(൫.) പഞ്ചകനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൮൦൪. പഞ്ചവിധേന ഞാണവത്ഥുനിദ്ദേസേ പീതിഫരണതാദീസു പീതിം ഫരമാനാ ഉപ്പജ്ജതീതി ദ്വീസു ഝാനേസു പഞ്ഞാ പീതിഫരണതാ നാമ. സുഖം ഫരമാനാ ഉപ്പജ്ജതീതി തീസു ഝാനേസു പഞ്ഞാ സുഖഫരണതാ നാമ. പരേസം ചേതോഫരമാനാ ഉപ്പജ്ജതീതി ചേതോപരിയപഞ്ഞാ ചേതോഫരണതാ നാമ. ആലോകം ഫരമാനാ ഉപ്പജ്ജതീതി ദിബ്ബചക്ഖുപഞ്ഞാ ആലോകഫരണതാ നാമ. പച്ചവേക്ഖണഞാണം പച്ചവേക്ഖണാനിമിത്തം നാമ. തേനേവ വുത്തം ‘‘ദ്വീസു ഝാനേസു പഞ്ഞാ പീതിഫരണതാ’’തിആദി. തത്ഥ ച പീതിഫരണതാ സുഖഫരണതാ ദ്വേ പാദാ വിയ, ചേതോഫരണതാ ആലോകഫരണതാ ദ്വേ ഹത്ഥാ വിയ, അഭിഞ്ഞാപാദകജ്ഝാനം മജ്ഝിമകായോ വിയ, പച്ചവേക്ഖണാനിമിത്തം സീസം വിയ. ഇതി ഭഗവാ പഞ്ചങ്ഗികം സമ്മാസമാധിം അങ്ഗപച്ചങ്ഗസമ്പന്നം പുരിസം വിയ കത്വാ ദസ്സേസി. അയം പഞ്ചങ്ഗികോ സമ്മാസമാധീതി അയം ഹത്ഥപാദസീസസദിസേഹി പഞ്ചഹി അങ്ഗേഹി യുത്തോ സമ്മാസമാധീതി പാദകജ്ഝാനസമാധിം കഥേസി.

അയം സമാധി പച്ചുപ്പന്നസുഖോ ചേവാതിആദീസു അരഹത്തഫലസമാധി അധിപ്പേതോ. സോ ഹി അപ്പിതപ്പിതക്ഖണേ സുഖത്താ പച്ചുപ്പന്നസുഖോ. പുരിമോ പുരിമോ പച്ഛിമസ്സ പച്ഛിമസ്സ സമാധിസുഖസ്സ പച്ചയത്താ ആയതിം സുഖവിപാകോ. സന്തം സുഖുമം ഫലചിത്തം പണീതം മധുരരൂപം സമുട്ഠാപേതി. ഫലസമാപത്തിയാ വുട്ഠിതസ്സ ഹി സബ്ബകായാനുഗതം സുഖസമ്ഫസ്സം ഫോട്ഠബ്ബം പടിച്ച സുഖസഹഗതം കായവിഞ്ഞാണം ഉപ്പജ്ജതി. ഇമിനാപി പരിയായേന ആയതിം സുഖവിപാകോ. കിലേസേഹി ആരകത്താ അരിയോ. കാമാമിസവട്ടാമിസലോകാമിസാനം അഭാവാ നിരാമിസോ. ബുദ്ധാദീഹി മഹാപുരിസേഹി സേവിതത്താ അകാപുരിസസേവിതോ. അങ്ഗസന്തതായ ആരമ്മണസന്തതായ സബ്ബകിലേസദരഥസന്തതായ ച സന്തോ. അതപ്പനീയട്ഠേന പണീതോ. കിലേസപടിപ്പസ്സദ്ധിയാ ലദ്ധത്താ കിലേസപടിപ്പസ്സദ്ധിഭാവസ്സ വാ ലദ്ധത്താ പടിപ്പസ്സദ്ധിലദ്ധോ. പടിപ്പസ്സദ്ധം പടിപ്പസ്സദ്ധീതി ഹി ഇദം അത്ഥതോ ഏകം. പടിപ്പസ്സദ്ധകിലേസേന വാ അരഹതാ ലദ്ധത്താപി പടിപ്പസ്സദ്ധിലദ്ധോ. ഏകോദിഭാവേന അധിഗതത്താ ഏകോദിഭാവമേവ വാ അധിഗതത്താ ഏകോദിഭാവാധിഗതോ. അപ്പഗുണസാസവസമാധി വിയ സസങ്ഖാരേന സപ്പയോഗേന ചിത്തേന പച്ചനീകധമ്മേ നിഗ്ഗയ്ഹ കിലേസേ വാരേത്വാ അനധിഗതത്താ ന സസങ്ഖാരനിഗ്ഗയ്ഹവാരിതഗതോ. തഞ്ച സമാധിം സമാപജ്ജന്തോ തതോ വാ വുട്ഠഹന്തോ സതിവേപുല്ലപ്പത്തത്താ സതോവ സമാപജ്ജതി സതോവ വുട്ഠഹതി. യഥാപരിച്ഛിന്നകാലവസേന വാ സതോ സമാപജ്ജതി സതോ വുട്ഠഹതി. തസ്മാ യദേത്ഥ ‘‘അയം സമാധി പച്ചുപ്പന്നസുഖോ ചേവ ആയതിഞ്ച സുഖവിപാകോ’’തി ഏവം പച്ചവേക്ഖമാനസ്സ പച്ചത്തംയേവ അപരപ്പച്ചയം ഞാണം ഉപ്പജ്ജതി – തം ഏകമങ്ഗം. ഏസ നയോ സേസേസുപി. ഏവമിമേഹി പഞ്ചഹി പച്ചവേക്ഖണഞാണേഹി അയം സമാധി പഞ്ചഞാണികോ സമ്മാസമാധി നാമ വുത്തോതി.

പഞ്ചകനിദ്ദേസവണ്ണനാ.