘‘ഈദിസാ പരിസുദ്ധാ ബുദ്ധാ, ഈദിസംവ പരിസുദ്ധം ബുദ്ധഞാണ’’ന്തി ബുദ്ധഞ്ച തസ്സ ഞാണഞ്ച അനുസ്സരി ഥോമേസി ച.

൮൪. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഉഭയസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ സാസനേ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പത്തോ പുബ്ബേ കതപുഞ്ഞം അനുസ്സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ‘‘പബ്ബതേ ഹിമവന്തമ്ഹീ’’തിആദിമാഹ. പുലിനം സോഭനം ദിസ്വാതി പരിപുണ്ണകതം വിയ പുലാകാരേന പരിസോധിതാകാരേന പവത്തം ഠിതന്തി പുലിനം, സോഭനം വാലുകം ദിസ്വാ സേട്ഠം ബുദ്ധം അനുസ്സരിന്തി അത്ഥോ. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവാതി.

ഞാണസഞ്ഞികത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൯. ഗണ്ഠിപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

സുവണ്ണവണ്ണോ സമ്ബുദ്ധോതിആദികം ആയസ്മതോ ഗണ്ഠിപുപ്ഫിയത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ അനേകാസു ജാതീസു കതപുഞ്ഞസഞ്ചയോ വിപസ്സിസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ ഉപഭോഗപരിഭോഗേഹി അനൂനോ ഏകദിവസം വിപസ്സിം ഭഗവന്തം സഗണം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ലാജാപഞ്ചമേഹി പുപ്ഫേഹി പൂജേസി. സോ തേനേവ ചിത്തപ്പസാദേന യാവതായുകം ഠത്വാ തതോ ദേവലോകേ നിബ്ബത്തോ ദിബ്ബസമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ അപരഭാഗേ മനുസ്സേസു മനുസ്സസമ്പത്തിം അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ ഏകസ്മിം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ സദ്ധാജാതോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി.

൯൧. സോ ഏകദിവസം പുബ്ബേ കതപുഞ്ഞം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ ‘‘ഇമിനാ കുസലേനാഹം നിബ്ബാനം പത്തോ’’തി പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ സുവണ്ണവണ്ണോ സമ്ബുദ്ധോതിആദിമാഹ. തം സബ്ബം ഹേട്ഠാ വുത്തനയത്താ ഉത്താനത്ഥമേവാതി.

ഗണ്ഠിപുപ്ഫിയത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

൧൦. പദുമപൂജകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ

ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേതിആദികം ആയസ്മതോ പദുമപൂജകത്ഥേരസ്സ അപദാനം. അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയാനി പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തോ വിഞ്ഞുതം പത്വാ സകസിപ്പേ നിപ്ഫത്തിം പത്വാ തത്ഥ സാരം അപസ്സന്തോ ബുദ്ധുപ്പത്തിതോ പുരേതരം ഉപ്പന്നത്താ ഓവാദാനുസാസനം അലഭിത്വാ ഘരാവാസം പഹായ ഇസിപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ ഹിമവന്തസ്സ അവിദൂരേ ഗോതമകം നാമ പബ്ബതം നിസ്സായ അസ്സമം കാരേത്വാ പഞ്ചാഭിഞ്ഞാ അട്ഠ സമാപത്തിയോ നിബ്ബത്തേത്വാ ഝാനസുഖേനേവ വിഹാസി. തദാ പദുമുത്തരോ ഭഗവാ ബുദ്ധോ ഹുത്വാ സത്തേ സംസാരതോ ഉദ്ധരന്തോ തസ്സാനുകമ്പായ ഹിമവന്തം അഗമാസി. താപസോ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ സകസിസ്സേ സമാനേത്വാ തേഹി പദുമപുപ്ഫാനി ആഹരാപേത്വാ പൂജേസി. സോ തേന പുഞ്ഞേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഉഭയസമ്പത്തിയോ അനുഭവിത്വാ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തോ സദ്ധോ പസന്നോ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹാ അഹോസി.

൯൭. സോ അത്തനോ പുഞ്ഞകമ്മം സരിത്വാ സോമനസ്സജാതോ പുബ്ബചരിതാപദാനം പകാസേന്തോ ഹിമവന്തസ്സാവിദൂരേതിആദിമാഹ. ഗോതമോ നാമ പബ്ബതോതി അനേകേസം യക്ഖദേവതാനം ആവാസഭാവേന അധിട്ഠാനവസേന ഗോതമസ്സ ഭവനത്താ ഗോതമോതി പാകടോ അഹോസി. പവത്തതി തിട്ഠതീതി പബ്ബതോ. നാഗരുക്ഖേഹി സഞ്ഛന്നോതി രുഹതി തിട്ഠതീതി രുക്ഖോ. അഥ വാ പഥവിം ഖനന്തോ ഉദ്ധം രുഹതീതി രുക്ഖോ, നാനാ അനേകപ്പകാരാ ചമ്പകകപ്പൂരനാഗഅഗരുചന്ദനാദയോ രുക്ഖാതി നാനാരുക്ഖാ, തേഹി നാനാരുക്ഖേഹി സഞ്ഛന്നോ പരികിണ്ണോ ഗോതമോ പബ്ബതോതി സമ്ബന്ധോ. മഹാഭൂതഗണാലയോതി ഭവന്തി ജായന്തി ഉപ്പജ്ജന്തി വഡ്ഢന്തി ചാതി ഭൂതാ, മഹന്താ ച തേ ഭൂതാ ചാതി മഹാഭൂതാ, മഹാഭൂതാനം ഗണോ സമൂഹോതി മഹാഭൂതഗണോ, മഹാഭൂതഗണസ്സ ആലയോ പതിട്ഠാതി മഹാഭൂതഗണാലയോ.

൯൮. വേമജ്ഝമ്ഹി ച തസ്സാസീതി തസ്സ ഗോതമസ്സ പബ്ബതസ്സ വേമജ്ഝേ അബ്ഭന്തരേ അസ്സമോ അഭിനിമ്മിതോ നിപ്ഫാദിതോ കതോതി അത്ഥോ. സേസം ഉത്താനമേവാതി.

പദുമപൂജകത്ഥേരഅപദാനവണ്ണനാ സമത്താ.

തേരസമവഗ്ഗവണ്ണനാ സമത്താ.