പാതിമോക്ഖസംവരവണ്ണനാ

൩൬൪. തതോ തം പുച്ഛന്തോ കഥം പടിപന്നോ പന, മാരിസാതിആദിമാഹ. തത്ഥ പാതിമോക്ഖസംവരായാതി ഉത്തമജേട്ഠകസീലസംവരായ. കായസമാചാരമ്പീതിആദി സേവിതബ്ബകായസമാചാരാദിവസേന പാതിമോക്ഖസംവരദസ്സനത്ഥം വുത്തം. സീലകഥാ ച നാമേസാ കമ്മപഥവസേന വാ പണ്ണത്തിവസേന വാ കഥേതബ്ബാ ഹോതി.

തത്ഥ കമ്മപഥവസേന കഥേന്തേന അസേവിതബ്ബകായസമാചാരോ താവ പാണാതിപാതഅദിന്നാദാനമിച്ഛാചാരേഹി കഥേതബ്ബോ. പണ്ണത്തിവസേന കഥേന്തേന കായദ്വാരേ പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദവീതിക്കമവസേന കഥേതബ്ബോ. സേവിതബ്ബകായസമാചാരോ പാണാതിപാതാദിവേരമണീഹി ചേവ കായദ്വാരേ പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദഅവീതിക്കമേന ച കഥേതബ്ബോ. അസേവിതബ്ബവചീസമാചാരോ മുസാവാദാദിവചീദുച്ചരിതേന ചേവ വചീദ്വാരേ പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദവീതിക്കമേന ച കഥേതബ്ബോ. സേവിതബ്ബവചീസമാചാരോ മുസാവാദാദിവേരമണീഹി ചേവ വചീദ്വാരേ പഞ്ഞത്തസിക്ഖാപദഅവീതിക്കമേന ച കഥേതബ്ബോ.

പരിയേസനാ പന കായവാചാഹി പരിയേസനായേവ. സാ കായവചീസമാചാരഗഹണേന ഗഹിതാപി സമാനാ യസ്മാ ആജീവട്ഠമകസീലം നാമ ഏതസ്മിഞ്ഞേവ ദ്വാരദ്വയേ ഉപ്പജ്ജതി, ന ആകാസേ, തസ്മാ ആജീവട്ഠമകസീലദസ്സനത്ഥം വിസും വുത്താ. തത്ഥ നസേവിതബ്ബപരിയേസനാ അനരിയപരിയേസനായ കഥേതബ്ബാ. സേവിതബ്ബപരിയേസനാ അരിയപരിയേസനായ. വുത്തഞ്ഹേതം –

‘‘ദ്വേമാ, ഭിക്ഖവേ, പരിയേസനാ അനരിയാ ച പരിയേസനാ, അരിയാ ച പരിയേസനാ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, അനരിയാ പരിയേസനാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ അത്തനാ ജാതിധമ്മോ സമാനോ ജാതിധമ്മംയേവ പരിയേസതി, അത്തനാ ജരാധമ്മോ, ബ്യാധിധമ്മോ, മരണധമ്മോ, സോകധമ്മോ, സംകിലേസധമ്മോ സമാനോ സംകിലേസധമ്മംയേവ പരിയേസതി.

കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജാതിധമ്മം വദേഥ? പുത്തഭരിയം, ഭിക്ഖവേ, ജാതിധമ്മം, ദാസിദാസം ജാതിധമ്മം അജേളകം ജാതിധമ്മം, കുക്കുടസൂകരം ജാതിധമ്മം, ഹത്ഥിഗവാസ്സവളവം ജാതിധമ്മം, ജാതരൂപരജതം ജാതിധമ്മം. ജാതിധമ്മാ ഹേതേ, ഭിക്ഖവേ, ഉപധയോ, ഏത്ഥായം ഗഥിതോ മുച്ഛിതോ അജ്ഝാപന്നോ അത്തനാ ജാതിധമ്മോ സമാനോ ജാതിധമ്മംയേവ പരിയേസതി.

കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജരാധമ്മം വദേഥ? പുത്തഭരിയം, ഭിക്ഖവേ, ജരാധമ്മം…പേ… ജരാധമ്മംയേവ പരിയേസതി.

കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ബ്യാധിധമ്മം വദേഥ? പുത്തഭരിയം, ഭിക്ഖവേ, ബ്യാധിധമ്മം, ദാസിദാസം ബ്യാധിധമ്മം, അജേളകം, കുക്കുടസൂകരം, ഹത്ഥിഗവാസ്സവളവം ബ്യാധിധമ്മം. ബ്യാധിധമ്മാ ഹേതേ, ഭിക്ഖവേ, ഉപധയോ, ഏത്ഥായം ഗഥിതോ മുച്ഛിതോ അജ്ഝാപന്നോ അത്തനാ ബ്യാധിധമ്മോ സമാനോ ബ്യാധിധമ്മംയേവ പരിയേസതി.

കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, മരണധമ്മം വദേഥ? പുത്തഭരിയം, ഭിക്ഖവേ, മരണധമ്മം…പേ… മരണധമ്മംയേവ പരിയേസതി.

കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സോകധമ്മം വദേഥ? പുത്തഭരിയം…പേ… സോകധമ്മംയേവ പരിയേസതി.

കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സംകിലേസധമ്മം വദേഥ…പേ… ജാതരൂപരജതം സംകിലേസധമ്മം. സംകിലേസധമ്മാ, ഹേതേ, ഭിക്ഖവേ, ഉപധയോ, ഏത്ഥായം ഗഥിതോ മുച്ഛിതോ അജ്ഝാപന്നോ അത്തനാ സംകിലേസധമ്മോ സമാനോ സംകിലേസധമ്മംയേവ പരിയേസതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, അനരിയാ പരിയേസനാതി (മ. നി. ൧.൨൭൪).

അപിച കുഹനാദിവസേന പഞ്ചവിധാ, അഗോചരവസേന ഛബ്ബിധാ വേജ്ജകമ്മാദിവസേന ഏകവീസതിവിധാ, ഏവം പവത്താ സബ്ബാപി അനേസനാ അനരിയപരിയേസനായേവാതി വേദിതബ്ബാ.

‘‘കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, അരിയാ പരിയേസനാ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചോ അത്തനാ ജാതിധമ്മോ സമാനോ ജാതിധമ്മേ ആദീനവം വിദിത്വാ അജാതം അനുത്തരം യോഗക്ഖേമം നിബ്ബാനം പരിയേസതി, അത്തനാ ജരാധമ്മോ, ബ്യാധി, മരണ, സോക, സംകിലേസധമ്മോ സമാനോ സംകിലേസധമ്മേ ആദീനവം വിദിത്വാ അസംകിലിട്ഠം അനുത്തരം യോഗക്ഖേമം നിബ്ബാനം പരിയേസതി. അയം അരിയാ പരിയേസനാതി (മ. നി. ൧.൨൭൫).

അപിച പഞ്ച കുഹനാദീനി ഛ അഗോചരേ ഏകവീസതിവിധഞ്ച അനേസനം വജ്ജേത്വാ ഭിക്ഖാചരിയായ ധമ്മേന സമേന പരിയേസനാപി അരിയപരിയേസനായേവാതി വേദിതബ്ബാ.

ഏത്ഥ ച യോ യോ ‘‘ന സേവിതബ്ബോ’’തി വുത്തോ, സോ സോ പുബ്ബഭാഗേ പാണാതിപാതാദീനം സമ്ഭാരപരിയേസനാപയോഗകരണഗമനകാലതോ പട്ഠായ ന സേവിതബ്ബോവ. ഇതരോ ആദിതോ പട്ഠായ സേവിതബ്ബോ, അസക്കോന്തേന ചിത്തമ്പി ഉപ്പാദേതബ്ബം. അപിച സങ്ഘഭേദാദീനം അത്ഥായ പരക്കമന്താനം ദേവദത്താദീനം വിയ കായസമാചാരോ ന സേവിതബ്ബോ, ദിവസസ്സ ദ്വത്തിക്ഖത്തും തിണ്ണം രതനാനം ഉപട്ഠാനഗമനാദിവസേന പവത്തോ ധമ്മസേനാപതിമഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരാദീനം വിയ കായസമാചാരോ സേവിതബ്ബോ. ധനുഗ്ഗഹപേസനാദിവസേന വാചം ഭിന്ദന്താനം ദേവദത്താദീനം വിയ വചീസമാചാരോ ന സേവിതബ്ബോ, തിണ്ണം രതനാനം ഗുണകിത്തനാദിവസേന പവത്തോ ധമ്മസേനാപതിമഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരാദീനം വിയ വചീസമാചാരോ സേവിതബ്ബോ. അനരിയപരിയേസനം പരിയേസന്താനം ദേവദത്താദീനം വിയ പരിയേസനാ ന സേവിതബ്ബാ, അരിയപരിയേസനമേവ പരിയേസന്താനം ധമ്മസേനാപതിമഹാമോഗ്ഗല്ലാനത്ഥേരാദീനം വിയ പരിയേസനാ സേവിതബ്ബാ.

ഏവം പടിപന്നോ ഖോതി ഏവം അസേവിതബ്ബം കായവചീസമാചാരം പരിയേസനഞ്ച പഹായ സേവിതബ്ബാനം പാരിപൂരിയാ പടിപന്നോ, ദേവാനമിന്ദ, ഭിക്ഖു പാതിമോക്ഖസംവരായ ഉത്തമജേട്ഠകസീലസംവരത്ഥായ പടിപന്നോ നാമ ഹോതീതി ഭഗവാ ഖീണാസവസ്സ ആഗമനീയപുബ്ബഭാഗപടിപദം കഥേസി.