൩. സഞ്ഞാക്ഖന്ധനിദ്ദേസോ

൧൪. സഞ്ഞാക്ഖന്ധനിദ്ദേസേ യാ കാചി സഞ്ഞാതി ചതുഭൂമികസഞ്ഞം പരിയാദിയതി. ചക്ഖുസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാതിആദീനി അതീതാദിവസേന നിദ്ദിട്ഠസഞ്ഞം സഭാവതോ ദസ്സേതും വുത്താനി. തത്ഥ ചക്ഖുസമ്ഫസ്സതോ ചക്ഖുസമ്ഫസ്സസ്മിം വാ ജാതാ ചക്ഖുസമ്ഫസ്സജാ നാമ. സേസാസുപി ഏസേവ നയോ. ഏത്ഥ ച പുരിമാ പഞ്ച ചക്ഖുപസാദാദിവത്ഥുകാവ. മനോസമ്ഫസ്സജാ ഹദയവത്ഥുകാപി അവത്ഥുകാപി. സബ്ബാ ചതുഭൂമികസഞ്ഞാ.

൧൭. ഓളാരികദുകനിദ്ദേസേ പടിഘസമ്ഫസ്സജാതി സപ്പടിഘേ ചക്ഖുപസാദാദയോ വത്ഥും കത്വാ സപ്പടിഘേ രൂപാദയോ ആരബ്ഭ ഉപ്പന്നോ ഫസ്സോ പടിഘസമ്ഫസ്സോ നാമ. തതോ തസ്മിം വാ ജാതാ പടിഘസമ്ഫസ്സജാ നാമ. ചക്ഖുസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാ…പേ… കായസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാതിപി തസ്സായേവ വത്ഥുതോ നാമം. രൂപസഞ്ഞാ…പേ… ഫോട്ഠബ്ബസഞ്ഞാതിപി തസ്സായേവ ആരമ്മണതോ നാമം. ഇദം പന വത്ഥാരമ്മണതോ നാമം. സപ്പടിഘാനി ഹി വത്ഥൂനി നിസ്സായ, സപ്പടിഘാനി ച ആരമ്മണാനി ആരബ്ഭ ഉപ്പത്തിതോ ഏസാ പടിഘസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാതി വുത്താ. മനോസമ്ഫസ്സജാതിപി പരിയായേന ഏതിസ്സാ നാമം ഹോതിയേവ. ചക്ഖുവിഞ്ഞാണഞ്ഹി മനോ നാമ. തേന സഹജാതോ ഫസ്സോ മനോസമ്ഫസ്സോ നാമ. തസ്മിം മനോസമ്ഫസ്സേ, തസ്മാ വാ മനോസമ്ഫസ്സാ ജാതാതി മനോസമ്ഫസ്സജാ. തഥാ സോതഘാനജിവ്ഹാകായവിഞ്ഞാണം മനോ നാമ. തേന സഹജാതോ ഫസ്സോ മനോസമ്ഫസ്സോ നാമ. തസ്മിം മനോസമ്ഫസ്സേ, തസ്മാ വാ മനോസമ്ഫസ്സാ ജാതാതി മനോസമ്ഫസ്സജാ.

അധിവചനസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാതിപി പരിയായേന ഏതിസ്സാ നാമം ഹോതിയേവ. തയോ ഹി അരൂപിനോ ഖന്ധാ സയം പിട്ഠിവട്ടകാ ഹുത്വാ അത്തനാ സഹജാതായ സഞ്ഞായ അധിവചനസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാതിപി നാമം കരോന്തി. നിപ്പരിയായേന പന പടിഘസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാ നാമ പഞ്ചദ്വാരികസഞ്ഞാ, അധിവചനസമ്ഫസ്സജാ സഞ്ഞാ നാമ മനോദ്വാരികസഞ്ഞാ. തത്ഥ പഞ്ചദ്വാരികസഞ്ഞാ ഓലോകേത്വാപി ജാനിതും സക്കാതി ഓളാരികാ. രജ്ജിത്വാ ഉപനിജ്ഝായന്തഞ്ഹി ‘രജ്ജിത്വാ ഉപനിജ്ഝായതീ’തി, കുജ്ഝിത്വാ ഉപനിജ്ഝായന്തം ‘കുജ്ഝിത്വാ ഉപനിജ്ഝായതീ’തി ഓലോകേത്വാവ ജാനന്തി.

തത്രിദം വത്ഥു – ദ്വേ കിര ഇത്ഥിയോ നിസീദിത്വാ സുത്തം കന്തന്തി. ദ്വീസു ദഹരേസു ഗാമേ ചരന്തേസു ഏകോ പുരതോ ഗച്ഛന്തോ ഏകം ഇത്ഥിം ഓലോകേസി. ഇതരാ തം പുച്ഛി ‘കസ്മാ നു ഖോ തം ഏസോ ഓലോകേസീ’തി? ‘ന ഏസോ ഭിക്ഖു മം വിസഭാഗചിത്തേന ഓലോകേസി, കനിട്ഠഭഗിനീസഞ്ഞായ പന ഓലോകേസീ’തി. തേസുപി ഗാമേ ചരിത്വാ ആസനസാലായ നിസിന്നേസു ഇതരോ ഭിക്ഖു തം ഭിക്ഖും പുച്ഛി – ‘തയാ സാ ഇത്ഥീ ഓലോകിതാ’തി? ‘ആമ ഓലോകിതാ’. ‘കിമത്ഥായാ’തി? ‘മയ്ഹം ഭഗിനീസരിക്ഖത്താ തം ഓലോകേസി’ന്തി ആഹ. ഏവം പഞ്ചദ്വാരികസഞ്ഞാ ഓലോകേത്വാപി ജാനിതും സക്കാതി വേദിതബ്ബാ. സാ പനേസാ പസാദവത്ഥുകാ ഏവ. കേചി പന ജവനപ്പവത്താതി ദീപേന്തി. മനോദ്വാരികസഞ്ഞാ പന ഏകമഞ്ചേ വാ ഏകപീഠേ വാ നിസീദിത്വാപി അഞ്ഞം ചിന്തേന്തം വിതക്കേന്തഞ്ച ‘കിം ചിന്തേസി, കിം വിതക്കേസീ’തി പുച്ഛിത്വാ തസ്സ വചനവസേനേവ ജാനിതബ്ബതോ സുഖുമാ. സേസം വേദനാക്ഖന്ധസദിസമേവാതി.

അയം സഞ്ഞാക്ഖന്ധനിദ്ദേസോ.