൭-൧൨. പച്ചനീയപട്ഠാനവണ്ണനാ
൧. ഇദാനി കുസലാദീനം പദാനം പടിക്ഖേപവസേന ധമ്മാനം പച്ചനീയതായ ലദ്ധനാമം പച്ചനീയപട്ഠാനം ദസ്സേതും നകുസലം ധമ്മം പടിച്ച നകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജതി ഹേതുപച്ചയാതിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ നകുസലം ധമ്മം പടിച്ചാതി കുസലസ്സ പച്ചയഭാവം വാരേതി. നകുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജതീതി കുസലസ്സ ഉപ്പത്തിം വാരേതി, തസ്മാ ‘‘അകുസലാബ്യാകതം ഏകം ഖന്ധം പടിച്ച അകുസലാബ്യാകതാ തയോ ഖന്ധാ ചിത്തസമുട്ഠാനഞ്ച രൂപ’’ന്തി ഏവമാദിനാ നയേനേത്ഥ പഞ്ഹം വിസ്സജ്ജിതബ്ബം. തസ്മിം തസ്മിം പച്ചയേ ലദ്ധഗണനാ പന പാളിയം വുത്തായേവ. യേപി വാരാ സദിസവിസ്സജ്ജനാ, തേപി തത്ഥേവ ദസ്സിതാ. തസ്മാ സബ്ബമേത്ഥ ഹേട്ഠാ വുത്തനയാനുസാരേന പാളിം ഉപപരിക്ഖിത്വാ വേദിതബ്ബം. യഥാ ചേത്ഥ, ഏവം ദുകപട്ഠാനേ, ദുകതികപട്ഠാനേ, തികദുകപട്ഠാനേ തികതികപട്ഠാനേ, ദുകദുകപട്ഠാനേ ച.
ഏത്താവതാ –
തികഞ്ച പട്ഠാനവരം ദുകുത്തമം,
ദുകം തികഞ്ചേവ തികം ദുകഞ്ച;
തികം തികഞ്ചേവ, ദുകം ദുകഞ്ച,
ഛ പച്ചനീയമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാതി. –
അട്ഠകഥായം വുത്തഗാഥായ ദീപിതാ. ധമ്മപച്ചനീയപട്ഠാനേ ഛ നയാ നിദ്ദിട്ഠാ ഹോന്തി. പച്ചയവസേന പനേത്ഥ ഏകേകസ്മിം പട്ഠാനേ അനുലോമാദയോ ചത്താരോ ചത്താരോ നയാതി ഏകേന പരിയായേന ചതുവീസതിനയപടിമണ്ഡിതം പച്ചനീയപട്ഠാനഞ്ഞേവ വേദിതബ്ബം.
പച്ചനീയപട്ഠാനവണ്ണനാ.