൯. അപരിനിപ്ഫന്നകഥാവണ്ണനാ

൯൧൭-൯൧൮. ഇദാനി അപരിനിപ്ഫന്നകഥാ നാമ ഹോതി. തത്ഥ –

‘‘ദുക്ഖമേവ ഹി സമ്ഭോതി, ദുക്ഖം തിട്ഠതി വേതി ച;

നാഞ്ഞത്ര ദുക്ഖാ സമ്ഭോതി, നാഞ്ഞം ദുക്ഖാ നിരുജ്ഝതീ’’തി. (സം. നി. ൧.൧൭൧) –

വചനം നിസ്സായ ദുക്ഖഞ്ഞേവ പരിനിപ്ഫന്നം, സേസാ ഖന്ധായതനധാതുഇന്ദ്രിയധമ്മാ അപരിനിപ്ഫന്നാതി യേസം ലദ്ധി, സേയ്യഥാപി ഏകച്ചാനം ഉത്തരപഥകാനഞ്ചേവ ഹേതുവാദാനഞ്ച; തേ സന്ധായ രൂപം അപരിനിപ്ഫന്നന്തി പുച്ഛാ സകവാദിസ്സ, പടിഞ്ഞാ ഇതരസ്സ. അഥ നം ‘‘സചേ രൂപം അപരിനിപ്ഫന്നം, ന അനിച്ചാദിസഭാവം സിയാ’’തി ചോദേതും രൂപം ന അനിച്ചന്തിആദിമാഹ. ഇതരോ തഥാരൂപം രൂപം അപസ്സന്തോ പടിക്ഖിപതി. സകവാദീ നനു രൂപം അനിച്ചന്തിആദി വചനേന തസ്സ ഏകം ലദ്ധിം പടിസേധേത്വാ ദുതിയം പുച്ഛന്തോ ദുക്ഖഞ്ഞേവ പരിനിപ്ഫന്നന്തിആദിമാഹ. അഥസ്സ തമ്പി ലദ്ധിം പടിസേധേതും ന യദനിച്ചന്തിആദിമാഹ. തത്രായം അധിപ്പായോ – ന കേവലഞ്ഹി പഠമസച്ചമേവ ദുക്ഖം. യം പന കിഞ്ചി അനിച്ചം, തം ദുക്ഖമേവ. രൂപഞ്ച അനിച്ചം, തസ്മാ തമ്പി പരിനിപ്ഫന്നം. ഇതി യം ത്വം വദേസി ‘‘രൂപം അപരിനിപ്ഫന്നം, ദുക്ഖഞ്ഞേവ പരിനിപ്ഫന്ന’’ന്തി, തം നോ വത രേ വത്തബ്ബേ ‘‘ദുക്ഖഞ്ഞേവ പരിനിപ്ഫന്ന’’ന്തി. വേദനാദിമൂലികാദീസുപി യോജനാസു ഏസേവ നയോ. ധമ്മായതനധമ്മധാതൂസു പന ഠപേത്വാ നിബ്ബാനം സേസധമ്മാനം വസേന അനിച്ചതാ വേദിതബ്ബാ. ഇന്ദ്രിയാനി അനിച്ചാനേവാതി.

അപരിനിപ്ഫന്നകഥാവണ്ണനാ.

തേവീസതിമോ വഗ്ഗോ.

നിഗമനകഥാ

ഏത്താവതാ ച –

പണ്ണാസകേഹി ചതൂഹി, തീഹി വഗ്ഗേഹി ചേവ ച;

സങ്ഗഹേത്വാ കഥാ സബ്ബാ, ഊനതിസതഭേദനാ.

കഥാവത്ഥുപ്പകരണം, കഥാമഗ്ഗേസു കോവിദോ;

യം ജിനോ ദേസയി തസ്സ, നിട്ഠിതാ അത്ഥവണ്ണനാ.

ഇമം തേരസമത്തേഹി, ഭാണവാരേഹി തന്തിയാ;

ചിരട്ഠിതത്ഥം ധമ്മസ്സ, സങ്ഖരോന്തേന യം മയാ.

യം പത്തം കുസലം തേന, ലോകോയം സനരാമരോ;

ധമ്മരാജസ്സ സദ്ധമ്മ-രസമേവാധിഗച്ഛതൂതി.

കഥാവത്ഥു-അട്ഠകഥാ നിട്ഠിതാ.

നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ

അഭിധമ്മപിടകേ