പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമവണ്ണനാ

൧൯൦. ഇദാനി പച്ചനീയാനുലോമേ ഗണനം ദസ്സേതും നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണേ ദ്വേതിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ ഹേതുമ്ഹി പച്ചനീകതോ ഠിതേ ഠപേത്വാ അധിപതിം അവസേസാ അനുലോമതോ ലബ്ഭന്തി. പച്ഛാജാതോ പന അനുലോമതോ സബ്ബത്ഥേവ ന ലബ്ഭതി, യേ നവ പച്ചയാ ‘‘അരൂപാനഞ്ഞേവാ’’തി വുത്താ, തേസു പുരേജാതഞ്ച ആസേവനഞ്ച ഠപേത്വാ അവസേസേസു സത്തസു പച്ചനീകതോ ഠിതേസു സേസാ അരൂപട്ഠാനികാ അനുലോമതോ ന ലബ്ഭന്തി. യോ ഹി ആരമ്മണാദീഹി നുപ്പജ്ജതി, ന സോ അനന്തരാദയോ ലഭതി. പടിസന്ധിവിപാകോ പന പുരേജാതതോ, സബ്ബവിപാകോ ച സദ്ധിം കിരിയമനോധാതുയാ ആസേവനതോ അനുപ്പജ്ജമാനോപി അനന്തരാദയോ ലഭതി, തസ്മാ ‘‘പുരേജാതഞ്ച ആസേവനഞ്ച ഠപേത്വാ’’തി വുത്തം.

പുരേജാതപച്ഛാജാതആസേവനവിപാകവിപ്പയുത്തേസു പച്ചനീകതോ ഠിതേസു ഏകം ഠപേത്വാ അവസേസാ അനുലോമതോ ലബ്ഭന്തി. കമ്മപച്ചയേ പച്ചനീകതോ ഠിതേ ഠപേത്വാ വിപാകപച്ചയം അവസേസാ അനുലോമതോ ലബ്ഭന്തി. ആഹാരിന്ദ്രിയേസു പച്ചനീകതോ ഠിതേസു ഠപേത്വാ സബ്ബട്ഠാനികേ ചേവ അഞ്ഞമഞ്ഞകമ്മാഹാരിന്ദ്രിയപച്ചയേ ച അവസേസാ അനുലോമതോ ന ലബ്ഭന്തി, ഇതരേ യുജ്ജമാനകവസേന ലബ്ഭന്തി. ഝാനപച്ചയേ പച്ചനീകതോ ഠിതേ. ഹേതാധിപതിആസേവനമഗ്ഗപച്ചയാ അനുലോമതോ ന ലബ്ഭന്തി. മഗ്ഗപച്ചയേ പച്ചനീകതോ ഠിതേ ഹേതാധിപതിപച്ചയാ അനുലോമതോ ന ലബ്ഭന്തി. വിപ്പയുത്തപച്ചയേ പച്ചനീകതോ ഠിതേ പുരേജാതപച്ചയം ഠപേത്വാ അവസേസാ അനുലോമതോ ലബ്ഭന്തി. ഏവം തേസു തേസു പച്ചയേസു പച്ചനീകതോ ഠിതേസു യേ യേ അനുലോമതോ ന ലബ്ഭന്തി, തേ തേ ഞത്വാ തേസം തേസം പച്ചയാനം സംസന്ദനേ ഊനതരഗണനാനം വസേന ഗണനാ വേദിതബ്ബാ.

൧൯൧-൧൯൫. ദുമൂലകാദീസു ച നയേസു യം യം പച്ചയം ആദിം കത്വാ യേ യേ ദുകാദയോ ദസ്സിതാ, തേ തേ ലബ്ഭമാനാലബ്ഭമാനപച്ചയവസേന യഥാ യഥാ ദസ്സിതാ, തഥാ തഥാ സാധുകം സല്ലക്ഖേതബ്ബാ. തത്ഥ യം നഹേതുവസേന ദുമൂലകാദയോ നയേ ദസ്സേന്തേന നഹേതുപച്ചയാ നാരമ്മണപച്ചയാ…പേ… നാസേവനപച്ചയാതി വത്വാ ‘‘യാവ ആസേവനാ സബ്ബം സദിസ’’ന്തി വുത്തം. തസ്സ, ‘‘നഅഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാ സഹജാതേ ഏക’’ന്തിആദീഹി സദിസതാ വേദിതബ്ബാ. യം പന ‘‘നകമ്മേ ഗണിതേ പഞ്ച ഗണ്ഹാതീ’’തി സീഹളഭാസായ ലിഖിതം, തസ്സത്ഥോ – നഹേതുപച്ചയം ആദിം കത്വാ നകമ്മപച്ചയാതി ഏവം നകമ്മപച്ചയേന ഘടിതേ സഹജാതേ ഏകന്തി ഏവം ദസ്സിതാ പഞ്ചേവ പച്ചയാ അനുലോമതോ ലബ്ഭന്തി, ന അഞ്ഞേതി. ഏവം അഞ്ഞേസുപി ഏവരൂപേസു ഠാനേസു ബ്യഞ്ജനം അനാദിയിത്വാ അധിപ്പേതത്ഥോയേവ ഗഹേതബ്ബോ. ഏവരൂപഞ്ഹി ബ്യഞ്ജനം അത്തനോ സഞ്ഞാനിബന്ധനത്ഥം പോരാണേഹി സകസകഭാസായ ലിഖിതം.

അപിച ഇമസ്മിം പച്ചനീയാനുലോമേ പച്ചയുപ്പന്നധമ്മേസുപി അത്ഥി ധമ്മോ കമ്മപച്ചയം ലഭതി, ന ഇന്ദ്രിയപച്ചയം. സോ അസഞ്ഞേസു ചേവ പഞ്ചവോകാരേ പവത്തേ ച രൂപജീവിതിന്ദ്രിയവസേന വേദിതബ്ബോ. അത്ഥി ധമ്മോ മഗ്ഗപച്ചയം ലഭതി, നഹേതുപച്ചയം. സോ വിചികിച്ഛുദ്ധച്ചസഹജാതമോഹവസേന വേദിതബ്ബോ. അത്ഥി ധമ്മോ ഝാനപച്ചയം ലഭതി, നമഗ്ഗപച്ചയം. സോ മനോധാതുഅഹേതുകമനോവിഞ്ഞാണധാതുവസേന വേദിതബ്ബോ. യത്ഥ കടത്താരൂപാനി നാനാക്ഖണികകമ്മവസേനേവ കമ്മപച്ചയം ലഭന്തി, തത്ഥ രൂപധമ്മാ ഹേതാധിപതിവിപാകിന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗപച്ചയേ ന ലഭന്തി, സബ്ബട്ഠാനികാ പച്ചനീയാ ന ഹോന്തി. അഹേതുകേ അധിപതിപച്ചയോ നത്ഥീതി ഇമേസമ്പി പകിണ്ണകാനം വസേനേത്ഥ ഗണനവാരോ അസമ്മോഹതോ വേദിതബ്ബോ.

തത്രായം നയോ – നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണേ ദ്വേതി ഏത്ഥ താവ അഹേതുകമോഹോ ചേവ അഹേതുകവിപാകകിരിയാ ച പച്ചയുപ്പന്നം, തസ്മാ അകുസലേനാകുസലം, അബ്യാകതേന അബ്യാകതം സന്ധായേത്ഥ ദ്വേതി വുത്തം. സേസേസുപി ഏസേവ നയോ. ആസേവനേ പന വിപാകം ന ലബ്ഭതി, തഥാ കിരിയമനോധാതു. തസ്മാ കിരിയാഹേതുമനോവിഞ്ഞാണധാതുവസേനേത്ഥ അബ്യാകതേന അബ്യാകതം വേദിതബ്ബം. വിപാകേ ഏകന്തി അബ്യാകതേന അബ്യാകതമേവ. മഗ്ഗേ ഏകന്തി അകുസലേന അകുസലമേവ.

൧൯൬-൧൯൭. നാരമ്മണമൂലകേ ഹേതുയാ പഞ്ചാതി രൂപമേവ സന്ധായ വുത്തം. തഞ്ഹി കുസലം അകുസലം അബ്യാകതം കുസലാബ്യാകതം അകുസലാബ്യാകതഞ്ചാതി പഞ്ച കോട്ഠാസേ പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി. സബ്ബപഞ്ചകേസു ഏസേവ നയോ. അഞ്ഞമഞ്ഞേ ഏകന്തി ഭൂതരൂപാനി ചേവ വത്ഥുഞ്ച സന്ധായ വുത്തം. താനി ഹി നാരമ്മണപച്ചയാ അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയാ ഉപ്പജ്ജന്തി. തിമൂലകേപി ഏസേവ നയോ.

൧൯൮-൨൦൨. നാധിപതിമൂലകേ ഹേതുയാ നവാതി അനുലോമേ ഹേതുമ്ഹി വുത്താനേവ. തീണീതിആദീനിപി ഹേട്ഠാ അനുലോമേ വുത്തസദിസാനേവ. തിമൂലകേ ദ്വേതി ഹേട്ഠാ നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണേ വുത്തസദിസാനേവ.

൨൦൩-൨൩൩. നപുരേജാതമൂലകേ ഹേതുയാ സത്താതി ഹേട്ഠാ ‘‘ആരുപ്പേ കുസലം ഏകം ഖന്ധം പടിച്ചാ’’തിആദിനാ നയേന പുരേജാതേ ദസ്സിതാനേവ. സബ്ബസത്തകേസു ഏസേവ നയോ. നകമ്മമൂലകേ ഹേതുയാ തീണീതിആദീസു ചേതനാവ പച്ചയുപ്പന്നാ. തസ്മാ കുസലം അകുസലം അബ്യാകതഞ്ച പടിച്ച ഉപ്പത്തിം സന്ധായ തീണീതി വുത്തം. ഇമിനാ നയേന ‘‘ഏകം ദ്വേ തീണി പഞ്ച സത്ത നവാ’’തി ആഗതട്ഠാനേസു ഗണനാ വേദിതബ്ബാ. ‘‘ചത്താരി ഛ അട്ഠാ’’തി ഇമാ പന തിസ്സോ ഗണനാ നത്ഥേവാതി.

പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമവണ്ണനാ.

നിട്ഠിതാ ച പടിച്ചവാരസ്സ അത്ഥവണ്ണനാ.