൩. പരിഞ്ഞാവാരവണ്ണനാ

൨൦൬-൨൦൮. തദനന്തരേ പരിഞ്ഞാവാരേപി ഛളേവ കാലഭേദാ. അനുലോമപടിലോമതോ ദ്വേയേവ നയാ. പുഗ്ഗലവാരോ, ഓകാസവാരോ, പുഗ്ഗലോകാസവാരോതി ഇമേസു പന തീസു പുഗ്ഗലവാരോവ ലബ്ഭതി, ന ഇതരേ ദ്വേ. കിം കാരണാ? സദിസവിസ്സജ്ജനതായ. യോ ഹി കോചി പുഗ്ഗലോ യത്ഥ കത്ഥചി ഠാനേ രൂപക്ഖന്ധം ചേ പരിജാനാതി, വേദനാക്ഖന്ധമ്പി പരിജാനാതിയേവ. വേദനാക്ഖന്ധം ചേ പരിജാനാതി, രൂപക്ഖന്ധമ്പി പരിജാനാതിയേവ. രൂപക്ഖന്ധം ചേ ന പരിജാനാതി, വേദനാക്ഖന്ധമ്പി ന പരിജാനാതിയേവ. വേദനാക്ഖന്ധം ചേ ന പരിജാനാതി, രൂപക്ഖന്ധമ്പി ന പരിജാനാതിയേവ. തസ്മാ തേസുപി ‘യത്ഥ രൂപക്ഖന്ധം പരിജാനാതി, തത്ഥ വേദനാക്ഖന്ധം പരിജാനാതീ’തി ആദിവസേന പുച്ഛം കത്വാ ‘ആമന്താ’ത്വേവ വിസ്സജ്ജനം കാതബ്ബം. സിയാതി സദിസവിസ്സജ്ജനതായ തേ ഇധ ന ലബ്ഭന്തീതി വേദിതബ്ബാ.

അഥ വാ പരിഞ്ഞാകിച്ചം നാമ പുഗ്ഗലസ്സേവ ഹോതി, നോ ഓകാസസ്സ, പുഗ്ഗലോവ പരിജാനിതും സമത്ഥോ, നോ ഓകാസോതി പുഗ്ഗലവാരോവേത്ഥ ഗഹിതോ, ന ഓകാസവാരോ. തസ്സ പന അഗ്ഗഹിതത്താ തദനന്തരോ പുഗ്ഗലോകാസവാരോ ലബ്ഭമാനോപി ന ഗഹിതോ. യോ പനേസ പുഗ്ഗലവാരോ ഗഹിതോ, തത്ഥ പച്ചുപ്പന്നകാലേ രൂപക്ഖന്ധമൂലകാനി ചത്താരി, വേദനാക്ഖന്ധമൂലകാനി തീണി, സഞ്ഞാക്ഖന്ധമൂലകാനി ദ്വേ, സങ്ഖാരക്ഖന്ധമൂലകം ഏകന്തി ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ അനുലോമനയേ അഗ്ഗഹിതഗ്ഗഹണേന ദസ യമകാനി. പടിലോമനയേ ദസാതി വീസതി. തഥാ സേസേസുപീതി ഏകേകസ്മിം കാലേ വീസതി വീസതി കത്വാ ഛസു കാലേസു വീസം യമകസതം, ചത്താരീസാനി ദ്വേ പുച്ഛാസതാനി, അസീത്യാധികാനി ചത്താരി അത്ഥസതാനി ച ഹോന്തീതി ഇദമേത്ഥ പാളിവവത്ഥാനം.

അത്ഥവിനിച്ഛയേ പനേത്ഥ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നസങ്ഖാതാ തയോ അദ്ധാ പവത്തിവാരേ വിയ ചുതിപടിസന്ധിവസേന ന ലബ്ഭന്തി. പവത്തേ ചിത്തക്ഖണവസേനേവ ലബ്ഭന്തി. തേനേവേത്ഥ ‘യോ രൂപക്ഖന്ധം പരിജാനാതി, സോ വേദനാക്ഖന്ധം പരിജാനാതീ’തിആദീസു പുച്ഛാസു ‘ആമന്താ’തി വിസ്സജ്ജനം കതം. ലോകുത്തരമഗ്ഗക്ഖണസ്മിഞ്ഹി നിബ്ബാനാരമ്മണേന ചിത്തേന പഞ്ചസു ഖന്ധേസു പരിഞ്ഞാകിച്ചനിബ്ബത്തിയാ യം കിഞ്ചി ഏകം ഖന്ധം പരിജാനന്തോ ഇതരമ്പി പരിജാനാതീതി വുച്ചതി. ഏവമേത്ഥ ‘പരിജാനാതീ’തി പഞ്ഹേസു അനുലോമനയേ പരിഞ്ഞാകിച്ചസ്സ മത്ഥകപ്പത്തം അഗ്ഗമഗ്ഗസമങ്ഗിം സന്ധായ ‘ആമന്താ’തി വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം. പടിലോമനയേ പന ‘ന പരിജാനാതീ’തി പഞ്ഹേസു പുഥുജ്ജനാദയോ സന്ധായ ‘ആമന്താ’തി വുത്തം. ‘പരിജാനിത്ഥാ’തി ഇമസ്മിം പന അതീതകാലവാരേ മഗ്ഗാനന്തരഅഗ്ഗഫലേ ഠിതോപി പരിഞ്ഞാകിച്ചസ്സ നിട്ഠിതത്താ പരിജാനിത്ഥയേവ നാമ.

൨൦൯. യോ രൂപക്ഖന്ധം പരിജാനാതി, സോ വേദനാക്ഖന്ധം പരിജാനിത്ഥാതി പഞ്ഹേന അഗ്ഗമഗ്ഗസമങ്ഗിം പുച്ഛതി. യസ്മാ പനേസ ഖന്ധപഞ്ചകം പരിജാനാതിയേവ നാമ, ന താവ നിട്ഠിതപരിഞ്ഞാകിച്ചോ; തസ്മാ ‘നോ’തി പടിസേധോ കതോ. ദുതിയപഞ്ഹേ പന പരിജാനിത്ഥാതി അരഹന്തം പുച്ഛതി. യസ്മാ പനേസോ നിട്ഠിതപരിഞ്ഞാകിച്ചോ. നത്ഥി തസ്സ പരിഞ്ഞേയ്യം നാമ; തസ്മാ ‘നോ’തി പടിസേധോ കതോ. പടിലോമനയവിസ്സജ്ജനേ പനേത്ഥ അരഹാ രൂപക്ഖന്ധം ന പരിജാനാതീതി അരഹതോ പരിഞ്ഞായ അഭാവേന വുത്തം. അഗ്ഗമഗ്ഗസമങ്ഗീ വേദനാക്ഖന്ധം ന പരിജാനിത്ഥാതി അരഹത്തമഗ്ഗട്ഠസ്സ അനിട്ഠിതപരിഞ്ഞാകിച്ചതായ വുത്തം. ന കേവലഞ്ച വേദനാക്ഖന്ധമേവ, ഏകധമ്മമ്പി സോ ന പരിജാനിത്ഥേവ. ഇദം പന പുച്ഛാവസേന വുത്തം. നോ ച രൂപക്ഖന്ധന്തി ഇദമ്പി പുച്ഛാവസേനേവ വുത്തം. അഞ്ഞമ്പി പന സോ ഖന്ധം പരിജാനാതി.

൨൧൦-൨൧൧. യോ രൂപക്ഖന്ധം പരിജാനാതി, സോ വേദനാക്ഖന്ധം പരിജാനിസ്സതീതി ഏത്ഥ യസ്മാ മഗ്ഗട്ഠപുഗ്ഗലോ ഏകചിത്തക്ഖണികോ, തസ്മാ സോ പരിജാനിസ്സതീതി സങ്ഖം ന ഗച്ഛതി. തേന വുത്തം ‘നോ’തി. തേ രൂപക്ഖന്ധഞ്ച ന പരിജാനിത്ഥാതി പുച്ഛാസഭാഗേന വുത്തം, ന പരിജാനിംസൂതി പനേത്ഥ അത്ഥോ. ഇമിനാ ഉപായേന സബ്ബത്ഥ അത്ഥവിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോതി.

പരിഞ്ഞാവാരവണ്ണനാ.

ഖന്ധയമകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.